3,4 milyard manat bank əmanətinin taleyi sual altındadır

Tarix: 18.05.2015 / 03:25
Bölmə: İqtisadiyyat

Bank sektorunda son vəziyyətin təhlili burada qorunmayan əmanətlərlə bağlı vəziyyətin hələ də qənaətbəxş səviyyədə olmadığını göstərir. Hər halda, açıqlanan son məlumatlar banklarda batma ehtimalı reallaşa bilən pulların həcminin heç də az olmadığını göstərir.
Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun məlumatları da banklarda qorunmayan vəsaitlərin miqdarının yüksək olduğundan xəbər verir. Fondun icraçı direktoru Azad Cavadov bildirir ki, 2015-ci ilin 1-ci rübünün nəticələrinə görə, Azərbaycanda əmanətlərin 99,5%-nin məbləği 30 min manata qədərdir, yəni sığortalıdır: "Bu da kifayət qədər normal göstəricidir, çünki 100% olması mümkün deyil. Bu baxımdan sığortalanma məbləğinin artırılmasına ehtiyac yoxdur. Həmçinin sığortalı əmanətlər üçün maksimal faiz dərəcəsinin də indiki səviyyədə saxlanması qərara alınıb". Əslində, səslənən rəqəmlərdən belə görünür ki, batma ehtimalı olan əmanətlər ümumi əmanətlərin cəmi 0,5 %-ni təşkil edir. Amma məsələ burasındadır ki, bu faiz dərəcəsi böyük həcmdə vəsaiti əhatə edir. Belə ki, Fondun yaydığı məlumata görə, 1-ci rübdə fiziki şəxslərin əmanətləri 12% artaraq 7,5 milyard manat təşkil edib ki, bunun da 4,1 milyard manatı qorunan, 3,4 milyard manatını isə qorunmayan əmanətlərdir. 3,4 milyard manatın qorunmaması isə heç də az rəqəm deyil. Qorunan əmanətlərin 52%-i ABŞ dollarının, 44%-i manatın, 4%-i avronun payına düşür.
Xatırladaq ki, Əmanətlərin Sığortalanması Fondu bu il fevralın 23-də qorunan əmanətlər üzrə faiz dərəcəsinin yuxarı həddinin 9%-dən 12%-ə qaldırılması barədə qərar qəbul edib. Fevralın 24-dən qüvvəyə minən qərar Azərbaycanda manatın ucuzlaşdırılmasından sonraya təsadüf edib. Lakin dərəcələrin qalıdırılmasına baxmayaraq, 3,4 milyard manat əmanət qorunmur. Həmin əmanətlərin illik faiz dərəcəsinin maksimal həddi 12%-i keçir və məbləğ də 30 min manatdan yüksəkdir. Qeyd edək ki, illik 12 faizdən yuxarı faiz dərəcəsi ilə yerləşdirilən əmanətlər qorunmur və bu əmanətlərə görə kompensasiya ödənilmir. Məlumat üçün bildiririk ki, Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna üzv olan bir və ya bir neçə bankda sığorta hadisəsi baş verdiyi zaman Fond tərəfindən qorunan əmanətlərə görə əmanətçiyə hər bir sığorta hadisəsi üçün 30 min manat məbləğində kompensasiya ödənilir. İndi isə əmanətlərin az qala yarısı sığortalanmır. Banklarda yerləşdirilən həmin əmanətlər risqli əmanətlər siyahısına daxildir. Qorunmayan əmaətlərin miqdarının yüksək olmasına diqqət çəkən ekspertlər bildirir ki, Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsinə və yeni mexanizmlərin tətbiqinə ehtiyac var. Həmçinin, Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun müəyyənləşdirdiyi maksimum məbləğ də dəyişdirilməlidir. Çünki sığortalanan 30 min manat məbləğ indiki halda əmanətlərin sığortalanması üçün yetərli deyil. Bu gün əhalinin gəlirləri artdığı kimi, sığortalanan əmanətlərin həcmi də artırılmalıdır. Məsələn, Şərqi Avropa ölkələrinin əksəriyyətində sığortalanan əmanətin məbləği 100 min avrodur. Başqa Avropa ölkələrinin çoxunda sığortalanan məbləğlə bağlı maksimum hədd yoxdur. Azərbaycanda isə cəmi 30 min manat sığortalanır. Ona görə də həmin məbləğə yenidən baxılaraq onun artırılmasına ehtiyac var. İndiki mərhələdə məbləğin azı 50 min manatadək artırılması vacibdir.
Belə təkliflər də səslənir ki, əmanətlərin sığortalanması əmanətlər üzrə tətbiq edilməlidir. Məsələ burasındadır ki, kommersiya bankında bir əmanətçinin bir neçə əmanəti varsa, bu cəmlənir və həmin cəmin 30 min manatadək olan hissəsi sığortalanmış hesab olunur. Bu halda eyni banka bir neçə əmanət formasında əmanət yerləşdirməyin heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Bu qaydanın dəyişməsi zəruri sayılır. Digər tərəfdən, Əmanətlərin Sığortalanması Fondu elektron hökumətin elementlərindən istifadə etməlidir. Bu, vətəndaşa imkan verər ki, Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun saytına daxil olaraq banklarda yerləşdirdiyi sığortalanan əmanətin məbləği və qoyduğu əmanətin hansı hissəsinin sığortalandığını müəyyənləşdirə bilsin. Belə vəziyyət vətəndaşa düzgün qərar qəbul etməyə imkan verər.
O da faktdır ki, qorunan əmanətlərin həcminin artırılması heç də yalnız Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun fəaliyyəti ilə bağlı olmamalıdır. Etiraf olunmalıdır ki, əmanətlərin daha çox həcminin sığortalanmasına nail olmaq vətəndaşların da üzərinə düşən məsuliyyətdir. Təəssüf ki, əmanətçilər bəzi hallarda daha çox gəlir əldə etmək məqsədilə pullarını yüksək faiz təklif edən banklarda yerləşdirir, bununla da öz pullarını potensial risqə atırlar. Halbuki, vətəndaşların belə məsələlərdə daha ehtiyatlı hərəkət etməsi vacibdir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...