Konstitusiya Məhkəməsi 10-dan artıq bankı müflisləşməkdən xilas etdi

Tarix: 18.05.2015 / 03:33
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlumat verildiyi kimi, Konstitusiya Məhkəməsi dolların məzənnəsinin dəyişməsindən sonra banklarla müştərilər arasında kredit ödənişi ilə bağlı yaranmış anlaşılmazlığa son qoyub. Bununla bağlı Konstitusiya Məhkəməsi öz qərarını açıqlayıb və burada qeyd olunur ki, müştərilər banklara borcunu dollar və avronun devalvasiyadan sonra yaranan məzənnəsi ilə qaytarmalıdır.
Düzdür, qərarda o da qeyd olunur ki, əhalinin maraqlarını nəzərə alaraq, xarici valyutada verilmiş kreditlər üzrə kredit müddətinin uzadılması, faiz dərəcələrinin aşağı salınması və digər güzəştli şərtlərin tətbiqi üzrə tədbirlərin bankların maliyyə imkanlarından asılı olaraq həyata keçirilməsi məqsədəmüvafiq hesab edilir. Beləliklə, dollar və avro kreditləri yeni məzənnə ilə qaytarılacaq.
Ekspertlər isə bildirir ki, əslində, Konstitusiya Məhkəməsinin belə qərar qəbul etməsi zəruri idi. Əks təqdirdə bankların bir çoxu müflis olmaqla yanaşı, ölkənin maliyyə sisteminə ciddi zərər dəyə bilərdi. Mərkəzi Bankın baş direktoru Rəşad Orucov da bildirmişdi ki, Konstitusiya Məhkəməsi dollarda olan kreditlərin köhnə məzənnə ilə ödənilməsini ehtiva edən qərar qəbul edərsə, bu, Azərbaycanın maliyyə sisteminin çökməsinə səbəb ola bilər. Bütün bunları nəzərə alan Konstitusiya Məhkəməsi yuxarıda göstərilən qərarı qəbul etdi. Sadəcə, Konstitusiya Məhkəməsinin qərarında qeyd olunduğu kimi, xarici valyutada verilmiş kreditlər üzrə kredit müddətinin uzadılması, faiz dərəcələrinin aşağı salınması zəruridir. İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov isə sosial şəbəkədə məsələni şərh edərək bildirir ki, bu şəraitdə Mərkəzi Bank da vətəndaşların mənafeyi naminə müəyyən addımlar atmalıdır: "Mərkəzı Bank kredit götürənlərin ödəmə qabiliyyətinin aşağı salınmaması və borc öhdəliklərinin əhalinin sosial müdafiəsinə mənfi təsir göstərməsinin qarşısının alınması üçün addımlar atmalıdır".
Konstitusiya Məhkəməsinin gözlənilən qərarı verdiyini deyən iqtisadçının sözlərinə görə, məsələnin hüquqi tərəflərinə varmadan yeni məzənnə ilə ödənişlərin həyata keçirilməsi bankların xeyrinə kimi qiymətləndirilsə də, xarici valyuta ilə borc öhdəlikləri olanların bir qisminin ödənişlərində problemlər olacağı istisna deyil: "Doğrudur, hələlik xarici valyuta ilə borclananların əksəriyyəti ödəniş edə bilər, amma bunun uzun müddət belə davam edəcəyini proqnozlaşdırmaq çətindir. Deməli, Konstitusiya Məhkəməsinin qərarı prosesin sonu deyil, başlanğıcı olmalıdır". Onun sözlərinə görə, Konstitusiya Məhkəməsi köhnə məzənnə ilə ödənişlərin həyata keçirilməsilə bağlı qərar qəbul etsəydi, o halda 10-dan artıq kommersiya bankı müflisləşmə təhlükəsi ilə üzləşəcəkdi: "Bu isə iqtisadiyyatda ciddi problemlər yarada bilərdi. Kommersiya banklarının xarici borc öhədlikləri xarici valyuta ilə olduğuna görə bu onların öz borclarını qaytarmasında ciddi problemlər yarada bilərdi. Etiraf edək ki, dünya praktikasında da belə hallarda yeni məzənnə əsas götürülür. Amma bu heç də o anlama gəlməməlidir ki, bankların müflis olmaması üçün vətəndaşların daha çox ödəniş etməsi iqtisadi baxımdan məqsədəuyğundur".
Ekspertin fikrincə, buna görə də sözügedən qərarda qeyd edildiyi kimi, dollarla kredit götürənlərə ya kompensasiyanın verilməsinə, ya da güzəştlərin tətbiq edilməsinə ehtiyac var. Belə ki, əvvəl 500 dollar aylıq ödəniş edən kredit götürən şəxsin aylıq ödənişi 390 manat idisə, indi yeni məzənnə tətbiq olunduğu üçün həmin pulu ödəyən vətəndaşın aylıq ödənişi 525 manatdır. Bu isə o deməkdir ki, hər 500 dollar kredit ödənişi edən vətəndaş 135 manat artıq aylıq vəsait ödəməlidir: "Bu isə hissedilən fərqdir. Deməli, indi Mərkəzi Bank real addımlar atmalıdır. Əvvəla, öncə də Mərkəzi Banka təklif etdiyim kimi, dünya praktikasına uyğun olaraq belə hallarda tətbiq edilən 3 yoldan birini seçsin. Daha yaxşı olar ki, məzənnə arasındakı fərq Mərkəzi Bank vasitəsilə dövlət tərəfindən kompensasiya edilsin. Bu zaman nə kredit götürən əlavə vəsait ödəyəcək, nə də bank ziyana düşəcək.
Mərkəzi Bank kompensasiya ödənişi həyata keçirməsə, bir sıra inkişaf etməkdə olan ölkələrdə olduğu kimi, bu kreditlərin milli valyuta ilə dəyərinin hesablanması üçün orta məzənnə prinsipindən istifadə edə bilər. Bu zaman bank və müştəri üçün ağırlığın paylaşdırılması həyata keçirilə bilər. Üçüncüsü, Mərkəz Bank dollarla kredit götürən vətəndaşlar üçün güzəştlər tətbiq edə bilər. Yəni Mərkəzi Bank kommersiya banklarına dollarla kredit götürən vətəndaşların kredit müqavilələrinə yenidən baxılması və həmin vətəndaşlar üçün aylıq kredit faizlərinin aşağı salınmasının təmin edilməsi ilə bağlı yazılı tövsiyə məktubu göndərə bilər. Bu zaman dollarla olan kreditlərin faizlərində hissedilən azalma tətbiq etməklə onların aylıq ödənişlərində kəskin artımın qarşısını almaq olar. Deməli, Konstutusiya Məhkəməsinin son qərarından sonra həm vətəndaşların sosial təminatı baxımından, həm də problemli kreditlərin həcminin artmasının qarşısının alınması baxımından Mərkəzi Bankın prosesə müdaxilə etməsinə və qeyd edilən təkliflərdən ən azı birini qəbul etməsinə ehtiyac var". Mərkəzi Bankın bu xüsusda hansı addımlar atacağı qarşıdakı müddət ərzində bəlli olacaq. Amma ekspertlər hesab edir ki, xarici valyutada götürülən kreditlərin qaytarılmasında problem yaranmaması üçün Mərkəzi Bankın prosesə mütləq şəkildə müdaxilə etməsinə ehtiyac var.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...