Banklar arxayındır ki, manat əmanəti artacaq

Tarix: 01.07.2015 / 02:35
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkənin bank sektorunda son durum manatla əmanətlərin miqdarının azaldığını göstərir. Bu durumda əhalinin əmanətlərinin banklara məhz manatla daxil edilməsi məqsədilə müəyyən stimullaşdırıcı tədbirlərin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Məlumat üçün bildirək ki, manat əmanətləri 2015-ci ilin aprel ayında daha 451 milyon manat və ya 16,8% azalaraq mayın 1-nə 2 milyard 245,1 milyon manat təşkil edib.
Hesabat ayında xarici valyutada olan əmanətlərin həcmində isə artım müşahidə olunub. Xarici valyuta ilə yerləşdirilən əmanətlərin həcmi 387,6 milyon manat və ya 7,6% artaraq mayın 1-nə 5 milyard 472,2 milyon manata çatıb. Cari ilin əvvəli ilə müqayisədə manat əmanətlərinin həcmi 47,5% və ya 2 milyard 31,2 milyon manat azalıb, xarici valyuta ilə yerləşdirilən əmanətlərin həcmi isə 92,3% və ya 2 milyard 627,2 milyon manat artıb. Qeyd edək ki, manatla əmanətlərin azalması, xarici valyutada isə əksinə, artımı ötən ilin dekabr ayından başlayıb və bu tendensiya sonrakı aylarda da davam edib. Ən kəskin azalma və artım cari ilin fevral ayında müşahdə olunub.
Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, vəziyyəti dəyişmək üçün müəyyən stimullaşdırıcı addımların atılması nəzərdə tutulur. Məsələn, yayılan məlumatlara görə, qorunan əmanətlər üzrə faiz dərəcəsi və maksimum məbləğin limiti aradan qaldırıla bilər.
Bir çox bankirlər qorunan əmanətlər üzrə maksimum məbləğin ləğv edilməsini mümkün hesab edir. Qeyd olunur ki, faiz dərəcəsi limitinin aradan qaldırılması əmanətçiləri pullarını banka yatırmağa sövq edəcək. Çünki bu yenilik tətbiq olunsa, bütün əmanətlər sığortalı sayılacaq. Yəni əmanətçi istənilən vaxt pullarını geri ala biləcəyinə əmin olacaq və buna görə də pullarını banklara etibar edəcək.
Bəzi mütəxəssislər hesab edir ki, faiz dərəcəsi limitinin ləğvində diferensial yanaşma tətbiq oluna bilər. Yəni əmanətçiyə münasibətdə bu limit ləğv oluna bilər. Amma ola bilsin ki, banklara münasibətdə bu limit qalsın. Bu limitdən yüksək faizlə əmanət qəbul edən bankların buna görə Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna müəyyən komissiya ödəməsi də gündəmdədir. Lakin ən əsas məqam qorunan əmanətlərin miqdarının artırılmasıdır. Ümumiyyətlə, təkliflər səslənir ki, Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsinə və yeni mexanizmlərin tətbiqinə ehtiyac var. Ən əsası, Fondun müəyyənləşdirdiyi maksimum məbləğ dəyişdirilməlidir. Çünki sığortalanan 30 min manat məbləğ indiki halda əmanətlərin sığortalanması üçün yetərli deyil. Bu gün əhalinin gəlirləri artdığı kimi, sığortalanan əmanətlərin həcmi də artırılmalıdır. Şərqi Avropa ölkələrinin əksəriyyətində sığortalanan əmanətin məbləği 100 min avroya yaxındır. Başqa Avropa ölkələrinin çoxunda sığortalanan məbləğlə bağlı maksimum hədd yoxdur. Azərbaycanda isə cəmi 30 min manat sığortalanır. Ona görə də həmin məbləğə yenidən baxılaraq onun artırılmasına ehtiyac var. İndiki mərhələdə məbləğin azı 50 min manatadək artırılması vacibdir.
Əmanətlərin sığortalanması əmanətlər üzrə tətbiq edilməlidir. Kommersiya bankında bir əmanətçinin bir neçə əmanəti varsa, bu cəmlənir və həmin cəmin 30 min manatadək olan hissəsi sığortalanmış hesab olunur. Bu halda eyni banka bir neçə əmanət formasında əmanət yerləşdirməyin heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Bu qaydanın da ləğvi zəruri sayılır. Ekspertlər hesab edir ki, qorunan əmanətlərin həcminin artırılması heç də yalnız Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun fəaliyyəti ilə bağlı olmamalıdır. Əmanətlərin daha çox sığortalanmasına nail olmaq vətəndaşların da üzərinə düşən məsuliyyətdir. Hazırda sığortalanan əmanətlərlə bağlı edilən dəyişiklik fonunda isə banklarda manatla depozitlərin həcmində ciddi artım gözlənir.
Bundan başqa, manatla əmanətlərə faiz dərəcələrinin artılıması nəzərdə tutulur. Xarici valyutada isə əks proses baş verir. Eləcə də əhalinin dollar əmanətinə axınının qarşısını almaq üçün xarici valyutada, o cümlədən dollarda yerləşdirilən əmanətlər illik 2-8% dərəcəsi ilə qəbul edilir. Halbuki, bir müddət əvvəl banklar manat və dollar hesablı əmanətlərinin faiz dərəcələrini 14%-dək qaldırmışdılar. Hazırda banklar manatla yerləşdirilən əmanətlərə daha yüksək faiz təklif edir. Manatla yerləşdirilən əmanətlər bankdan və müddətindən asılı olaraq 12-16%-lər ilə qəbul olunur. Ekspertlər bildirir ki, dollarla yerləşdirilən əmanətlərin faiz dərəcəsinin aşağı salınması gözlənilən idi. Dollarla olan əmanətlərin faiz dərəcəsinin aşağı salınması vətəndaşlara manatla olan pullarını elə yerli valyuta ilə banklara yerləşdirmə şəraiti yaradacaq. Eyni zamanda, manatla olan pullarını dollara çevirib əmanət qoymasının qarşısını alacaq. Burada məqsəd dollarlaşma prosesinin qarşısını almaq, manata olan tələbatı artırmaq, xarici valyutalara tələbi azaltmaq və bununla maliyyə stabilliyinə nail olmaqdır.
Monitorinqlər göstərir ki, bu gün valyutadəyişmə məntəqələrində dollar qıtlığı yoxdur. Vətəndaşlar istənilən həcmdə dollar almaq imkanına malikdir. Bu onunla bağlıdır ki, devalvasiyadan sonra vətəndaşlar təcili şəkildə qısa zamanda pullarını dollara dəyişməyə üstünlük verdilər. Amma manatın stabilləşməsi vətəndaşların pullarını yerli valyuta ilə saxlaması ilə bağlı risqləri xeyli azaltdı. Ona görə hesab olunur ki, dollarla olan əmanətlərdə faiz dərəcələrinin aşağı salınması manatla əmanət qoyuluşunun artmasına səbəb olacaq.
Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...