Dolların bahalaşması Azərbaycana nə vəd edir?

Tarix: 18.02.2015 / 03:25
Bölmə: İqtisadiyyat

Manatın yumşaq devalvasiyasına start verilməsi iqtisadi gündəmin ən çox müzakirə olunan mövzularından birinə çevrilib. Ölkənin ixrac qabiliyyətinin qorunması məqsədilə atılan bu addımın daxili istehlakçılar üçün hansı dəyişikliyə gətirib çıxaracağı barədə müxtəlif fikirlər səslənir. Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, son iki gündə ölkəmizdə əsas etibarı ilə dolların bahalaşması müşahidə olunmaqdadır.
Mərkəzi Bankın 17 fevrala olan rəsmi məzənnələrinə görə, 1 ABŞ dolları 0,7853 manata bərabərdir. Fevralın 16-da isə məzənnə 0.7848 idi. Bu da 1000 dollarda 50 qəpik bahalaşmaya bərabər gəlir.
Qeyd edək ki, Mərkəzi Bank manatın dollardan asılılığının azaldılmasının planlaşdırıldığını açıqlayıb. Bankın sədri Elman Rüstəmov bildirib: "Valyutanın dəyərdən düşməsi tədricən baş verə bilər və Mərkəzi Bank bu məsələdə əhalinin maraqlarını nəzərə alacaq. İqtisadiyyatın canlandırılması üçün Mərkəzi Bank, məzənnə siyasətindən başqa, bir sıra monetar tədbirlər də həyata keçirir". Həmçinin Mərkəzi Bankın İdarə Heyəti 16 fevral 2015-ci il tarixindən etibarən məzənnə siyasətində ikitərəfli məzənnənin hədəflənməsindən valyuta səbəti dəyərinin hədəflənməsinə keçid barədə qərar qəbul edib. Məzənnə siyasətinin ABŞ dolları və avronun daxil olduğu iki valyutalı səbət mexanizmi əsasında həyata keçirilməsi məqsədəuyğun hesab edilib. Bu zaman müəyyən olunmuş dəhliz çərçivəsində valyuta bazarında Mərkəzi Bankın iştirakı davam edəcək. Baş bank onu da bəyan edir ki, tətbiq edilən yeni əməliyyat çərçivəsi iqtisadi subyektlərin tədricən adaptasiyasına şərait yaratmaqla, eyni zamanda məzənnə siyasətinin çevikliyini və makroiqtisadi effektivliyini təmin edəcək.
Baş verənlərin əhaliyə hansı təsir göstərməsinə gəlincə, ekspertlər bu xüsusda nikbin mövqe sərgiləyir. Məsələn, "Turanbank"ın Müşahidə Şurasının sədri Fuad Musayev qeyd edir ki, bu il Azərbaycanda manatın məzənnəsi ciddi dəyişməyəcək. Onun sözlərinə görə, regionda və dünyada gedən iqtisadi proseslər əhalini və sahibkarları narahat etsə də, Azərbaycan iqtisadiyyatının son illərdə keçdiyi inkişaf yolu və həyata keçirilmiş islahatlar bu asan olmayan dövrdən də müsbət nəticələrlə çıxmağa imkan verəcək: "Milli valyutanın sabitliyi makroiqtisadi stabilliyin mühüm amili olmaqla bərabər, əhalinin gəlirlərinin dəyərsizləşməsinin qarşısını alır, korporativ və maliyyə sektorunda sabitliyi təmin edir. Ümumilikdə, ölkə rəhbərliyi tərəfindən atılan məqsədyönlü addımlar və əsas makroiqtisadi göstəricilərimiz iqtisadiyyatın davamlı inkişafının və eləcə də manatın məzənnəsinin sabitliyinin nəinki 2015-ci ildə, həm də qarşıdakı illərdə təmin ediləcəyinə əmin olmağa əsas verir".
