ARDNŞ və Dövlət Neft Fondu keyfiyyətcə tam yeni işbirliyi ərəfəsində...

Tarix: 13.03.2015 / 03:09
Bölmə: İqtisadiyyat

İndiyə qədər daha çox xarici investorlara fayda verən iş üsulu necə aradan qaldırılacaq?

Dünya praktikasında, xüsusən də Qərb ölkələrində maliyyə cəlbi üçün qiymətli kağızlardan istifadə halları kifayət qədər geniş yayılıb. Əksər Avropa ölkələrində, eləcə də ABŞ-da dövlət və özəl müəssisələr tərəfindən böyük həcmdə qiymətli kağızların buraxılışı həyata keçirilir. Belə kağızlara dünya birjalarında tələbat da kifayət qədər yüksək olur.
Azərbaycanda da maliyyə cəlbi üçün qiymətli kağızlardan istifadəyə meyl artır. Düzdür, şirkətlərin heç də hamısı maliyyə ehtiyaclarını qarşılamaq üçün bu praktikadan istifadə etmir. Lakin qeyd edilən səpkidə müvafiq addım atanlara da rast gəlmək olur ki, onların sırasında ARDNŞ daha çox seçilir. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, ARDNŞ rəhbəri Rövnəq Abdullayev bildirib ki, şirkət növbəti dəfə avrobondların buraxılışını planlaşdırır. O qeyd edib ki, bu, neft qiymətlərinin azalması ilə bağlı deyil. ARDNŞ-in üçüncü avrobondlarının buraxılması "Deutsche Bank" və "ЖP Morgan" tərəfindən təşkil olunacaq. Ancaq buraxılışın həcmi məlum deyil. Öncə investorlarla danışıqlar aparılacaq.
Xatırladaq ki, ARDNŞ artıq iki istiqrazın buraxılışını həyata keçirib. İlk buraxılış 500 milyon dollar həcmində 5,45 faiz gəlirlə 2012-ci ildə həyata keçirilmişdi. İkinci buraxılış isə 2013-cü ilin martında CEEMEA bazarında 1 milyard dollar həcmində 10 il müddətinə 4.75% gəlir dərəcəsi ilə buraxılmışdı. İkinci buraxılışda tələb emissiyanın məbləğindən iki dəfə çox olmuşdu. Ekspertlər qeyd edir ki, atılan addımlar qiymətli kağızlar bazarının inkişafı baxımından mühüm addımdır. Lakin burada mütləq nəzərə alınmalı olan digər nüanslar da var. Əvvəla, ARDNŞ-in avrobondların yerləşdirilməsi yönündəki qərarı şirkətin borclanması deməkdir. Ekspertlər deyir ki, birinci və ikinci mərhələdə avrobondların buraxılması zamanı Neft Şirkəti öz borclarını heç də aşağı faizlə yerləşdirməyib. Yəni birinci buraxılışda Neft Şirkəti öz borclarını 5,45 faizlə, ikinci buraxılışda 4.75 faizlə yerləşdirib. Deməli, şirkət aldığı borc üzrə bu qədər əlavə faiz ödəyəcək. Maraqlıdır ki, Dövlət Neft Fondu (DNF) öz vəsaitlərini ABŞ-da, eləcə də avrozonada illik gəliri orta hesabla 1 faiz olan səhmlərin alınmasına yönəldir. Düzdür, Neft Fondunun əsas yanaşması neft gəlirlərinin daha risqsiz istiqamətlərdə saxlanmasıdır. Neft Şirkəti də səhmləri buraxmaqla risq dərəcəsinin azaldığını diqqətə çatdırır. Məhz belə vəziyyətdə Neft Fondu ARDNŞ-in səhmlərini almaqla daha çox gəlir əldə edə, Neft Şirkəti isə fonddan borclanaraq daha aşağı faizlə borc götürə bilər.
Ekspertlərin fikrincə, ARDNŞ-in borclanma, eləcə də DNF-nin səhmlərin yerləşdirilməsi yönündəki siyasəti iki qurum arasında koordinasiyanın olması zərurətini üzə çıxarır. İndiki vəziyyətdə isə hər iki qurumun anlaşmalarından udan tərəf xarici investorlardır. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, avrobondların yerləşdirilməsi qərarı Neft Şirkətinin uzunmüddətli dövr üçün borclanmasıdır. Borc üzrə faizlərin müqayisəsi isə göstərir ki, ARDNŞ il ərzində xeyli vəsait ödəyəcək. Onu da qeyd edək ki, ARDNŞ dövlət şirkəti olduğundan, Azərbaycan dövləti bu qurum vasitəsilə borclanmaya gedib. Gələcəkdə şirkət öz öhdəliklərini yerinə yetirə bilməsə, dövlət bu vəsaiti ödəməyə məcbur olacaq. Hər halda, bütün bu məsələlərin nəzərə alınması vacibdir. Digər tərəfdən onu da qeyd edək ki, ARDNŞ-in borcları qaytaracağı dövr ölkədə neft hasilatanın azalacağı vaxta təsadüf edir. Bu mənada şirkətin xarici öhdəliklərdən mümkün qədər tez azad olması da zəruri əhəmiyyət kəsb edir. Hesab edilir ki, neftin qiyməti yüksələrsə, şirkət bu məsələni nəzərdən keçirməlidir.
Neftin qiymətində isə yeni yüksəliş mərhələsi gözlənir. Çünki ucuz qiymət artıq ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanı üçün ciddi problemə çevrilib. ABŞ əvvəlki hasilatı bərpa etmək üçün qiymətlərin artımına xüsusi maraq göstərir. Eyni mövqe Səudiyyə Ərəbistanı tərəfindən də sərgilənir. "A.Gary Shilling" konsaltinq şirkətinin prezidenti, məşhur iqtisadçı Harri Şillinq qeyd edir ki, Səudiyyə Ərəbistanının öz büdcəsini maliyyələşdirə bilməsi üçün neftin qiyməti 1 barrel üçün 90 dollar olmalıdır. Digər tərəfdən, Səudiyyə Ərəbistanı hökumətinin ümumi gəlirlər strukturunda neft gəlirlərinin payı, demək olar ki, 92%-dir. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, dövlət xərcləri sürətlə artmaqda davam edir. Burada 2014-cü ildə planlı dövlət xərcləri 290 milyard dollardan artıq olub. Neftin orta illik qiyməti 97,5 dollar hüdudunda olub və Səudiyyə Ərəbistanı 2009-cu ildən etibarən ilk dəfə dövlət büdcəsi defisitinə daxil olub. Neft qiymətlərinin azalması vasitəsilə əlavə xərclərin aradan qaldırılması təkcə iqtisadi tənəzzülə səbəb olmaz, həm də son 10 ildə zənginliyə öyrəşmiş cəmiyyətin güclü sosial narahatlığına gətirə bilər. İndi ərəblər üçün məqbul hüdud səviyyəsi 1 barrel üçün 100 dollardır.
Elə buna görə də Səudiyyə Ərəbistanı neftin qiymətinin yüksəlməsində maraqlıdır. Beləliklə, yaxın tezlikdə dünya bazarlarında neftin qiyməti yüksələcək. Bu vəziyyətdə ARDNŞ-in xarici borc öhdəliklərini azaltması da zəruri sayılır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...