Azərbaycanın Rusiya bazarlarına məhsul ixracı genişlənir

Tarix: 04.07.2015 / 03:24
Bölmə: İqtisadiyyat

Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsində şimal qonşumuzun əsas yerlərdən biri tutması heç kimə sirr deyil. Hazırda Rusiyanın xüsusi maraq dairəsində olan məsələlərdən biri də digər MDB ölkələri, o cümlədən Azərbaycanla ticarət dövriyyəsinin həcminin artırılmasına nail olmaqdır. Ekspertlər bildirir ki, Qərbin sanksiyaları genişləndikcə Moskva Azərbaycanla iqtisadi münasibətlərini dərinləşdirməyə daha çox cəhd göstərəcək.

Digər tərəfdən, Rusiyada istehsalın azalması da bu prosesə təsir edir. Azalan istehsalı Rusiya, daha çox, Azərbaycan və digər ölkələrdən alınan məhsulla kompensasiya etməyə çalışır.

Bu arada qeyd edək ki, cari ilin may ayının nəticələrinə görə, Rusiyada əsas sahələrdə istehsal itkisi son 6 ilin ən yüksək həddinə çatıb. Rusiya Federal Statistika Xidmətinin hazırladığı hesabata görə, sənaye, xidmət və pərakəndə sektorlarda may ayında ortalama istehsal itkisi 6,8 faizdir. Ən çox ziyan pərakəndə istehsal sahələrinə dəyib: 9,2 faiz. Sənaye istehsalı üzrə itkilər isə 5,5 faiz civarındadır. Hesablamalar göstərir ki, kənd təsərrüfatı sektorunda itkilər 2,7 faiz olub. Bu, Federal Xidmət tərəfindən sürpriz nəticə kimi qiymətləndirilir. Hesabatda deyilir ki, kənd təsərrüfatında daha az itki tələbatın artması ilə əlaqəlidir. Çünki Qərb ölkələrindən qida qəbulunun dayandırılması və rublun məlum devalvasiyası əhalini daha ucuz olan yerli qidalardan istifadə etməyə vadar edib. Eyni zamanda, Rusiyanın yaxın qonşularından, o cümlədən Azərbaycandan gələn məhsullara da getdikcə daha çox üstünlük verilir. Daha çox Azərbaycan məhsulunun Rusiyada realizasiyası üçün isə müvafiq addımlar atılır. Artıq məlumdur ki, Azərbaycan Moskva, Sankt-Peterburq və Rusiyanın digər regionlarında milli kənd təsərrüfatı mərkəzləri yaratmağı planlaşdırır.

Kənd təsərrüfatı naziri Heydər Əsədov da bu günlərdə bildirib ki, qeyd olunan fəaliyyətdə Azərbaycan iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi ilə bağlı dövlət strategiyasının əsas komponenti kimi, xüsusilə kənd təsərrüfatı məhsullarının çeşid və həcminin artırılması, onların xarici bazarlarda rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsi hesabına qeyri-neft ixracı strukturunun optimallaşdırılması nəzərdə tutulur: "Bu məsələnin optimal həlli üçün emal proseslərinə müasir texnologiyaların tətbiq edilməsi, subsidiyaların verilmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi hesabına fermer təsərrüfatlarının məhsuldarlığının artırılması və xərclərin azaldılması planlaşdırılır. Yeni bazarlarda tələbatın artırılması üçün birinci yerdə keyfiyyət problemi gəlir". H.Əsədov qeyd edib ki, ixrac coğrafiyasına gəldikdə, bu gün Azərbaycanın kənd təsərrüfatı istehsalçıları üçün satış bazarı olaraq, əvvəlki kimi, ilk növbədə Rusiya olmaqla, postsovet ölkələri qalır: "Rusiyanın müvafiq dövlət strukturları ilə aktiv əməkdaşlıq nizamlanır. Emal edilmiş meyvə-tərəvəz məhsulları, üzüm şərabları ilə yanaşı, rusiyalı istehlakçılara həmçinin heyvandarlıq məhsullarının geniş çeşidi təqdim olunacaq. İlk növbədə quş əti və toyuq yumurtasının idxalını genişləndirmək nəzərdə tutulur". Hazırda Azərbaycanın Rusiya kənd təsərrüfatı bazarına çıxış imkanları kifayət qədər yüksəkdir. Eyni zamanda, Azərbaycan fermerləri Rusiya bazarlarında müqayisəli üstünlüyə malik olduqları, yəni Azərbaycan üçün Rusiya bazarları ənənəvi bazar olduğu üçün ölkəmizdən ixracatın yüksəlməsi qaçılmaz sayılır. Proseslər göstərir ki, Rusiya sərhədini Azərbaycan fermerləri üçün tam açıb və imkan yaradıb ki, azərbaycanlı tədarükçülər asanlıqla məhsullarını Rusiya bazarına çıxarsınlar. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, Rusiyada əhalinin alıcılıq qabiliyyəti yüksəkdir və ruslar Azərbaycandan gətirilən məhsula çox dəyər verir.

Yerli sahibkarlar da məhsullarını Rusiya bazarına çıxarmaqda maraqlıdır. Digər bir amil də odur ki, ölkədə istehsal olunan məhsulu daxili bazarda istənilən qiymətə reallaşdırmaq çətindir. Bu mənada Rusiya ilə bağlı mövcud durum fermerlər üçün böyük fürsətdir və onlar bundan faydalanmağa çalışır. Proseslər göstərir ki, Moskva ilə Qərbin ziddiyyəti hələ xeyli davam edəcək. Bu isə ölkəmizdən Rusiyaya daha çox məhsul göndərilməsinə səbəb olacaq.

Düzdür, Moskva Qərblə ziddiyyətin aradan qalxmasında da maraqlıdır. Çünki real vəziyyət Rusiyaya daha çox zərər vurur. Baş verənləri şərh edən ölkənin maliyyə naziri Anton Siluanov qeyd edir ki, bu gedişlə 2018-ci ildə Rusiyanın Ehtiyat Fondunun həcmi 500 milyard rubl, təxminən 8,8 milyard dollar təşkil edəcək. Hazırda isə fondda 4,3 trilyon rubl, təxminən 75,7 milyard dollar var. Beləliklə, üç il ərzində fonddakı pulun həcmi 8,6 dəfə azalacaq. Nazir qeyd edib ki, 2015-2017-ci illərdə büdcə kəsiri Ehtiyat Fondunun hesabına örtüləcək. Siluanov bildirib ki, neftin bir barrelinin qiyməti 70 dollar olarsa, Ehtiyat Fondunun yenidən doldurulması mümkün olacaq. Onun sözlərinə görə, yaxın üç ildə fondun bütün vəsaitini xərcləmək səhv olardı. Ancaq bəzi proqnozlara görə, Rusiyaya qarşı sanksiyalar və neftin cari qiymətləri saxlanarsa, Ehtiyat Fondu 2016-cı ildə tamamilə boşala bilər. Belə vəziyyətdə isə Moskva MDB ölkələri ilə iqtisadi əlaqələrini daha çox gücləndirməkdə maraqlıdır.