İqtisadçı-ekspert Samir Əliyev isə məsələ ilə bağlı sosial şəbəkədə yaydığı şərhində bildirir ki, manatın ucuzlaşması avronun dünya bazarında dollara münasibətindən asılı olaraq davam edəcək: "Mərkəzi Bankın məzənnə siyasətində valyuta səbəti dəyərinin hədəflənməsinə keçid barədə qərarını bircə cümlə ilə belə ifadə etmək olar: "hökumət manatın yumşaq ucuzlaşdırılmasına start verdi". Əslində, bu addım gözlənilən idi. Çünki baş verən proseslər manatı ciddi təzyiq altında saxlayırdı. Mərkəzi Bank iki ayda manatın saxlanmasına 2,3 milyard dollar sərf edib. Bu isə valyuta ehtiyatının 15 faizinə bərabərdir. Mərkəzi Bank 2 yoldan birini seçməli idi: ya manatı kəskin ucuzlaşdırmaq (təxminən 20-30%), ya da tədricən ucuzlaşdırmaq. Göründüyü kimi, ikinci yol seçildi. Çünki qeyri-neft sektorunun inkişafının prioritet elan edildiyi bir zamanda manatın devalvasiyası ehtimalı yüksək idi. Artıq manat dollara nəzərən ucuzlaşıb. Bu ucuzlaşma avronun dünya bazarlarında dollara münasibətindən asılı olaraq davam edəcək. Manatın məzənnəsinin bivalyuta səbəti əsasında müəyyənləşdirilməsi mexanizmi bizdə mövcud olub və ondan 2011-ci ildə imtina edilib. Həmin səbət 90-ın 10-a nisbəti əsasında dollar-avrodan ibarət idi. İndi səbətdə dollar və avronun payı haqqında məlumat verilməsə də, ehtimal etmək olar ki, ilkin dövr üçün əvvəlki səviyyədə saxlanıb. Sonrakı dövrlərdə xarici ticarət dövriyyəsində avrozonanın xüsusi çəkisindən asılı olaraq avronun payı artırıla bilər. Hər bir halda bivalyuta səbəti manatın ucuzlaşmasını şərtləndirəcək".
Ümumiyyətlə, əksər ekspertlər bu fikirdədir ki, manat tədricən ucuzlaşacaq və bunun əhaliyə hansısa ciddi təsiri olmayacaq. Çünki manat MDB-də yeganə öz dəyərini qoruyub saxlayan milli valyutadır. Elə ölkələr var ki, onların milli valyutaları hazırda 70, 80 və hətta 90 faizədək düşüb. Lakin manatla vəziyyət fərqlidir. Bu fonda manatın qorunub saxlanması ölkə əhalisi üçün çox vacibdir. Çünki bu, birbaşa alıcılıq qabiliyyətinə təsir edir. bu səbəbdən manat tədricən ucuzlaşacaq. Manatın məzənnəsinin tədricən ucuzlaşması isə Azərbaycanın ixracyönümlü məhsullarının istehsalına müsbət təsir göstərir. Düzdür, hələlik ölkədən ixrac olunan əsasən neft və neft məhsullarıdır. Buna baxmayaraq, son zamanlar Azərbaycanda qeyri-neft sektorunda müəyyən qədər inkişaf var. Bu məhsullarının ixracını artırmaq üçün manatın tədricən ucuzlaşdırılmasının çox böyük əhəmiyyəti olacaq. Yəni daha çox məhsul ixrac etmək imkanı olacaq. Bu isə ölkəyə əlavə gəlir vəd edir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.07.2026 / 17:50

Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 15:52

Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib

Tarix: 10.07.2026 / 14:47

Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...

Tarix: 10.07.2026 / 13:56

Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...

Tarix: 10.07.2026 / 11:58

Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana propan və gübrə göndərəcək...

Tarix: 10.07.2026 / 09:17

Azərbaycan və Rusiya Samur çayının bölüşdürülməsini müzakirə edib

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...