Konstitusiya Məhkəməsi 10-dan artıq bankı müflisləşməkdən xilas etdi

Tarix: 18.05.2015 / 03:33
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlumat verildiyi kimi, Konstitusiya Məhkəməsi dolların məzənnəsinin dəyişməsindən sonra banklarla müştərilər arasında kredit ödənişi ilə bağlı yaranmış anlaşılmazlığa son qoyub. Bununla bağlı Konstitusiya Məhkəməsi öz qərarını açıqlayıb və burada qeyd olunur ki, müştərilər banklara borcunu dollar və avronun devalvasiyadan sonra yaranan məzənnəsi ilə qaytarmalıdır.
Düzdür, qərarda o da qeyd olunur ki, əhalinin maraqlarını nəzərə alaraq, xarici valyutada verilmiş kreditlər üzrə kredit müddətinin uzadılması, faiz dərəcələrinin aşağı salınması və digər güzəştli şərtlərin tətbiqi üzrə tədbirlərin bankların maliyyə imkanlarından asılı olaraq həyata keçirilməsi məqsədəmüvafiq hesab edilir. Beləliklə, dollar və avro kreditləri yeni məzənnə ilə qaytarılacaq.
Ekspertlər isə bildirir ki, əslində, Konstitusiya Məhkəməsinin belə qərar qəbul etməsi zəruri idi. Əks təqdirdə bankların bir çoxu müflis olmaqla yanaşı, ölkənin maliyyə sisteminə ciddi zərər dəyə bilərdi. Mərkəzi Bankın baş direktoru Rəşad Orucov da bildirmişdi ki, Konstitusiya Məhkəməsi dollarda olan kreditlərin köhnə məzənnə ilə ödənilməsini ehtiva edən qərar qəbul edərsə, bu, Azərbaycanın maliyyə sisteminin çökməsinə səbəb ola bilər. Bütün bunları nəzərə alan Konstitusiya Məhkəməsi yuxarıda göstərilən qərarı qəbul etdi. Sadəcə, Konstitusiya Məhkəməsinin qərarında qeyd olunduğu kimi, xarici valyutada verilmiş kreditlər üzrə kredit müddətinin uzadılması, faiz dərəcələrinin aşağı salınması zəruridir. İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov isə sosial şəbəkədə məsələni şərh edərək bildirir ki, bu şəraitdə Mərkəzi Bank da vətəndaşların mənafeyi naminə müəyyən addımlar atmalıdır: "Mərkəzı Bank kredit götürənlərin ödəmə qabiliyyətinin aşağı salınmaması və borc öhdəliklərinin əhalinin sosial müdafiəsinə mənfi təsir göstərməsinin qarşısının alınması üçün addımlar atmalıdır".
Konstitusiya Məhkəməsinin gözlənilən qərarı verdiyini deyən iqtisadçının sözlərinə görə, məsələnin hüquqi tərəflərinə varmadan yeni məzənnə ilə ödənişlərin həyata keçirilməsi bankların xeyrinə kimi qiymətləndirilsə də, xarici valyuta ilə borc öhdəlikləri olanların bir qisminin ödənişlərində problemlər olacağı istisna deyil: "Doğrudur, hələlik xarici valyuta ilə borclananların əksəriyyəti ödəniş edə bilər, amma bunun uzun müddət belə davam edəcəyini proqnozlaşdırmaq çətindir. Deməli, Konstitusiya Məhkəməsinin qərarı prosesin sonu deyil, başlanğıcı olmalıdır". Onun sözlərinə görə, Konstitusiya Məhkəməsi köhnə məzənnə ilə ödənişlərin həyata keçirilməsilə bağlı qərar qəbul etsəydi, o halda 10-dan artıq kommersiya bankı müflisləşmə təhlükəsi ilə üzləşəcəkdi: "Bu isə iqtisadiyyatda ciddi problemlər yarada bilərdi. Kommersiya banklarının xarici borc öhədlikləri xarici valyuta ilə olduğuna görə bu onların öz borclarını qaytarmasında ciddi problemlər yarada bilərdi. Etiraf edək ki, dünya praktikasında da belə hallarda yeni məzənnə əsas götürülür. Amma bu heç də o anlama gəlməməlidir ki, bankların müflis olmaması üçün vətəndaşların daha çox ödəniş etməsi iqtisadi baxımdan məqsədəuyğundur".
Ekspertin fikrincə, buna görə də sözügedən qərarda qeyd edildiyi kimi, dollarla kredit götürənlərə ya kompensasiyanın verilməsinə, ya da güzəştlərin tətbiq edilməsinə ehtiyac var. Belə ki, əvvəl 500 dollar aylıq ödəniş edən kredit götürən şəxsin aylıq ödənişi 390 manat idisə, indi yeni məzənnə tətbiq olunduğu üçün həmin pulu ödəyən vətəndaşın aylıq ödənişi 525 manatdır. Bu isə o deməkdir ki, hər 500 dollar kredit ödənişi edən vətəndaş 135 manat artıq aylıq vəsait ödəməlidir: "Bu isə hissedilən fərqdir. Deməli, indi Mərkəzi Bank real addımlar atmalıdır. Əvvəla, öncə də Mərkəzi Banka təklif etdiyim kimi, dünya praktikasına uyğun olaraq belə hallarda tətbiq edilən 3 yoldan birini seçsin. Daha yaxşı olar ki, məzənnə arasındakı fərq Mərkəzi Bank vasitəsilə dövlət tərəfindən kompensasiya edilsin. Bu zaman nə kredit götürən əlavə vəsait ödəyəcək, nə də bank ziyana düşəcək.
Mərkəzi Bank kompensasiya ödənişi həyata keçirməsə, bir sıra inkişaf etməkdə olan ölkələrdə olduğu kimi, bu kreditlərin milli valyuta ilə dəyərinin hesablanması üçün orta məzənnə prinsipindən istifadə edə bilər. Bu zaman bank və müştəri üçün ağırlığın paylaşdırılması həyata keçirilə bilər. Üçüncüsü, Mərkəz Bank dollarla kredit götürən vətəndaşlar üçün güzəştlər tətbiq edə bilər. Yəni Mərkəzi Bank kommersiya banklarına dollarla kredit götürən vətəndaşların kredit müqavilələrinə yenidən baxılması və həmin vətəndaşlar üçün aylıq kredit faizlərinin aşağı salınmasının təmin edilməsi ilə bağlı yazılı tövsiyə məktubu göndərə bilər. Bu zaman dollarla olan kreditlərin faizlərində hissedilən azalma tətbiq etməklə onların aylıq ödənişlərində kəskin artımın qarşısını almaq olar. Deməli, Konstutusiya Məhkəməsinin son qərarından sonra həm vətəndaşların sosial təminatı baxımından, həm də problemli kreditlərin həcminin artmasının qarşısının alınması baxımından Mərkəzi Bankın prosesə müdaxilə etməsinə və qeyd edilən təkliflərdən ən azı birini qəbul etməsinə ehtiyac var". Mərkəzi Bankın bu xüsusda hansı addımlar atacağı qarşıdakı müddət ərzində bəlli olacaq. Amma ekspertlər hesab edir ki, xarici valyutada götürülən kreditlərin qaytarılmasında problem yaranmaması üçün Mərkəzi Bankın prosesə mütləq şəkildə müdaxilə etməsinə ehtiyac var.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...