Neft dolları ucuzlaşdırır

Tarix: 29.04.2015 / 03:04
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya bazarlarında neftin qiymətinin hansı istiqamətdə dəyişməsi xüsusi diqqət mərkəzində qalmaqda davam edir. Buna əsas səbəb neftin qiyməti ilə bağlı qlobal iqtisadiyyatda yaranan durumdur.
Araşdırmalar göstərir ki, neftin aşağı qiyməti təkcə hasilatçı yox, eyni zamanda istehlakçı ölkələrə də ziyan vurur. Eyni zamanda, qiymətlərin indiki səviyyəsindən Qərb dövlətləri arasında ABŞ-ın da ciddi zərər görməsi müşahidə olunur. Əvvəla neftin aşağı qiyməti enerji sektorunda bir sıra ABŞ şirkətlərinin fəaliyyətinin dayanmasına səbəb olub. İkincisi, neftin ucuzlaşması ABŞ dollarının daha da güclənməsi deməkdir. Belə vəziyyət isə son dövrlərdə ABŞ şirkətlərinə ixracda problem yaradır. "Financial Times" qəzetinin təhlilinə görə, dolların bahalaşması ABŞ-ın iri şirkətlərinin cari il üçün ilk rüb satışlarının milyardlarla dollar azalmasına səbəb olub. Məsələn, "General Motors", IBM, "Procter & Gamble", "Amazon" və "Жohnson & Жohnson" şirkətlərinin satışlarında 1 milyard dollardan çox azalma müşahidə olunub. Çünki güclü dollar ABŞ şirkətlərinin məhsullarını xarici bazarlarda bahalı edir. Hazırda ABŞ üçün xüsusi maraq doğuran məqam dolların zəifləməsidir. Bunun üçün əsas amillərdən biri neftin bahalaşmasıdır.
Artıq son günlərdə neft bahalaşır. "Brent" markalı neftin bir barreli 66 dollara yaxınlaşıb. Azərbaycan nefti isə son olaraq 65,33 dollara satılıb. Artıq bir həftədir birjalarda bu pozitiv tendensiya hökm sürür. Ekspert İlham Şaban bildirdi ki, bu ilin birinci rübündə neftin orta qiyməti 55 dollar olub: "İkinci rübdə, yəni aprel ayında orta qiyməti təqribən 60-61 dollar arasında dəyişir. Burada əsasən orta qiymətdən bəhs edilir. Güman ki, ilin ikinci yarısında bu qiymət 60 dollardan da aşağı həddə düşə bilər. Yuvarlaq olaraq cari il üçün neftin qiymətinin 60 dollar həddində olacağına güman etmək olar". Lakin məsələyə fərqli yanaşanlar da var və belə fikirlər də səslənir ki, yaxın tezlikdə neftin qimyətində daha 10-15 faizlik bahalaşma qeydə alınacaq.
Neftin bahalaşması isə valyuta məzənnələrinə mütləq mənada təsir göstərəcək. Bu gedişlə manatın dollar qarşısında möhkəmlənəməsinin daha sürətli xarakter alması da istisna olunmur. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, hazırda ölkədə vətəndaşların dollara tələbinin azalması müşahidə olunur. İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin ötən həftə valyuta bazarında apardığı monitorinqlərin nəticələrinə görə də, vətəndaşların dollara tələbatı azalıb. Bununla yanaşı, bütövlükdə, dollar təklifinin artdığı müşahidə edilir. Bu isə o deməkdir ki, aprelin əvvəllərində dollar intervensiyasını artıran Mərkəz Bank ayın digər günlərində valyuta müdaxiləsini azalda bilib. Dollara tələbin azalması vətəndaşların əvvəlki aylarda dəyişdirdikləri xarici valyutaları cari xərclər üçün yenidən milli valyutaya çevirməsi ilə bağlıdır. Doğrudur, risqləri sığortalamaq üçün vətəndaşlar yenə də yalnız cari xərclər üçün az məbləğdə valyuta dəyişməyə imkan verirlər. Eyni zamanda, milli valyutanın rəsmi məzənnəsində son 2 həftədə müşahidə edilən müqayisəli artım dollara psixoloji tələbi azaldıb. Azərbaycan neftinin dünya bazar qiymətinin son zamanlar stabilləşməsi də Mərkəzi Bankın bu sahədə daha sərbəst addımlar atmasına imkan verir.
Digər tərəfdən, əsas ticarət tərəfdaşlarımızın milli valyutalarının stabilləşməsi də manata təzyiqi azaldıb. Eləcə də kommersiya banklarının kreditləri, demək olar, yalnız dollarla təklif etməsi də bu xidmətdən yararlanan vətəndaşların xarici valyuta təklifini artırıb. İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov məsələ ilə bağlı bildirib: "Təbii ki, əsas sual manatın məzənnəsinin növbəti dövrdə necə dəyişməsi ilə bağlıdır. Sözsüz, manatın məzənnəsi inzibati yol ilə tənzimləndiyi, prosesdə bazarın rolu olmadığı üçün proqnoz vermək çox çətindir. Amma milli valyutanın məzənnəsi neftin dünya bazar qiymətindən asılı olmaqla yanaşı, yeni devalvasiya yalnız vətəndaşlara deyil, eyni zamanda, kommersiya banklarına və biznesə mənfi təsir göstərə bilər. Bu, xaricı valyuta ilə öhdəliyi olan bankların ödənişləri yerinə yetirməkdə ciddi çətinliklə üzləşməsinə, vətəndaşların isə dollarla götürülən kreditlərinin qaytarılmasında ciddi problemlərə səbəb ola bilər. Buna görə də Mərkəzi Bank üçün yeni devalvasiya heç də asan qərar deyil. Digər tərəfdən, əgər neftin dünya bazar qiyməti hər barrel üçün 70 dollarlıq psixoloji həddi keçib stabilləşərsə, o zaman tədiyyə balansındakı profisit pul dövriyyəsində dollar kütləsini artıracaq ki, bu da manat təklifini azaldacaq. Başqa tərəfdən, Mərkəzi Bank və eləcə də hökumət dolayı vasitələrlə dollara olan tələbi azaltmağa çalışmalıdır. Qiymətli kağızlar bazarının ölkəmizdə zəif inkişaf etməsi əhalinin qeyri-valyuta yığım imkanlarını xeyli məhdudlaşdırır ki, bu da, bütövlükdə, dollara tələbin yüksəlməsini şərtləndirir". Ümumiyyətlə, dünya maliyyə bazarlarında da son vəziyyətin təhlili dolların bir çox valyutalar qarşısında mövqeyinin zəifləyəcəyini göstərir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...