Banklar Mərkəzi Bankın kredit faizlərini azaltmaq çağırışına əks kursu tam sürətlə davam etdirir

Tarix: 03.07.2015 / 01:42
Bölmə: İqtisadiyyat

Kredit faizlərinin yenidən artım perspektivi genişlənir

Ölkə banklarından müxtəlif məqsədlərlə kredit götürənlərin statistikası sözügedən maliyyə qurumlarına borclu olan insanların sayının artan xətt üzrə inkişaf etdiyini göstərir. Mərkəzləşdirilmiş Kredit Reyestri Xidmətinin cari il mayın 1-nə olan məlumatına görə, Azərbaycanda 2 milyon 414 min 122 nəfər kredit götürən şəxs, yəni banklardan borc alan var.
Banklardan borc alanların sayının iyunun yekunlarına görə bir qədər də artması gözlənir. Ekspertlər isə bildirir ki, maliyyə ehtiyaclarını bank kreditləri hesabına qarşılayanların sayının artması son nəticədə həmin kredit faizlərinin aşağı düşməsinə imkan vermir. Əksinə, faizlərdə müəyyən artım qeydə alınır.
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, 2015-ci mayın 1-nə olan məlumata görə, Azərbaycanda kreditlər üzrə orta faiz dərəcələri artıb. Bahalaşma həm xarici valyuta ilə, həm də manatla olan kreditlər üzrə baş verib. Belə ki, 2015-ci il aprelin 1-i ilə mayın 1-nə olan məlumatların müqayisəsi zamanı aydın olur ki, bir ayda manatla olan kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi 0,12%, xarici valyuta ilə olan kreditlər üzrə isə bahalaşma 0,1 % artıb. Bundan əlavə qeyd edək ki, apreldə fiziki şəxslərə verilən kreditlərdə orta faiz dərəcəsi manatla 18,63%, xarici valyutada isə 21,06% olub. Maraqlıdlır ki, müvafiq qurumlar hər dəfə kredit qurumları üçün nəzərdə tutulan kreditlərin faizlərini aşağı salsa da, əhali arasında populyar bankların kreditləri ucuzlaşmır. Belə iddialar səslənir ki, banklar özlərini risqlərdən qorumaq, zərər görməmək üçün faiz dərəcələrini yüksək səviyyədə saxlayır. Amma bu həm də problemli kreditlərin artımı ilə müşayiət olunur. Bu baxımdan ekspertlər hesab edir ki, bankların xərclərini optimallaşdırmasına ehtiyac var.
Xatırladaq ki, müvafiq dövlət qurumları da vaxtı keçmiş kreditlərin artmasını ilk növbədə faiz dərəcələrinin yüksək olması ilə əlaqələndirir. Bu məsələnin həllilə bağlı çıxış yolları axtaran Mərkəzi Bank faiz dərəcələrinin azaldılmasının vacibliyini dəfələrlə bəyan edib. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, faizlərin azalması istiqamətində hələlik heç bir nəticə müşahidə olunmur. Banklar, görünür, hələ də faiz dərəcələrini azaltmaqda maraqlı deyil. Mütəxəssislər isə bu halın bank sektoruna ciddi təhdid olduğunu hesab edir. Çünki yüksək faizli, əlverişsiz şərtlərlə verilən kreditlər əhalinin ödəmə qabiliyyətini azaldır. Digər tərəfdən, kredit faizlərinin yenidən artımı da istisna olunmur. Bu, baş bankın banklara və BOKT-lara, istehlak kreditləri üzrə tutulan komisyon haqlarını nağdlaşdırma da daxil olmaqla, faizlərin kredit məbləğinin 1%-ni keçməməsini tapşırması ilə izah olunur. İndi istədikləri həcmdə komisyon haqları tətbiq edə bilməyən bankların buradan əldə etdikləri qazancı itirməmək üçün kreditlərin faizlərini daha da qaldırması gözlənir. İqtisadçı-ekspert Samir Əliyev də bildirir ki, bu qərar ilk növbədə kreditlərin faiz dərəcələrini artıracaq: "Artım təxminən 5-10% təşkil edəcək. Ancaq bu təsir uzunmüddətli olmayacaq. Bir müddət sonra faiz dərəcələrində azalma müşahidə ediləcək. Azalmanın əvvəlki səviyyəyə düşəcəyini söyləmək tezdir. Çünki kredit bazarında digər amillər də nəzərə alınmalıdır".
Belə fikirlər də səslənir ki, Mərkəzi Bankın son addımı kredit alışını stimullaşdıracaq. Belə şəraitdə banklar üçün kredit faizlərini artırmaq baxımından əlavə stimul yaranır. Digər tərəfdən nəzərə almaq lazımdır ki, Mərkəzi Bankın məlum qərarı kredit bazarında rəqabətin yaranması baxımından müsbətdir. Çünki banklar komisyon haqları hesabına kifayət qədər manevr etmək imkanına malik idilər. Onlar müştəri cəlb etmək üçün faiz dərəcələrini aşağı təklif edirdilər. Müştəri müqavilə imzalayan an məlum olurdu ki, böyük həcmdə komisyon haqqı ödəməlidir. Komisyon haqları hətta 6-7%-ə qədər çatırdı. Bu gəlir bankların gizli gəliri hesab olunurdu. Ancaq komisyon haqları üçün 1%-lik həddin qoyulması müştəriyə hansı bankın münasib şərtlərlə kredit verdiyini müəyyənləşdirmək imkanı verir. Buna rəğmən, əsas problem indi bankların əvvəlki qazanclarını itirməmək üçün kredit faizlərini artırmaq niyyətidir. Bu vəziyyətdə ekspertlər bankların fəaliyyətinə inzibati müdaxiləni vacib sayır. Əvvəlki kimi hesab edilir ki, kommersiya banklarının mərkəzləşdirilmiş kredit resurslarına çıxış imkanları genişləndirilməlidir. Mərkəzi Bankın 3,5 faizlik uçot stavkası kommersiya kreditlərinin faiz dərəcəsindən 6 dəfə azdır. Qeyd olunan bu böyük fərqin də aradan qalxması zəruridir. Eləcə də baş bank kommersiya banklarının beynəlxalq maliyyə qurumlarından daha aşağı faizli kreditlər cəlb etməsinə imkan və stimul yaratmalıdır.
Bu qurumların kredit faizlərinin 4-7 faiz intervalında dəyişdiyini nəzərə alsaq, o zaman bu, kommersiya bankları üçün ucuz maliyyə resurslarının yaranmasına gətirib çıxara bilər.
Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...