Neftin qiymətində gözlənilməz sıçrayışlı artım...

Tarix: 17.03.2015 / 03:19
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya bazarında yenidən ən çox diqqət cəlb edən məsələ neftin ucuzlaşmasının davam etməsidir. Son məlumatlara görə, Nyu York birjasında VTI markalı neftin bir barreli 1,09% və ya 0,49 dollar ucuzlaşaraq 44,35 dollara satılıb. "Brent" markalı neftin qiymətində də ucuzlaşma müşahidə edilib. London birjasında "Brent" markalı neftin bir barrelinin qiyməti 0,64% və ya 0,35 dollar ucuzlaşaraq 54,32 dollar olub.
Təbii ki, belə vəziyyət hasilatçı ölkələr üçün heç də qənaətbəxş hal sayılmır.
Yaxın günlərdə isə neftin qiymətinin bir qədər də aşağı enməsi mümkün sayılır. Hesab edilir ki, ABŞ-ın neft şirkətləri rəhbərlərinin Ağ Evə müraciəti qəbul olunarsa, neft əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşacaq. Lakin bu proses ən böyük neft istehlakçısı olan ABŞ-ın özünə də ciddi zərər vuracaq. Xatırladaq ki, ABŞ-ın neft şirkətlərinin rəhbərləri Ağ Evə müraciət edərək xam neftin ixracına qoyulmuş və 40 ildir davam edən qadağanın ləğvini xahiş ediblər. Qeyd edək ki, 1975-ci ildə ABŞ-da "Enerji siyasəti və enerji qənaəti haqqında" qanun qəbul olunub. Bu qanun 1973-cü ildə baş vermiş neft böhranı və ərəb ölkələrinin neft embarqosuna cavab olaraq müdafiə mexanizmi kimi nəzərdə tutulub. İndi isə ixracat qadağasının götürülməsi ABŞ neft şirkətləri üçün getdikcə prinsipial məsələyə çevrilməkdədir. Belə ki, 2011-ci ildən bəri ölkədə neft istehsalı 53% artaraq sutkada 8,65 milyon barrelə çatıb. 2016-cı ildə isə ABŞ-da neft istehsalının sutkalıq həcminin 9,5 milyon barrelə çatacağı gözlənilir. Lakin bundan qazanan istehsalçılar yox, emal müəssisələri olur. Çünki ixrac qadağası emalçılara şamil edilmir. Emal müəssisələri nefti dünya qiymətlərindən daha ucuz olan daxili qiymətlərlə alaraq hazır məhsulları xaricə satır. Məhz belə vəziyyətdə istehsalçılar yeni bazarlara ehtiyac duyduqlarını söyləyərək embarqonun ləğvini vacib sayır. Lakin ekspertlər hesab edir ki, bu proses ABŞ şirkətlərinin özünə də ciddi zərər vuracaq. Çünki xam neftin ixracı dünya bazarında onun artımına və beləliklə də qiymətlərin ucuzlaşmasına səbəb olacaq. Belə vəziyyət isə ABŞ şirkətlərinin neft hasilatından zərər görməsinə gətirib çıxaracaq. Onsuz da ucuz qiymətlər elə indinin özündə ABŞ-da şist neft yataqlarının bəzisinin artıq bağlanmasına, bəzilərində isə hasilatın xeyli dərəcədə aşağı düşməsinə gətirib çıxarıb. Hesab edilir ki, bu vəziyyətdə neftin qiymətinin artması və bir barrel üçün ən azı 90 dollar təşkil etməsi ABŞ şirkətləri üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Əks təqdirdə neft hasilatı onlar üçün rentabelli olmayacaq. Bu mənada gözlənir ki, neftin qiymətinin göstərilən həddə yüksəlməsinə ABŞ şirkətləri lobbiçilik edəcək. Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban məsələ ilə bağlı bildirir: "ABŞ-da bir sıra neft yataqlarında hasilatın azalmasına baxmayaraq, böyük yataqlarda hasilat getdikcə artır. Bundan başqa, Amerikada alternativ enerji çox güclü inkişaf edir. Əsasən ən yüksək şəkildə inkişaf edən isə külək enerjisidir. Bu ölkədə enerjinin effektivlik əmsalına görə rekord göstəricilər əldə edirlər. Əvvəl, tutaq ki, 1 litr neftdən müəyyən qədər enerji almaq mümkün olurdusa, indi bundan da çox enerji əldə edərək daha artıq yararlanırlar. Əsas məsələ də elə bundan ibarətdir. Fikir verin, belə olduqda ortaya əlavə - artıq enerji məsələsi çıxır ki, bunu da ya ixrac etməlidirlər, ya da idxalı azaltmalıdırlar. Belə olan halda isə Amerikaya gələn idxal başqa bazarlara yönəlir. Bax, bu başqa bazarlara yönələn neft də qlobal dünya bazarındakı neftin qiymətinə birbaşa təsir edir".
Təbii ki, bütün bunlar ABŞ şirkətləri tərəfindən nəzərə alınır. Onların qiymətlərin yüksəlməsi istiqamətində fəaliyyətə keçməsi gözlənir. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, ucuz qiymətlər fonunda ABŞ-da şist neft yataqlarının bir çoxunda qazma işləri təxirə salınıb. Ümumiyyətlə, son günlərdə ABŞ-ın neft hasilatında rekord səviyyədə azalma müşahidə edilir. ABŞ Enerji İnformasiyası İdarəsi (EIA) isə apreldə ABŞ-ın şist neftin istehsalında 4 ildən sonra ən az artımın qeydə alınacağını bildirib. ABŞ-da qazma maşınlarının sayı isə ötən ilin dekabrından bu yana 41 faiz azalıb. Mütəxəssislərin fikrincə, ABŞ-ın neft hasilatındakı durğunluq artıq bazarda qiymətlərin artmasına gətirib çıxaracaq. Qeyd edək ki, ABŞ-la yanaşı, ərəb ölkələri də neftin qiymətinin aşağı düşməsindən ciddi problemlər yaşayır.
Onlardan biri olan Səudiyyə Ərəbistanının neft naziri Əli əl-Naimi yaxın vaxtlarda neft bazarında tələb və təklifin balanslaşmasını, qiymətlərin isə sabitləşməsini gözlədiklərini vurğulayıb. Nazirin fikrincə, dünya iqtisadiyyatında qeydə alınan artım buna şərait yaradır. Əksər ekspertlər hesab edir ki, neft qiymətləri süni şəkildə endirildiyi üçün yaxın zamanlarda bazarda "qara qızıl" yenidən bahalaşacaq. OPEK-in baş katibi Abdulla əl-Bədri də neft qiymətlərinin bahalaşacağına ümidlidir. Dünyanın əsas neft ixrac edən qurumunun rəhbəri deyib ki, neftin dünya bazarında qiyməti artıq ən aşağı həddə çatıb və tezliklə yuxarı qalxmalıdır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...