Azərbaycandan Türkiyəyə ixracat artır

Tarix: 12.03.2015 / 00:58
Bölmə: İqtisadiyyat

ABŞ valyutasının Türkiyədə bahalaşması bu ölkənin xarici ticarət dövriyyəsinə getdikcə daha çox təsir edir. Bu hal ölkəmizdən də Türkiyəyə məhsul ixracının həcminin yüksəlməsinə gətirib çıxarır. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Azərbaycanda dollar və avronun bahalaşması da ölkəmizin ixrac etdiyi məhsulların miqdarının artımına gətirib çıxarıb. Azərbaycanın məhsul ixrac etdiyi ölkələr sırasında isə Türkiyə xüsusi yer tutur.
Hazırda Türkiyə iqtisadi gündəmində əsas məsələ dolların kursunun sürətli yüksəlişi ilə bağlıdır. Məsələ ilə bağlı Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın başçılığı ilə Nazirlər Kabinetinin iclası keçirilib. İclasın gündəmində müzakirə olunan əsas məsələ devalvasiya, yəni yerli valyutanın xarici valyuta qarşısında öz dəyərini itirməsi olub. Lirənin məzənnəsinin aşağı düşməsi hər ötən gün bütün iaşə obyektlərində satılan məhsulların qiymətində özünü göstərir. Bütün məhsulların qiymətində artım müşahidə olunur. Eyni zamanda, bu, bazara da öz mənfi təsirini göstərir. Türk iqtisadçı ekspertlər hesab edirlər ki, dolların bundan sonra da bahalaşma ehtimalı böyükdür. Onların sözlərinə görə, dünyada gedən bir sıra proseslər dolların müxtəlif ölkələrdə bahalaşmasına səbəb olub. Son məlumatlara görə, Türkiyədə Mərkəzi Bankın müdaxilələrinə baxmayaraq, dolların yüksəlişi davam edir. ABŞ Mərkəzi Bankının 10 il sonra ilk dəfə faiz dərəcələrini artırmaqla bağlı açıqlamasından sonra Türkiyədə dollar 2,64 lirəyə kimi yüksəlib. Lirənin ucuzlaşması fonunda Türkiyənin ixracının artması gözlənir. Lakin son vəziyyət göstərir ki, Türkiyədən yox, Azərbaycandan Türkiyəyə ixracın həcmində artım var.
İqtisadçı Vüqar Bayramov bu xüsusda qeyd edir: "Daxili istehsalın artması, Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsini genişləndirməsi Türkiyənin bu dövriyyədəki payını azaldıb". O, Türkiyə ilə ticarət dövriyyəsinin azalma səbəblərinə belə aydınlıq gətirib: "Müstəqillik əldə ediləndən sonra Türkiyədən Azərbaycana ixrac hesabına xarici ticarət dövriyyəsində sürətli artım müşahidə olundu. Sonradan Azərbaycanın Türkiyədən idxalı hesabına azalmalar meydana gəlməyə başladı. Buna səbəb isə Azərbaycanın Türkiyədən idxal etdiyi məhsulların bir qismini daxili bazarda özü istehsal etməyə başlamasıdır. Digər bir səbəb isə analoji məhsulları yalnız Türkiyədən deyil, digər ölkələrdən də idxal etməyə başlamasından irəli gəlir. Bu iki səbəb Türkiyə idxalının ümumi idxalda payının azalmasına gətirib çıxardı. Azərbaycan və Türkiyə arasındakı ticarət dövriyyəsindəki rəsmi dəyişmə tendensiyasına nəzər salsaq, 2012-ci ildə Azərbaycan Dövlət Statistika Komitəsinin verdiyi məlumata görə, bu, 2 milyard dolları təşkil edirdi, 2013-cü ildə isə həmin rəqəm 1,9 milyard dollara qədər azaldı". İqtisadçı ümumi ticarət dövriyyəsinin azalmasına baxmayaraq, Azərbaycanın Türkiyəyə olan ixracatında artımlar olduğunu vurğulayıb. "Bu gün Türkiyə idxalında da azalmalar müşahidə olunur. Lakin Azərbaycanın Türkiyəyə olan ixracatında artımlar var. Azərbaycan Türkiyə bazarını enerji məhsulları ilə təmin edir. Ümumilikdə, ticarət dövriyyəsində azalmalar qeydə alınsa da, hələlik ciddi azalmalardan söhbət getmir. Sadəcə, daxili istehsalın artması, Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsini genişləndirməsi Türkiyənin bu dövriyyədəki payını azaldıb".
Ekspertlər onu da bildirir ki, Türkiyə lirəsi ucuzlaşmaqda davam edərsə, bu, yenidən qardaş ölkədən Azərbaycana daha çox məhsul satışına gətirib çıxaracaq. Lakin lirənin çox ucuzlaşması da Türkiyə üçün sərfəli deyil. Dolların lirə qarşısında bu qədər kəskin bahalaşmasının Türkiyə iqtisadiyyatına təsiri yaxın günlərdə özünü göstərməyə başlayacaq. Məlumdur ki, Türkiyə enerji ehtiyacını xaricdən təmin edir. Türkiyə təkcə təbii qaz üçün hər il 25 milyard dollar vəsait ödəyir. Təbii qazla bərabər neft, benzin, mazut və digər bu kimi məhsullar da xaricdən idxal edilir. Bu məhsulları almaq üçün isə ödənişlər dollarla həyata keçirilir. Lirənin dollar qarşısında ucuzlaşması ölkə daxilində enerji daşıyıcılarının qiymətini də yüksəldir. Əgər lirə son bir neçə gün ərzində dollar qaşısında 4-5 faiz ucuzlaşıbsa, bu o deməkdir ki, xaricdən dollarla alınan təbii qaz, benzin kimi məhsullar da bir o qədər bahalaşıb. Hazırda Türkiyə dünyada benzinin ən baha satıldığı ölkələr sırasındadır.
Eyni zamanda, Türkiyə elektrik enerjisinin böyük əksəriyyətini istilik elektrik stansiyalarından alır ki, bu da hər il milyard kubmetrlərlə təbii qaz deməkdir. Təbii qazın, benzinin, elektrik enerjisinin bahalaşması öz təsirini digər sahələrdə də hiss etdirəcək. Bu fonda iqtisadiyyatda yaranan qeyri-sabit vəziyyət Türkiyənin və xarici bazarlarda fəaliyyət göstərən Türkiyə şirkətlərinin də nüfuzuna zərər vurur. Bu mənada gözləmək olar ki, hökumət lirənin ucuzlaşmasının qarşısını almaq üçün daha sərt iqtisadi tədbirlərə əl atacaq.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...