Bank kredit faizləri azalmaq əvəzinə artır...

Tarix: 11.06.2015 / 02:42
Bölmə: İqtisadiyyat

Son dövrlərdə banklarla bağlı diqqət cəlb edən məqamlardan biri də qəbul olunan əmanətlər üçün yüksək faiz təklif edilməsidir. Banklar az qala bütün əmanət növləri üçün faizləri yüksəltməklə daha çox vəsait cəlb olunmasına xüsusi diqqət yetirməkdədirlər. Bu vəziyyətdə isə banklara əmanət yerləşdirənlərin sayında müəyyən artım qeydə alınır. Amma məsələnin digər mənfi tərəfi də var. Söhbət bankların verdikləri kreditlərin də faizlərinin buna paralel olaraq artmasından gedir.
Elə bank müştərilərinin də son dövrlərdə narazılığına səbəb olan əsas amil kreditlərin faizlərində olan artımlardır. Xatırladaq ki, buna qədər faizlər onsuz da yüksək idi və bu faiz dərəcələrinin azaldılmasının vacibliyi rəsmilər tərəfindən də dilə gətirilmişdi. Lakin son proseslər faizlərin azalmaq əvəzinə artmaqda olduğunu göstərir.
Qeyd edək ki, bu il baş vermiş devalvasiyadan sonra banklar manatla əmanət faizlərini artırıb. Buna görə də əsasən manatla kreditlərdə faizlərin artımı müşahidə edilir. Bu arada onu da xatırladaq ki, devalvasiyadan sonra bank sektoruna, manata olan inamı artırmaq üçün Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun qorunan əmanətlər üzrə illik faiz dərəcəsinin yuxarı həddini 9%-dən 12%-ə qaldırması manatla kreditləri bir qədər də bahalaşdırıb. Belə ki, bir sıra banklar sığortalanan əmanətlər üzrə faizlərin artırılmasından sonra manatla yerləşdirilən əmanətlər üzrə illik faiz dərəcəsini 16%-dək artırıb. Təbii ki, belə banklar kreditləri daha yüksək faizlə verir. Vəziyyətdən çıxış yolu kimi ekspertlər bir sıra addımların atılmasını vacib sayır. Hesab olunur ki, ilk növbədə Mərkəzi Bank kredit faizlərinin yüksəlməsində əhəmiyyətli təsirə malik olan komisyon haqlarının tənzimlənməsini və haqlar üçün "qiymət tavanı"nın müəyyənləşdirilməsini həyata keçirməlidir. Qeyd edək ki, komisyon haqları vətəndaşları daha aşağı faizli kreditlər adı ilə cəlb etmək üçün bankların ən çox istifadə etdiyi metoddur. Bəzi kommersiya bankları hətta 7-10 faizlik komisyon haqqı təklif edir. Bu baxımdan, ölkənin baş bankının bu məsələni tənzimləməsi olduqca zəruri sayılır. Digər tərəfdən, bank sektorunda liberallaşma sürətləndirlməlidir. Bank sektoruna xarici kapitalın daxil olmasında olan baryerlər aradan qaldırılmalıdır. Ekspertlərə görə, bank sektorundakı liberallaşma kredit faizlərinin hətta 2 dəfə aşağı düşməsinə gətirib çıxara bilər. Ən əsası isə kommersiya banklarının mərkəzləşdirilmiş kredit resurslarına çıxış imkanları genişləndirilməlidir. Mərkəzi Bankın 3,5 faizlik uçot stavkası kommersiya kreditlərinin faiz dərəcəsindən 7-8 dəfə azdır. Bu isə iqtisadi baxımdan anormal balansdır. Hazırda Mərkəzi Bankın mərkəzləşdirilmiş kreditlərinin həcmi bankların cəlb etdiyi kreditlərin həcmindən yüksək deyil. Bu da bankların əsas vəsaitlərini kənardan cəlb etmələri deməkdir. Bu baxımdan, kənar mənbələrin sayının çox olması cəlb edilən kredit resurslarının bahalı olmasına səbəb olur ki, son nəticədə kredit faizləri yüksəlir. Nəzərə alsaq ki, banklarda faiz dərəcəsinin yüksək olmasının səbəblərindən biri də yerli bankların beynəlxalq kredit reytinqinin yüksək olmaması ilə bağlıdır, o zaman bunun əhəmiyyəti daha da artır. Beynəlxalq kredit reytinqinin yüksək olmaması banklara birbaşa kredit resurslarına müraciət etmək şəraitini yaratmır.
Banklar adətən vasitəçilər tapmaqla kredit resursları əldə etməyə çalışırlar. Bu da faizlərin artımına təsir edir. Belə ki, bu zaman cəlb edilən vəsaitlərin üzərinə vasitəçi faizi əlavə edilir ki, bu da kredit xərcini artırır. Buna görə də Mərkəzi Bankın yerli kommersiya banklarını maliyyə vəsaiti ilə daha çox həcmdə təmin etməsi zəruri hesab olunur. Bütün bunlar həyata keçirilməyənə qədər bank sektorunda kredit faizləri yüksək olaraq qalacaq. Həmçinin, banklar daha çox vəsait cəlbi üçün depozit faizlərini də artıracaq.
Ekspertlərin fikrincə, yüksək faizlər cəlb edilən əmanətlərin həcmini artırsa da, müəyyən risqlər də yaradır. Əsas risq sığortalanmayan əmanətlərin həcminin artması ilə bağlıdır. Bu cür əmanətlər çoxaldıqca, gələcəkdə bankların iflas etməsi zamanı daha çox əmanətçinin zərər görməsi ehtimalını yaradır.
Xatırladaq ki, cari ilin 1-ci rübündə fiziki şəxslərin əmanətləri 12% artaraq 7,5 milyard manat təşkil edib ki, bunun da 4,1 milyard manatı qorunan, 3,4 milyard manatı isə qorunmayan əmanətlərdir. 3,4 milyard manat isə heç də kiçik rəqəm deyil. Qorunan əmanətlərin 52%-i ABŞ dollarının, 44%-i manatın, 4%-i avronun payına düşür. Xatırladaq ki, Əmanətlərin Sığortalanması Fondu bu il fevralın 23-də qorunan əmanətlər üzrə faiz dərəcəsinin yuxarı həddinin 9%-dən 12%-ə qaldırılması barədə qərar qəbul edib. Fevralın 24-dən qüvvəyə minən qərar Azərbaycanda manatın ucuzlaşdırılmasından sonraya təsadüf edib.
Lakin dərəcələrin qaldırılmasına baxmayaraq, 3,4 milyard manat əmanət qorunmur. Həmin əmanətlərin illik faiz dərəcəsinin maksimal həddi 12%-i keçir və məbləğ də 30 min manatdan yüksəkdir. Bank sektorunda belə əmnatlərin miqdarı bankların təklif etdiyi yüksək depozit faizləri fonunda yüksəlməkdə davam edir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...