Mənzillər ucuzlaşsa da, torpaq sürətlə bahalaşır

Tarix: 19.06.2015 / 02:21
Bölmə: İqtisadiyyat

Mənzil bazarında qeydə alınan ucuzlaşmaya baxmayaraq, torpaq alqı-satqısı ilə bağlı tamamilə əks proses müşahidə olunur. Daşınmaz əmlakın bu sektorunda qiymətlər getdikcə daha çox artır. Ümumiyyətlə, proqnozlar bundan ibarətdir ki, cari ilin sonuna kimi evlərin qiyməti düşməkdə davam edəcək, torpaq bazarında isə bahalaşma yaşanacaq.

Xatırladaq ki, Bakının mənzil bazarında qiymətlərin azalması aprel ayından müşahidə edilib: azalma may və iyun aylarında da davam edib. Ekspertlər bazarda qiymətlərin azalma səbəbini mənzillərə tələbatın az olması ilə əlaqələndirir. Mənzil bazarında tələbatın aşağı olması tendensiyası 2014-cü ilin ortalarından başlayıb. Bunun da əsas səbəbi Rusiyada yaşayan azərbaycanlıların Bakının mənzil bazarında daşınmaz əmlaka olan tələbinin aşağı düşməsidir. Çünki bu ölkədəki iqtisadi böhran və çətinliklər orada yaşayan həmyerlilərimizin Bakının mənzil bazarına tələbini azaldıb. Digər tərəfdən, paytaxtda söküntü işlərinin səngiməsi də mənzillərə tələbi azaldan faktor kimi çıxış edir. Ekspertlər dünya bazarında da daşınmaz əmlakın qiymətində azalmaların müşahidə olunduğunu xatırladır və qeyd edirlər ki, Azərbaycan da bu tendensiyanın bir hissəsidir. İndiki halda mənzil alışının rentabelli olmadığını vurğulayan ekspertlər xatırladır ki, qlobal böhrandan əvvəl mənzil alışı kommersiya xarakteri daşıyırdı. Mənzili alan şəxs sonradan həmin mənzili sataraq gəlir əldə etmək imkanına malik idi. Hazırda isə mənzil alışı kommersiya xarakterli deyil. Bu səbəbdən də indi torpaq alışına daha çox maraq ifadə olunur. Elə bu səbəbdən, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, torpaq bazarında daha çox qiymət artımı müşahidə olunur. Özü də qiymətlər burada heç də ucuz deyil. Qeyd edək ki, ötən ay üçün Bakıda ən bahalı torpaq sahələri Nərimanov rayonunda olub. Burada çoxmərtəbəli ev tikintisi üçün 1 sotun qiyməti 200 min dollar təşkil edib. Ekspertlərə görə, bu, spekulyativ qiymət deyil, çünki bura tikinti üçün perspektivlidir. Tikinti şirkətləri orda binalar və kommersiya obyektləri tikir. Bakıda may ayında 1 sotun orta bazar qiyməti 16 min 62 dollar olub və bu əvvəlki ayla müqayisədə 1,5% artım deməkdir. Daha çox qiymət artımı Qaradağ və Binəqədidə olub. Qeyd edək ki, Azərbaycanın torpaq bazarında bahalaşma, əsasən, 2012-ci ildən müşahidə olunur. Torpaq bazarında qiymət artımlarının əsas səbəblərindən biri torpaq qıtlığının yaşanmasıdır. Paytaxt Bakıda və ətraf ərazilərdə yararlı torpaqların böyük qismi artıq satılıb. Hazırda torpaqların bazarda təkrar satışı həyata keçirilir, tələb çox, təklif isə azdır. Eyni zamanda, kompensasiya qarşılığında vətəndaşlara məxsus tikililərin sökülməsi də torpaq bazarında qiymət artımına səbəb olur. Belə ki, kompensasiya alan vətəndaşların böyük əksəriyyəti torpaq və ya həyət evləri almağa üstünlük verir. Yaranmış durumda paytaxtın bəzi ərazilərində torpaqların qiymət artımı daha böyük hədlə ifadə olunur. Torpaq bazarında aktivlik isə şəhərin kənar zonalarında artıb.

Digər tərəfdən, 2015-2016-cı illərdə neft birjalarında qiymətin və manatın məzənnəsinin artacağı ehtimalı çox azdır. Bu baxımdan əksər şəxslər əllərində qalan pul kütləsinin bir hissəsini torpaq bazarına yatırmaqda maraqlıdır. Elə bu yatırım da sözügedən bazarda qiymətləri yüksəldən əlavə faktorlardan biri kimi çıxış edir. Əslində, torpaq bazarında bahalaşmanın bir səbəbi də onun kommersiya xarakterli olmasıdır. Bu səbəbdən də indi torpaq alışına daha çox maraq ifadə olunur. Bu vəziyyət isə qiymətlərə təsirsiz ötüşmür. Digər tərəfdən, bazarda qiymət artımı daxildə potensial alıcıların gəlirlərinin artması, eləcə də region ölkələrində gedən proseslərlə də bağlıdır. Ekspertlər prosesin ilin sonuna kimi davam edə biləcəyini proqnozlaşdırır. Əsas bahalaşma isə yenə şəhərin mərkəzində özünü göstərir. Çünki torpaqla bağlı təklifin qıtlığı şəhərin mərkəzi ərazisində davam edir. Beləliklə, bazarda gedən proseslər qiymət artımının davamlı olacağını deməyə əsas verir. Proqnozlara görə, bahalaşma ən azı 3 il müddətinə qədər davam edə bilər. Bundan başqa, il ərzində torpağın bahalaşmasının 6-8 faiz həddində olacağı gözlənir.

Torpaq bahalaşması özünü regionlarda da göstərir. Belə ki, regionlarda da torpaq alışına marağın artması burada qiymətlərin qalxmasını şərtləndirən amillər sırasında yer alır. Lakin əsas bahalaşma Bakıda qeydə alınır. Burada fərdi evlərin inşası üçün mövsümi ayların başlaması da öz sözünü deyir. Xatırladaq ki, bina evləri ilə müqayisədə fərdi evlərə maraq daha sürətlə artır.