Azərbaycan ÜTT-yə üzvlüyə tələsmir

Tarix: 12.06.2015 / 02:56
Bölmə: İqtisadiyyat

Keçmiş SSRİ-nin dağılmasından sonra postsovet ölkələrinin üz tutduğu beynəlxalq qurumlardan biri də Ümumdünya Ticarət Təşkilatı (ÜTT) oldu. Artıq həmin ölkələrdən bəziləri adıçəkilən qurumun üzvüdür. Lakin təcrübə göstərir ki, quruma üzvlükdə tələskənlik heç də həmişə istənilən nəticəni vermir.

Hər halda, Ermənistan, Gürcüstan, Ukrayna kimi postsovet ölkələrinin Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzvlüyü onların iqtisadi həyatında hansısa ciddi dəyişikliyə gətirib çıxarmayıb. Əksinə, bəzən yerli istehsalda müəyyən sahələr üzvlükdən sonra tənəzzülə uğrayıb.

Bu arada isə daha bir postsovet ölkəsi quruma üzv olmağa hazırlaşır. Belə ki, Qazaxıstan Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzvolma şərtləri ilə bağlı təqribən 20 il davam edən danışıqları başa çatdırıb. İyunun 22-də üzvolma barədə sənədlər paketi rəsmən təsdiq edilməsi üçün daxilolma üzrə İşçi qrupun üzvlərinə təqdim olunacaq, ardınca isə təşkilatın Baş Şurasının təsdiqinə veriləcək. Ümumdünya Ticarət Təşkilatının baş direktoru Robertu Azevedu bildirib: "Mən bu tarixi addım münasibəti ilə ÜTT-nin üzv ölkələrini və Qazaxıstan hökumətini təbrik edirəm". Xatırladaq ki, Qazaxıstan quruma daxil olmaq haqqında ərizəni 29 yanvar 1996-cı ildə təqdim edib.

Hazırda 21 ölkə, eləcə də Azərbaycan, Belarus və Özbəkistan Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzv olmaq barədə danışıqlar aparır. Azərbaycan quruma daxil olmaq haqqında ərizəni 1997-ci ildə təqdim edib. Qərb ölkələrinin böyük əksəriyyəti, hətta şimal qonşumuz olan Rusiya da Azərbaycanın quruma üzv olmasının mümkün qədər tez reallaşmasını istəyir. Xatırladaq ki, ötən ay Rusiya Azərbaycanın Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzv olması çərçivəsində danışıqlara başlamaq istəyini rəsmən bəyan edib. Moskva hətta müvafiq danışıqlara başlamaq istəyi ilə rəsmi Bakıya müraciət edib. Amma müəyyən məqamlar baxımından Azərbaycan Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzvlük prosesinin tezləşməsini istəmir və bir sıra prosedurlardan sonra bunu mümkün sayır.

Burada əsas məqsəd ondan ibarətdir ki, Azərbaycan təşkilata üzv olduqdan sonra daxili bazarı qorumağı bacarsın. Ekspertlər də bildirir ki, ÜTT-yə daxil olduqdan və ticarət əngəlləri aradan qaldırıldıqdan sonra ölkəyə idxal kənd təsərrüfatı malları axacaq. Bu mallar keyfiyyətinə görə yerli malları ötə bilməsə də, qiymət baxımından ucuz ola bilər. Bu bir çox mallar üzrə xarici bazarla rəqabətə hazır olmayan milli istehsala güclü zərbə vuracaq. Buna görə də, Azərbaycana müdafiə mexanizmlərinin tətbiqi yolu ilə situasiyaya uyğunlaşmağa xeyli vaxt lazımdır.

Qeyd edək ki, ÜTT-yə daxil olan dövlətlər üçün ümumi ticarət rüsumu müəyyənləşdirilib. Ölkələr ticarət zamanı 5 faizlik gömrük rüsumu ödəyir. Aydındır ki, gömrük rüsumunun az olması daxili bazardakı satışda problem yarada bilər. Çünki bu zaman ölkəyə idxal olunan mallar ölkədə istehsal edilən mallardan ucuz başa gələ bilər və bu zaman istehsal səviyyəsi aşağı olar. ÜTT üzvü olan ölkələrdə aqrar sektora subsidiyaların verilməsinə limitlər tətbiq edildiyindən bu sahədə zəifləmə ola bilər.

İqtisadçılar hesab edir ki, daxili bazarı qorumaq üçün idxal rüsumlarının artırılmasının əsas səbəbi yerli malların rəqabət qabiliyyətinin aşağı olmasıdır. Çünki hazırda ölkəmiz dünya bazarı standartlarına cavab verən mal istehsal edə bilmir. Xarici malların Azərbaycan bazarına axını isə ölkəni xarici mallardan asılı vəziyyətə sala bilər. Bu da iqtisadi təhlükəsizlik baxımından problemlər yaradar.

Azərbaycanın ÜTT-yə üzv olacağı təqdirdə digər itkilərinə gəlincə, iqtisadçı ekspertlər bildirir ki, bu zaman dövlət büdcəsinə daxilolmaların azalması baş verə bilər. Həmçinin, texnologiyaların idxalı üzrə patentlərdən istifadəyə görə komisyon haqların ödənişi sənayenin xərclərini artırır və onların qiymət rəqabətində uduşunu azaldır. Digər ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, ÜTT-yə üzvlük zamanı hazır məhsulun idxalının üstün gəlirliliyi baxımından idxalı əvəz edə biləcək sahələrə investisiya qoyuluşunun səmərəliliyi aşağı düşür və nəticədə milli iqtisadiyyata ümumi investisiya qoyuluşu azalır. Amma təbii ki, üzvlüyün müsbət tərəfləri də var.

Belə ki, üzvlük fonunda Azərbaycan sahibkarlarının ixrac imkanları artacaq, üzv ölkələr bir-birinə hər hansı qadağa tətbiq edə bilməyəcək. Bundan başqa, ölkədaxili və beynəlxalq ticarət əlaqələrində prosedurlar sadələşdiriləcək, inhisar azalacaq, ticarət sahəsində korrupsiya aradan götürüləcək. Ancaq təbii ki, burada əsas məqam yerli sitehsalı və bütövlükdə ölkə iqtisadiyyatını qorumaqdır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...