Mərkəzi Bankın banklara yazdığı "akademik məktubun" sadə dildə izahı...

Tarix: 10.03.2015 / 01:47
Bölmə: İqtisadiyyat

Samir Əliyev: "Limitin aradan qaldırılması banklara imkan verəcək ki, əhalinin əmanətləri..."

"Bununla AMB banklara vəziyyətlərini düzəltmək üçün vaxt verir"
Azərbaycan banklarının valyuta risqləri arta bilər. Azərbaycan Mərkəzi Bankının banklara göndərdiyi məktubda qeyd edilir ki, bu ilin sonunadək açıq valyuta mövqeyi limitləri tətbiq edilməyəcək. Başqa sözlə, bundan sonra AMB bankların valyuta risqlərini tənzimləməyəcək və onlara nəzarət etməyəcək.
Belə anlaşılır ki, AMB artıq valyuta risqlərini tənzimləməyə qadir deyil. Deməli, qiymətlərin sabitliyininin təmin edilməsinə nail ola bilməyən AMB manatın və bank sisteminin gələcək taleyinə görə məsuliyyəti 1 il müddətinə təxirə salır. Bundan sonra bankların maliyyə risqlərinə AMB nəzarət etməyəcək. Yəni AMB bankların maliyyə ilə bağlı addımlarına qarışmayacaq. AMB hələ 2001-ci ildə "Azərbaycan Respublikası müvəkkil banklarının açıq valyuta mövqeyi limitlərinin müəyyən edilməsi və tənzimlənməsi Qaydaları"nı qəbul edib, Ədliyyə Nazirliyi də həmin Qaydaları dövlət qeydiyyatına alıb.
Bütün hallarda, AMB-nin məlum məktubunun mahiyyəti nədir? Bir çoxları, xüsusən də sadə vətəndaşlar bunun iqtisadi mahiyyətini dərk etməkdə çətinlik çəkir.
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Samir Əliyevin sözlərinə görə, açıq valyuta mövqeyi üzrə limit kredit təşkilatlarının valyuta risqlərini məhdudlaşdırmaq üçün tətbiq edilir: "Həmçinin, "Azərbaycan Respublikası müvəkkil banklarının açıq valyuta mövqeyi limitlərinin müəyyən edilməsi və tənzimlənməsi" Qaydaları ilə tənzimlənir. Qaydaya əsasən, açıq valyuta mövqeyi limiti - açıq valyuta mövqeyinin manat ekvivalentinin bankın kapitalına nisbətinə Azərbaycan Mərkəzi Bankı tərəfindən təyin edilən kəmiyyət məhdudiyyətidir. AMB-nin təyin etdiyi nisbət isə hazırda 10 faizdir. Yəni bank məcmu kapitalının 10 faizi həcmində valyuta mövqeyi aça bilər. Məsələn, 100 milyon manatlıq məcmu kapitala malik bankın açıq valyuta mövqeyi də 10 milyon manat ola bilər. Bəzi banklar bu limitə riayət etsə də, bəziləri həddi keçməklə özlərini risq altına qoyublar. Məsələ ondadır ki, valyuta əməliyyatlarının bankın kapitalı ilə məhdudlaşdırılması bəzi bankların işini çətinə salırdı. Daha çox qazanc əldə etmək məqsədilə bəzi banklar bir sıra hallarda risqə gedərək valyuta mövqeyini aşırdılar. Valyuta əməliyyatları çox olduğundan, günün sonu onu kapitaldan asılı limit daxilinə salmaq çətinlik törədirdi. Təsadüfi deyil ki, bir sıra banklarda bu problem hələ də qalmaqdadır. Bank qanunvericiliyinə görə, AMB həmin banklara qarşı sərt tədbir görməlidir və bu məsələ hətta onların lisenziyasının alınmasına qədər gedib çıxa bilər. Belə addım isə indiki həssas dövrdə bank sektoru üçün öldürücü zərbə ola bilər ki, bu da heç kimin, xüsusən də AMB-nin planına daxil deyil".
S.Əliyevin fikrincə, limiti pozan banka qarşı AMB-nin sərt addım atacağı da real görünmür: "Ona görə AMB sərt tədbirləri bir qədər ertələmək siyasətini yürüdür. Limitin aradan qaldırılması AMB-nin valyuta risqi yüksək olan banklarla bağlı sərt tədbir görmək vəzifəsini aradan qaldırır. Bununla AMB banklara vəziyyətlərini düzəltmək üçün vaxt verir. Beləliklə də əsas tənzimləyici qurum açıq valyuta mövqeyi limitini aradan qaldırmaqla risqləri bankların öz öhdəsinə buraxır. AMB anlayır ki, banklar devalvasiyadan böyük zərərə düşüblər. Dollara tələbatın artdığı dövrdə bankların bir çoxu valyuta mövqeyini qoruya bilməyib və bununla da limiti keçməklə özlərini çətinə salıblar. İndiki vəziyyətdə onlardan sərt qayda-qanun tələb etmək çətindir. Belə vəziyyətdə AMB məsuliyyəti bankların üstünə atmaqla öz missiyasını bitmiş hesab edir.
Limitin aradan qaldırılması banklara imkan verəcək ki, əhalinin əmanətləri dollara çevirməsinə əngəl törətməsinlər və əhaliyə məhdudiyyətsiz valyuta satsınlar".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...