Bank kredit faizləri azalmaq əvəzinə artır...

Tarix: 25.06.2015 / 02:26
Bölmə: İqtisadiyyat

Müvafiq dövlət qurumları, o cümlədən Mərkəzi Bank kreditlərin faiz dərəcələrinin azaldılmasının vacibliyini bəyan etsə də, hələlik bu istiqamətdə istənilən nəticə yoxdur. Əksinə, statistik məlumatlara diqqət yetirdikdə kredit faizlərində müəyyən bahalaşma da qeydə alınır. Bu hal, xüsusən manatla verilən kreditlərdə özünü qabarıq surətdə göstərir. Qeyd edək ki, Azərbaycanda həm manat, həm də xarici valyutada verilən kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi artıb.
Belə ki, apreldə manatla verilən kreditlərin orta faiz dərəcəsi 0,12 faiz bəndi artaraq 14,14%, xarici valyutada isə 0,1 faiz bəndi artaraq mayın 1-nə illik 13% təşkil edib. Hesabat dövründə fiziki şəxslər üzrə manatla kreditlərdə orta faiz dərəcəsi 0,24 faiz bəndi artaraq 18,63%, olub. Manatla kreditlər üzrə ən yüksək faiz dərəcəsi 9 aydan 1 ilədək kreditlərdə - illik 18,36%, xarici valyutada kreditlərdə isə 14,91% səviyyəsində qeydə alınıb.
Ekspertlər isə kredit faizlərinin yüksək olmasının müəyyən problemlərə yol açdığını bildirir. Məsələn, bu halda problemli kreditlərin miqdarında artım qeydə alınır. Məlumat üçün bildirək ki, 2015-ci il mayın 1-nə Azərbaycanın bank sektorunda problemli kreditlərin həcmi 1 milyard 256,6 milyon manata çatıb. Bu isə ilin əvvəlindən bu yana olan göstəricidən 280,3 milyon manat çoxdur. Ekspertlər hesab edir ki, bu vəziyyətin yaranması daha çox bankların yüksək faiz siyasəti tətbiq etməsi ilə əlaqəlidir. Vəziyyətdən çıxış yolu kimi Mərkəzi Bankın bazara müdaxiləsi vacib sayılır. Qurumun isə əlində bazardakı kredit faizlərini tənzimləmək üçün kifayət qədər alətlər var. Hesab olunur ki, ilk növbədə baş bank real kredit faizlərinin yüksəlməsində əhəmiyyətli təsirə malik olan komisyon haqlarının tənzimlənməsini və haqlar üçün "qiymət tavanının" müəyyənləşdirilməsini həyata keçirməlidir. Hazırda komisyon haqları vətəndaşları daha aşağı faizli kreditlər adı ilə cəlb etmək üçün bankların ən çox istifadə etdiyi metoddur.
Belə fikirlər də səslənir ki, bank sektoruna xarici kapitalın daxil olmasında baryerlər mövcuddur. Bütün bunlar bank sektorunda rəqabətin formalaşmasına, kredit faizlərinin düşməsinə imkan vermir. Bu mənada bank sektorundakı liberallaşmanın sürətlənməsi vacib sayılır və hesab edilir ki, bu, kredit faizlərinin hətta 2 dəfə aşağı düşməsinə gətirib çıxara bilər. Ən əsası isə kommersiya banklarının mərkəzləşdirilmiş kredit resurslarına çıxış imkanları genişləndirilməlidir. Hazırda baş bankın mərkəzləşdirilmiş kreditlərinin həcmi bankların cəlb etdiyi kreditlərin həcmindən yüksək deyil. Bu da bankların əsas vəsaitlərini kənardan cəlb etmələri deməkdir. Bu baxımdan, kənar mənbələrin sayının çox olması cəlb edilən kredit resurslarının bahalı olmasına səbəb olur ki, son nəticədə kredit faizləri yüksəlir. Onu da qeyd edək ki, banklarda faiz dərəcəsinin yüksək olmasının səbəblərindən biri də yerli bankların beynəlxalq kredit reytinqinin yüksək olmaması ilə bağlıdır. Beynəlxalq kredit reytinqinin yüksək olmaması bankalara birbaşa kredit resurslarına müraciət etmək şəraitini yaratmır. Banklar adətən vasitəçilər tapmaqla kredit resursları əldə etməyə çalışırlar. Bu da faizlərin artımına təsir edir. Belə ki, bu zaman alınan kreditlərin üzərinə cəlb edilən vəsaitlərin vasitəçi faizi əlavə edilir ki, bu da kredit xərcini artırır.
Bahalı kredit isə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, problemli kreditlərin miqdarında öz sözünü deyir. Mütəxəssis Samir Əliyev bu xüsusda bildirir ki, insanların ən çox şikayət etdiyi sahə bank sektorudur. Banklar kredit şərtlərini istədikləri kimi müəyyənləşdirir: "Banklar müqavilələrdə daha çox öz hüquqlarını qabardırlar. Müştərilərinsə öhdəliklərinə geniş yer ayırırlar. Gecikdirilən kreditlərə ağlasığmaz cərimələr hesablanır. Məsələ məhkəməyə çatanda da haqsız çıxan vətəndaş olur. Bir tərəfdən də kollektorlar yavaş-yavaş inkişaf edir və əhalinin baş ağrısına çevrilir. Banklar öz reklam çarxlarında əhaliyə düzgün olmayan məlumat verir. Onlar kreditin ağır şərtləri barədə məlumatları gizlətməklə əhaliyə natamam məlumatlar verir və bununla da müştəri cəlb edirlər. Bank krediti vaxtından əvvəl qaytarmaq istəyən müştəriyə cərimə tətbiq edir və s". Ekspert qeyd edir ki, faktiki olaraq 2 milyondan çox əmanətçi, 5 milyondan çox kredit müştərisinin taleyi havadan asılı qalıb: "Əhalinin maliyyə savadsızlığından istifadə edilərək onlar aldadılır.
Bu halda vətəndaş kimə müraciət edəcəyini, hüquqlarının hansı qurum tərəfindən qorunacağını bilmir. Düzdür, Mərkəzi Bankın göstərişilə bankların nəzdində istehlakçıların şikayətlərini araşdıran şöbələr yaradılmağa başlayıb. Ancaq şikayətləri araşdıran müstəqil qurumun olmasına ehtiyac var".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...