Lirənin ucuzlaşması Azərbaycana da təsirsiz ötüşmür

Tarix: 10.06.2015 / 02:33
Bölmə: İqtisadiyyat

İyunun 7-də Türkiyədə keçirilən parlament seçkiləri ölkənin siyasi həyatında yeni səhifə açmaqla yanaşı, iqtisadiyyata da təsirsiz ötüşmür. Bu fonda ən çox diqqət cəlb edən məqam türk lirəsinin xarici valyutalar, o cümlədən dollar qarşısında dəyər itirməsidir. Belə görünür ki, yaranan qeyri-müəyyənlik fonunda hökumətin qurulması prosesi o qədər də asan olmayacaq və bu da lirənin kursuna daha çox mənfi istiqamətdə öz təsirini göstərəcək.
Qeyd edək ki, seçkilərdən dərhal sonra lirə dollar və avroya qarşı əhəmiyyətli şəkildə zəifləyib. Nəticədə dolların məzənnəsi 2,8 lirəyə, avronun məzənnəsi isə 3,11 lirəyə qədər yüksəlib. Ekspertlər qeyd edir ki, türk lirəsinin yaxın gələcəkdə zəifləməsi davam edəcək və 1 dolların 3 lirəyə qədər bahalaşacağı ehtimal olunur. Siyasi arenada anlaşma əldə olunmazsa və ya erkən seçim qərarı qəbul olunarsa, lirənin kursunun azalması mümkündür.
"Goldman Sachs" investisiya bankının ekspertləri isə bildirir ki, hazırda Türkiyə müxtəlif koalisiya ssenarilərinin olduğu, qeyri-müəyyənlik və erkən seçki risqi yaranmış bir siyasi vəziyyətdədir. Bu vəziyyətə dərin köklü makroiqtisadi qeyri-müəyyənliklər əlavə edildikdə Türkiyənin risq dərəcəsinin yenidən qiymətləndirilməsi zəruridir. "Goldman Sachs" analitiklərinin proqnozlarına əsasən, yaxın bir il ərzində ABŞ dollarının məzənnəsi 3,15 lirə, 2016-cı ilin sonuna kimi isə 3,4 lirə səviyyəsinə çatacaq. "ЖP Morgan" bankının müşahidəçiləri də hakim partiya olan AKP-nin parlamentdə səs çoxluğunu itirməsinin siyasi qeyri-sabitliyi dərinləşdirdiyini bildirir. Bu vəziyyətin uzun müddət davam edəcəyini vurğulayan ekspertlər bunun Türkiyənin maliyyə aktivlərinə təzyiq göstərəcəyini qeyd edir.
Bundan başqa, ölkə infliyasiya təhlükəsi ilə də üz-üzədir. Belə vəziyyət Türkiyənin müxtəlif ölkələr, o cümlədən Azərbaycanla ticarətinə təsirsiz ötüşməyəcək. Artıq "SOCAR Turkey" şirkəti maliyyə bazarlarındakı qeyri-müəyyənliklər səbəbindən "Petkim Holding"in səhmlərinin satılması təklifini ləğv edib. Xatırladaq ki, "Petkim Petrokimya Holding A.Ş." hissələrinin 1,6%-nin iyunun 8-də "BCM Global Fund" MMC-yə satılacağı ilə bağlı iyunun 5-də elan verilib. Bazarlardakı qeyri-müəyyənlik səbəbindən tərəflərin istəyi ilə alqı-satqı əməliyyatı ləğv edilib. Qeyd edək ki, SOCAR-ın "Petkim"də payı 61,32%-dir. Şirkətin potensial investora satmaq istədiyi 1,6%-lik pay 16 milyon səhm, onun nominal üzrə ümumi dəyəri 16 milyon lirə təşkil edir. Satışa çıxarılan səhm paketinin, hər səhm 4 lirə olmaqla, 64 milyon lirəyə satılması planlaşdırılırdı. Lakin Türkiyədə keçirilən parlament seçkilərinin ilkin nəticələri fonunda ölkədə dolların məzənnəsi 7% artıb. Bu vəziyyətdə səhmləri satmaq isə sərfəli sayılmır.
Qeyd olunduğu kimi, lirənin daha da ucuzlaşacağı və ölkədə inflyasiya olacağı deyilir. İqtisadçı ekspert Samir Əliyev hesab edir ki, Türkiyədə baş verən proseslər Azərbaycana da təsirsiz ötüşməyəcək: "Ancaq Azərbaycandan Türkiyəyə ixrac olunan məhsulların elə də çox olmadığını nəzərə alsaq, sosial anlamda qazanacağımız şeylər çoxdur. Azərbaycana ixrac olunan məhsullara görə Türkiyə Rusiyadan sonra ikinci yerdə dayanır. Ölkəmizə Türkiyədən, əsasən, tekstil məhsulları, inşaat materialları və məişət texnikası idxal olunur. Hazırkı vəziyyətdə isə həmin məhsulların qiymətləri aşağı düşəcək. Türkiyə kurortlarında istirahət etmək də azərbaycanlı turistlər üçün ucuz başa gələcək".
Lakin ekspertlər lirənin dəyərdən düşməsinin Azərbaycandan Türkiyəyə ixrac olunan malların qiymətində bahalaşmaya səbəb olacağını bildirir. Bilindiyi kimi, Azərbaycanla Türkiyə böyük ticarət əməkdaşıdır. Xüsusilə Türkiyədən Azərbaycana böyük həcmdə mallar gəlir. Bunlar əhalinin geniş istifadə etdiyi sənaye, toxuculuq malları, ərzaq məhsullarıdır. Təbii ki, lirənin dollara, eyni zamanda buna paralel olaraq manata nisbətən qiymətdən düşməsi, əslində, Azərbaycan alıcıları üçün sərfəli bir şərait yaradır. Çünki bu halda onlar Türkiyədən gələn məhsullara daha az vəsait xərcləyir. İndi də istisna edilmir ki, Türkiyə lirəsinin milli valyutamıza nisbətən dəyərdən düşməsi, ilk növbədə, qardaş ölkədən idxal olunan malların həcmini artıracaq. Lirənin ucuzlaşması eyni zamanda Türkiyədən ölkəmizə məhsul idxal edənlərin daha çox qazanc əldə etməsinə səbəb olacaq. Beləliklə, dollar və lirənin nisbətində yaranan ciddi fərqlər nəinki Azərbaycana gətirilən, hətta Türkiyədən digər ölkələrə ixrac olunan məhsullara də təsirsiz ötüşməyəcək. Belə ki, ixracatçılar əvvəlki qiymətlə daha çox məhsul əldə etmiş olacaqlar.
Lakin yuxarıda qeyd olunduğu kimi, bu hal Azərbaycanın Türkiyəyə ixrac etdiyi məhsulların miqdarını azaldır. Bu halda artıq Azərbaycanda istehsal olunan məhsullar Türkiyə bazarında daha baha olur və orada rəqabət aparma imkanları zəif olur. Məhz bu səbəblər Türkiyədən Azərbaycana idxalın artmasına və o cümlədən Azərbaycandan Türkiyəyə ixracatın azalmasına gətirib çıxaracaq. Prosesin isə hələ müəyyən müddət davam etməsi gözlənir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...