Manata tələb sürətlə artdı

Tarix: 08.07.2015 / 02:39
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkənin maliyyə sferasında ən maraq doğuran hadisələrdən biri də dövriyyədə olan nağd pulun azalmasıdır. Cari il iyunun 1-nə olan məlumata əsasən, pul bazası 7 milyard 487 milyon manat təşkil edib. Bu, mayın 1-i ilə müqayisədə 110,3 milyon manat və ya 1,5% azdır.
Ötən ilin sonunda pul bazası 11 milyard 541.9 milyon manata bərabər idi. İlk 5 ayda pul bazası 4 milyard 55 milyon manat azalıb. Qeyd edək ki, pul bazasının azalması manatın dövriyyədə azalması ilə əlaqədardır. Mərkəzi Bank manatı alaraq dövriyyəyə dollar buraxıb. Xatırladaq ki, pul bazası dedikdə, pul kütləsinin Mərkəzi Bank tərəfindən qısa müddət ərzində dəyişdirilə bilən hissəsi nəzərdə tutulur. Pul bazasının tərkibinə dövriyyədə olan nağd pul və bank ehtiyatları daxildir. Bu arada daha bir maraqlı məqam da odur ki, ölkə banklarında əhalinin əmanətləri də azalır. Cari il iyunun 1-nə olan məlumata əsasən, əhalinin banklarda əmanətləri 7 milyard 601.1 milyon manat olub. Halbuki, bu rəqəm mayın 1-də 7 milyard 717.2 milyon manat idi. Yəni əhalinin əmanətləri may ayı ərzində 116,1 milyon manat və ya 1,5% azalıb. Qeyd edək ki, aprel ayında da əhalinin əmanətləri azalmışdı.
Ekspertlər nağd pulun azalmasının manatın kursunu daha da möhkəmləndirəcəyi qənaətindədir. Lakin banklarda manatla əmanətlərin həcminin azalması təhlükəli hal sayılır. Ümumiyyətlə, nağd pulun azalması fevral ayında özünü daha qabarıq göstərib. Devalvasiya ayında nağd pulun həcmi 1,4 milyard manat azalaraq 8,7 milyard manata qədər düşüb. Bu, 2011-ci ildən sonra ən aşağı səviyyədir. Ümumən götürdükdə, nağd pulun azalması ötən ilin iyulundan müşahidə edilir. Həmin ay bu göstərici 11,1 milyard manat olduğu halda, bu gün 7 milyard 487 milyon manat qədər azalıb. Bu azalma məhz dünya bazarlarında neftin ucuzlaşmağa meylləndiyi dövrdən başlayıb. Neft gəlirlərinin azalması fonunda manata təzyiqin artması və dollarlaşma səviyyəsinin yüksəlməsi dövriyyədə nağd pul kütləsinin həcmini məhdudlaşdırır. Mərkəzi Bank intervensiya vasitəsilə bazardan yığdığı manat kütləsini yenidən bazara qaytara bilmir. Səbəb bankların manat kreditlərini məhdudlaşdırmasıdır. Hazırda banklar manatla əmanət cəlbinə xüsusi maraq göstərir. Bunun üçün yüksək depozit faizləri də təklif olunur. Digər tərəfdən, devalvasiyadan sonra manatla kredit şərtləri dollarla kredit götürməkdən daha çətindir. Əhalinin banklardan manatla olan əmanətlərini geri götürməsi isə manata tələbi daha da artırır. Burada bir məqamı da bildirək ki, ölkənin kommersiya banklarında tələbli depozit əmanətlərinin faktiki həcmi o qədər də yüksək deyil və manatla olan depozit hesablarının tam əksəriyyətini müddətli əmanətlər təşkil edir. Müddətli əmanət isə, müvafiq müqaviləyə əsasən, əvvəlcədən müəyyən edilmiş müddətə gəlirlərin əldə edilməsi məqsədilə yerləşmiş əmanət növüdür. Yəni əmanətçi pulu danışılmış müddətdən əvvəl götürmək istəyirsə, bank bu işdə ona maneə yaratmır, amma bu zaman hesablanmış faizlər ləğv olunur. Müddətli əmanətlərdə faiz dərəcələri daha yüksək olur. Özü də banklar bu faizləri daha da artırıb, amma banklarda, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, əhalinin əmanətləri azalır. Bu səbəbdən ekspertlər qeyd edir ki, Mərkəzi Bank, öz növbəsində, kreditləşməni dəstəkləmək üçün banklara əlavə manat dəstəyi verməlidir. Lakin burada inflyasiya amilini də nəzərə almaq lazımdır. Belə ki, pul bazasının azalması tələbin məhdudlaşdırılması hesabına inflyasiya təzyiqini azaldır. Ancaq eyni zamanda, ölkədə iqtisadi aktivliyi aşağı salır. Bu səbəbdən pul bazasının azalması sərt pul-kredit siyasəti şəraitində baş verir.
Lakin xatırladaq ki, banklara kömək məqsədilə Mərkəzi Bank bankların bütün depozitləri üzrə məcburi ehtiyat normasını 4 dəfə azaldıb. "Məcburi ehtiyat normasının hesablanması və formalaşdırılması qaydaları"na edilmiş dəyişikliyə əsasən, məcburi ehtiyat norması 2 faizdən 0,5 faizə salınıb. Artıq banklar həm əhalidən, həm hüquqi şəxslərdən, həm də beynəlxalq təşkilatlardan cəlb etdikləri depozitlərin 0,5 faizini ehtiyata yönəldirlər. Bu addım banklara təxminən 200 milyon manatdan çox likvidlik verir. Həmin vəsaitlər banklara kredit qoyuluşunu artırmaq üçün əlavə imkan yaradır. Mərkəzi Bankın bu addımı, həmçinin, kredit faizlərinin, xüsusən də manatla olan kreditlərin faiz dərəcələrinin artmasına bir müddət imkan verməmək məqsədi daşıyır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...