Banklar Bakı ilə regionlar arasında fərqi dərinləşdirə-dərinləşdirə gedir

Tarix: 10.02.2015 / 01:41
Bölmə: İqtisadiyyat

Banklarda əmanət qəbulları üçün tətbiq edilən faiz dərəcələri son aylarda, cüzi də olsa, aşağı düşüb. Lakin buna rəğmən, bankların kredit faizində adekvat ucuzlaşma qeydə alınmır. Onların kredit faizləri əvvəlki kimi yüksək olaraq qalır. Digər tərəfdən, son durum bankların paytaxta nisbətən regionlarda yenə də daha yüksək faizlə kredit verdiyini üzə çıxarır. Ümumiyyətlə, paytaxt Bakı və Abşeron istisna olmaqla, digər iqtisadi rayonlarda kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi əmanətlər üzrə orta faiz dərəcəsini dəfələrlə üstələyir.
Məsələn, Kəlbəcər-Laçın iqtisadi rayonunda əmanətlər 5,4%-lə cəlb olunduğu halda, kreditlər 25,6%-lə verilib. Bu iqtisadi rayonda kredit faizləri əmanət faizlərini 4,7 dəfə üstələyir. Bundan başqa, araşdırmalar göstərir ki, ötən il ərzində kredit faizləri əmanət faizlərindən Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonunda 4,5, Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda 3,6, Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda isə 3,5 dəfə çox olub.
Ekspertlərə görə, Bakı ilə regionlar arasında bu qədər fərqin yaranmasının müxtəlif səbəbləri var. Burada əsas rol oynayan məqam kredit faizlərinin özünün yüksək olması ilə bağlıdır. Regionlarla müqayisədə Bakı şəhərində kreditlərin faiz dərəcələri aşağıdır. Banklar bunun səbəbini onunla izah edir ki, regionlarda insanların alıcılıq qabiliyyəti aşağı olduğuna görə problemli kreditlərin artma ehtimalı daha yüksəkdir. Bu səbəbdən banklar bölgələrdə bahalı kredit siyasətinə üstünlük verir. Əsas məqsəd də bahalı faizlərin qaytarılmasında problem yaşanan kreditləri kompensasiya etməsidir. Lakin burada əsas məqam odur ki, kreditlərin müqabilində regionlarda əmanətlərin faiz dərəcələrinin aşağı olması paradoksal vəziyyət yaradır. Belə ki, bölgələrə doğru getdikcə əmanətlərin faiz dərəcələri aşağı düşür, Bakıda isə yüksəlir. Bunun səbəbini onunla izah edirlər ki, hazırda regionlarda bank filialları zərərlə işləyir. Filiallar mərkəzi ofis tərəfindən verilən dotasiyalar hesabına özünü dolandırır. Zərərlə işlədiklərinə görə regionlarda daha çox gəlir əldə etməyin yollarını axtarırlar. Bankların bildirdiyinə görə, bölgələrdə aktivlik, müştəri kontingenti çox aşağıdır, banklar üçün burada filial saxlamaq sərf etmir. Buna görə də maliyyə qurumları çalışır ki, müştərilərdən daha çox gəlir əldə etsin. Bunun da yollarından biri əmanətləri ucuz cəlb etməklə maya dəyərini aşağı salmaqdır. Ekspertlərin fikrincə, regionlarda kredit portfelinin böyük bir hissəsi əmanətlərdən formalaşır. Ümumiyyətlə, ölkə üzrə kredit qoyuluşunun cəmi 10 faizə yaxını regionların payına düşür. Digər problem girovla bağlı problemdir. Bəzi banklar hələ də kredit verərkən regionlardan girov götürmür. Çünki regiondakı girovun satılması çox böyük çətinlik yaradır. Özü də regionlarda bir sıra banklar girov götürərkən onu bazar qiymətindən aşağı qiymətlərlə dəyərləndirir. Bu fonda banklar faizləri də aşağı həddə tutaraq, girovdakı əmlakı minimum risqlə hesablayır. Halbuki, ölkə ərazisində bankların özünün risq menecmenti zəif olduğundan, bölgələr üzrə fərqli kredit faizlərinin olması düzgün yanaşma deyil. Onu da xatırladaq ki, regionların sosial-iqtisadi inkişafı çərçivəsində bankların da üzərinə öhdəliklər düşür. Buna rəğmən, faiz dərəcələri ilə bağlı mənzərə hələ də bankların bu öhdəliyi yaxşı yerinə yteirmədiyini göstərir. Bunun real təsdiqlərindən biri də qısamüddətli kreditlərlə bağlıdır. Belə ki, qısamüddətli kreditlər tələb olunanadək əmanətlər arasındakı faiz fərqi daha yüksək olub. Məsələn, ötən il ərzində Kəlbəcər-Laçın iqtisadi rayonunda milli valyutada qəbul edilən müddətsiz əmanətlər 1,2%-lə qəbul olunduğu halda, milli valyutada verilən qısamüddətli kreditlər 31,7%-ə təklif olunur. Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda bu fərq 36,1 dəfəyə bərabərdir.
Bundan başqa, milli valyutada qəbul edilən müddətsiz əmanətlər ilə milli valyutada verilən qısamüddətli kreditlərin faiz dərəcələri arasında Bakıda 49,6 dəfə, Abşeron iqtisadi rayonunda 20,7 dəfə, Aran iqtisadi rayonunda 24,6 dəfə, Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda 23 dəfə, Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda 16,7 dəfə, Lənkəran iqtisadi rayonunda 33,6 dəfə, Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda 34,8 dəfə, Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonunda 18,3 dəfə, Naxçıvan iqtisadi rayonunda isə 26,5 dəfə fərq var. Bütün bunlar regionlarda əhalinin bank kreditlərindən səmərəli şəkildə faydalanmasına imkan vermir. Məsələyə rəsmi müdaxilə artıq vacib sayılır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...