Problemli kreditlər təhlükəli həddə yaxınlaşır

Tarix: 09.07.2015 / 03:32
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkənin bank sektoru üçün ciddi təhdid hesab edilən problemli kreditlərlə bağlı məsələ daha təhlükəli mərhələyə qədəm qoymağa başlayıb. Belə ki, sözügedən qəbildən olan kreditlərin həcmində daha sürətli artım qeydə alınmağa başlayıb. Mərkəzi Bankın məlumatlarından belə bəlli olur ki, cari il iyunun 1-nə ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 1 milyard 313,2 milyon manata çatıb.
Başqa sözlə, 20 milyard 468,1 milyon manat kredit qoyuluşunun 6,4%-nin ödəmə vaxtı keçib. İlk 5 aylıq dövrdəki artım isə 336,9 milyon manat olub. Təkcə may ayında problemli kreditlər 56,6 milyon manat artıb. Bu isə 31 günün hər bir günündə orta hesabla 1,8 milyon manatın "batdığı" deməkdir. Ölkəmizdə ötən ilin dekabrında ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 976,3 milyon manat olub. İndi isə bu rəqəm 1 milyard 313,2 milyon manata çatıb və bu kifayət qədər böyük artım deməkdir.
Maraqlıdır ki, problemli kreditlərin sürətlə artmasına baxmayaraq, banklar müştərilərinə güzəşt tanımır. Ekspertlərə görə, problemli kreditlərin artmasının başlıca səbəbi faizlərin həddən artıq yüksək olmasıdır. Digər bir səbəb bankların kredit risqlərini düzgün qiymətləndirməməsidir. Düzdür, Mərkəzi Bank problemli kreditlərin həcminin azalması üçün müəyyən addımlar atıb. Amma o addımlar, hələ ki, məsələnin həlli üçün kifayət etmir. Adətən vaxtı keçmiş kreditlər ümumi kreditin 10 faizini keçdikdə təhlükəli hədd hesab olunur. Ölkəmizdə də tədricən bu təhlükəli göstəriciyə yaxınlaşılır. Rəqəmlərin müqayisəli təhlili həm də problemli kreditlərin miqdarının böyük sürətlə artdığını üzə çıxarır. MDB məkanına aid ölkələrin əksəriyyətində vaxtı keçmiş kreditlər problemini daha çox inzibati üsullarla, qadağalarla və bu qəbildən olan vasitələrlə həll etmək istəyirlər. Aldığı krediti vaxtında ödəməyən şəxs gələcəkdə kredit almaq imkanından məhrum olur. Vətəndaşlar böyük həcmdə kreditləri ödəmədiyi təqdirdə bank məhkəmə qaydasında ondan girovda olan avtomobil, torpaq, mənzil və sair mülkiyyətini alır. Ancaq bu, problemin tam həllinə imkan vermir. Deməli, burada başqa metodlardan istifadə zərurətə çevrilir. Ekspertlər problemli kreditlər arasında istehlak kreditlərinin üstünlük təşkil etdiyini vurğulayır. İstehlak kreditlərinin daxilində isə avtomobillər üçün verilən vəsaitlər yüksəkdir. Problemli kreditlərin olması birmənalı olaraq onunla bağlıdır ki, yuxarıda göstərildyi kimi, faiz dərəcəsi yüksəkdir. Azərbaycanda kommersiya banklarının faiz dərəcələri dünyada ən yüksək faiz dərəcələrinə malik olan banklar siyahısındadır. Faiz dərəcələrinin yüksək olması bank kreditlərindən istehlakçıların daha səmərəli yararlanmasına imkan vermir. Özü də komisyon haqlarının endirilməsindən sonra faizlərin daha da yüksələ biləcəyinə dair fikirlər səslənir. Xatırladaq ki, Mərkəzi Bank komisyon xərclərini 1 faiz həddində müəyyən edib. İqtisadçı Samir Əliyevin fikrincə, Mərkəzi Bankın banklara bu göstərişindən sonra ilk növbədə kreditlərin faiz dərəcələri artacaq. Artım təxminən 5-10% təşkil edəcək: "Ancaq bu təsir uzunmüddətli olmayacaq. Bir müddət sonra faiz dərəcələrində azalma müşahidə ediləcək. Azalmanın əvvəlki səviyyəyə düşməsini söyləmək tezdir. Çünki kredit bazarında digər amillər də nəzərə alınmalıdır. Digər təsir müştərinin sığortalanması ilə bağlı olacaq. Bu vaxta qədər bəzi banklar düzgün olaraq komisyon haqları hesabına müştərinin həyatını sığortalayırdı. Mərkəzi Bankın göstərişindən sonra banklar müştərinin sığortalanmasını onun öz öhdəsinə buraxacaq".
Faiz dərəcələrinin artması isə daha çox problemli kredit deməkdir. Belə kreditlər də bank sektoru üçün ciddi təhdid deməkdir. Məlumatlara görə, hətta elə banklar var ki, kredit portfelinin az qala yarısı problemlidir. Hesab olunur ki, bu problem başlanğıcını kredit portfelini sürətlə artıran bankların risq menecmentini düzgün qurmamasından götürüb. Digər tərəfdən, məlum devalvasiyadan sonra manatın dəyərini 34% itirməsi dollar kreditlərinin ödəniş məbləğini birdən-birə 34% artırdı. Təsadüfi deyil ki, bu fonda banklar 5 milyard manatlıq valyuta kreditini restrukturizasiya etməli oldular. Onların müddəti uzadıldı, faiz dərəcələri bir neçə bənd aşağı salındı. Ancaq bu addım problemi həll edə bilmədi. Hesab olunur ki, bir tərəfdən manat qıtlığı, digər tərəfdən aktivlərin zərərinin artması bankları kredit şərtlərini sərtləşdirməyə sövq edəcək. Artıq bu tendensiya müşahidə edilir. Lakin bu durum problemli kreditlərin miqdarının daha da artmasına gətirib çıxara bilər.
Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...