Avronun ucuzlaşması Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarına təsir göstərəcək, göstərməyəcək...

Tarix: 20.04.2015 / 03:03
Bölmə: İqtisadiyyat

Valyuta olaraq avronun getdikcə dəyərdən düşməsi dünya maliyyə bazarlarında hələ də xüsusi diqqət mərkəzində yer alan əsas məqamlar sırasındadır. Avronun dəyərdən düşməsilə bağlı olaraq dünyanın əksər ölkələri valyuta ehtiyatlarında bu pulun miqdarını azaldır. Proqnozlara görə, avronun dəyəri ilin sonuna qədər dollarla bərabərləşə bilər. Bu isə avronu dollarla əvəzləyənlərin sayının daha sürətlə artmasına rəvac verməkdədir.
Tanınmış "Citigroup" və "Goldman Sachs" investisiya şirkətləri də bu il ərzində avronun dollara nisbətən xeyli aşağı düşəcəyi fikrindədir. Hazırda Avropa valyutası ölkəmizdə də dəyərdən düşməkdə davam edir. Bu fonda bəzi iqtisadçılar valyuta ehtiyatlarımızın strukturuna dəyişiklik olunmasını təklif edir. Hətta vətəndaşlara da əldə olan vəsaitin avro ilə saxlanılması məsləhət görülmür.
Lakin valyuta ehtiyatları ilə bağlı əks mövqedən çıxış edənlər də var. Məsələn, iqtisadçı ekspert Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, avronun dəyər itirməsi bir çox ölkələrdə ondan imtinaya gətirib çıxarsa da, Azərbaycanda, fərqli olaraq, dollar rezervləri daha çoxdur. Bu o deməkdir ki, Mərkəzi Bank öz rezervlərini dollarla saxlamaqla məzənnənin aşağı düşməsi ilə dəyəcək ziyandan sığortalayıb: "Məzənnənin düşməsi öncədən proqnozlaşdırılırdı. Son dövrlər avronun dollara nisbətən məzənnəsində kəskin azalmalar müşahidə edilir və son bir ildə yalnız 30%-dən çox dəyər itirməsi bir sıra ölkələrin avrodan imtinasına gətirib çıxarır. Azərbaycanda, bir sıra digər ölkələrdən fərqli olaraq, dollar rezervləri daha çoxdur. Ümumiyyətlə, Mərkəzi Bankın valyuta rezervlərinin 90%-i ABŞ dolları ilə saxlanır. Yalnız 10% digər valyutalardan ibarətdir. Əslində, Mərkəzi Bank hələ avronun məzənnəsi aşağı düşmədən öz rezervlərini dollarla saxlamaqla, avronun məzənnəsinin aşağı düşməsindən dəyəcək ziyanları sığortalayırdı. Dövlət Neft Fondunun rezervləri təxminən 30%-ə yaxındır. Praktik olaraq rezervlərdə avronun təxminən 30 % payı var. Avropa Mərkəzi Bankının emissiyası nəzərə alınaraq, Dövlət Neft Fondunun gələcək dövrdə avro ilə saxlanan səhmlərin və istiqrazların bir qismini artıq digər valyutalara keçirməsi məqsədəuyğun olardı".
Beləliklə aydın olur ki, avronun dəyərdən düşməsi Azərbaycanın valyuta ehtiyatları baxımından ciddi təhdid yaratmayacaq. Lakin məsələnin mənfi tərəfləri də var. Belə ki, ucuzlaşmanın əsas təsiri Avropadan Azərbaycana gələn malların qiymətlərində hiss olunacaq. Yəni bu, artıq Avropadan daha çox məhsulun Azərbaycana gətirilməsi deməkdir. Burada onu da xüsusi olaraq vurğulamaq lazım gəlir ki, ekspertlərin bildirdiyinə görə, avronun ucuzlaşması uzun müddət davam edə bilər. Çünki Avropada həyata keçirilən müvafiq proqram çərçivəsində hər ay dövriyyəyə 60 milyard avro buraxılır və həmin pula dövlət və özəl qiymətli kağızların alınması nəzərdə tutulur. Məqsəd Avrozonada illik inflyasiya səviyyəsini 2 faizə yaxın həddə saxlamaqdır. Proqram 2016-cı ilin sentyabr ayına qədər davam edəcək və vəziyyətdən asılı olaraq uzadıla da bilər. Bu müddətdə Avropa iqtisadiyyatına yönəldilən vəsaitin həcmi 1,1 trilyon avro olacaq. Ekspertlərə görə, dünya bazarlarında avronun ucuzlaşmasının Azərbaycanda təsiri təbiidir. Manat məzənnə baxımından daha çox ABŞ valyutasına bağlı olduğundan, dolların avroya qarşı dəyişmə dinamikası manatda da öz əksini tapır. Belə vəziyyətdə dolların bahalaşması baş verir və bu prosesin ölkəmizdə də təsirini göstərməsi qaçılmaz hal sayılır. Bunun nəticəsidir ki, əhali sürətli şəkildə əmanətlərini dollara çevirir. 2015-ci ilin yanvar-fevral aylarında dollar əmanətlərinin payı 38,5%-dən 62,3%-ə yüksəlib. Bu müddətdə dollar kredit qoyuluşunda da mövqeyini möhkəmləndirərək payını 27,3%-dən 40,5%-ə yüksəldə bilib. Maraqlısı odur ki, ümumi kredit qoyuluşunda dolların xüsusi çəkisinin sürətli artımı fonunda istehlak kreditlərində payı cəmi 31% təşkil edib. Halbuki, 2 ay öncə 24,6% olub. Ekspertlər diqqəti həm də ona yönəldir ki, banklar hazırda əsasən dollarla kredit təklif edir. Bir tərəfdən xarici öhdəlikləri, digər tərəfdən depozitlərin dollarlaşması bankların manatla kredit vermək imkanlarını məhdudlaşdırır. Üstəgəl cəmi öhdəliklərin yarısını təşkil edən və ildən-ilə artan xarici öhdəliklər bankların devalvasiya gözləntilərinə qarşı həssaslığını artırır. Lakin yuxarıda qeyd olunduğu kimi, ölkənin kifayət qədər dollar ehtiyatı var. Bu səbəbdən, ehtiyac olacağı təqdirdə, dövriyyəyə əlavə dollar kütləsi buraxılması gözlənir. Bu isə dolların ucuzlaşmasını istisna etmir. Bankların dollarla verdiyi kreditlərə gəlincə, ekspertlər hesab edir ki, indiki şərtlərlə bankların faiz dərəcələrinin azaldılmasına getməsi onlar üçün ən məqbul variantdır. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, banklar əmanət cəlbində dollar əmanətlərinin faizini kəskin azaldıblar. Artıq manat əmanətləri ilə dollar əmanətləri arasında fərq xeyli artıb. Yəni dollarla vəsait cəlbi nisbətən ucuzlaşıb. Bu ucuzlaşmadan istifadə edərək banklar dollarla kredit təklifini əhəmiyyətli dərəcədə yumşaldaraq faiz dərəcəsini aşağı salmalıdır. Bu halda onlar daha az zərərlə üzləşə bilər.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...