Dün­ya azər­bay­can­lı­la­rı­nın həm­rəy­lik ta­ri­xi...

Azər­bay­can xal­qı­nın mə­nə­vi bir­li­yi döv­lə­ti­mi­zin diz­lə­ri­ni bər­kit­di de­sək ya­nıl­ma­rıq. Çün­ki dün­ya­da ya­şa­yan azər­bay­can­lı­la­rın bir ara­ya gə­lib döv­lət­çi­li­yi­miz ət­ra­fın­da bir­ləş­mə­si xal­qı­mı­zın döv­lə­ti­mi­zə, döv­lət­çi­li­yi­mi­zə, bir­li­yi­mi­zə də­rin kök­lər­lə bağ­lan­dı­ğı­nı gös­tə­rir. Çox qı­sa bir za­man­da xal­qı­mı­zın məq­səd, amal bir­li­yi bü­tün dün­ya­ya ya­yıl­dı. Bu, döv­lə­ti­mi­zin dün­ya­da söz sa­hi­bi ol­ma­sı­na tə­kan ver­di.

Bil­di­yi­miz ki­mi, 31 de­kabr Dün­ya Azər­bay­can­lı­la­rı­nın Həm­rəy­li­yi Gü­nü ki­mi ta­ri­xə dü­şüb. Təd­qi­qat­çı­lar ya­zır ki, bu bay­ram ay­rı-ay­rı öl­kə­lər­də ya­şa­yan azər­bay­can­lı­lar­la əla­qə­lər qur­maq, on­lar ara­sın­da bir­lik və həm­rəy­lik ya­rat­maq işin­də mü­hüm rol oy­na­yır. Azər­bay­can­lı­la­rın ya­şa­dı­ğı, fə­a­liy­yət gös­tər­di­yi və çox­luq təş­kil et­di­yi Av­ro­pa öl­kə­lə­rin­də bu ten­den­si­ya özü­nü yük­sək sə­viy­yə­də gös­tə­rir. Bu da on­dan irə­li gə­lir ki, Av­ro­pa­da­kı Azər­bay­can di­as­por təş­ki­lat­la­rı öz qüv­və­lə­ri­ni sə­fər­bər et­mək­də ar­dı­cıl­dır və bu, ay­rı-ay­rı cə­miy­yət üzvlə­ri üçün bir ara­ya gəl­mək, cə­miy­yət və qu­rum­lar ha­lın­da bir­ləş­mək ba­xı­mın­dan dün­ya­nın si­vil nöq­tə­lə­rin­dən bi­ri olan Av­ro­pa­da mü­hüm əhə­miy­yət kəsb edir.

Azər­bay­ca­nın ger­çək həm­rəy­lik kon­sep­si­ya­sı var və bu kon­sep­si­ya mil­li döv­lət­çi­lik ide­ya­sı­na, adət və ənə­nə­lə­ri­mi­zə, elə­cə də elm və mə­də­niy­yə­ti­mi­zə söy­kə­nir.  Həm­rəy­lik prin­si­pi azər­bay­can­çı­lıq ru­hun­dan güc ala­raq özü­nü çox yük­sək sə­viy­yə­də doğ­rul­da bi­lib. Xal­qı­mı­zın həm­rəy­li­yi, bir­li­yi onu da­ha da bö­yük, əzə­mət­li edir. Mil­li döv­lət­çi­lik ənə­nə­si­nin əsa­sı­nı söz­süz ki, azər­bay­can­çı­lıq, mil­li bir­lik, həm­rəy­lik hisslə­ri təş­kil edir. 

Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Pre­zi­den­ti Ad­mi­nistra­si­ya­sı rəh­bə­ri­nin mü­a­vi­ni, Xa­ri­ci əla­qə­lər şö­bə­si­nin mü­di­ri, Ye­ni Azər­bay­can Par­ti­ya­sı Si­ya­si Şu­ra­sı­nın üz­vü Nov­ruz Məm­mə­dov "Həm­rəy­lik: Azər­bay­can nü­mu­nə­si və ta­ri­xi və­zi­fə­lər" ad­lı ge­niş təh­lil ya­zı­sın­da ma­raq­lı faktla­rı önə çə­kir. Xal­qı­mı­zın bir­li­yi, bu bir­li­yin dün­ya­da və re­gi­on­da ya­rat­dı­ğı əks-sə­da, Həm­rəy­lik Gü­nü­nün fəl­sə­fə­si ya­zı­da açı­lır.

Nov­ruz Məm­mə­do­vun qeyd et­di­yi­nə gö­rə, ar­tıq ne­çə il­dir  azər­bay­can­lı­lar Həm­rəy­lik Gü­nü­nü qeyd edir. Hər bir xal­qın öz mil­li bir­lik fəl­sə­fə­si var: "Azər­bay­can­lı­la­rın da ta­ri­xin­də bir­lik və bə­ra­bər­li­yi ifa­də edən möh­tə­şəm təq­vim­lər olub. La­kin ke­çən əs­rin 90-cı il­lə­rin­də XX əsrdə əl­də edi­lən ikin­ci müs­tə­qil­lik dö­nə­mi­nin baş­la­ma­sı ilə həm­rəy­lik an­la­yı­şı ye­ni məz­mun al­dı. Çün­ki mü­a­sir ta­ri­xi mər­hə­lə­də azər­bay­can­lı­la­rın həm­rəy­li­yi müs­tə­qil döv­lət qu­ru­cu­lu­ğu pro­se­si ilə əla­qə­lən­di­ril­mə­li idi. Ulu ön­dər Hey­dər Əli­yev bu və­zi­fə­nin öh­də­sin­dən us­ta­lıq­la gəl­di və in­di hər bir azər­bay­can­lı həm­rəy­li­yin nə­dən iba­rət ol­du­ğu­nu yax­şı bi­lir. Ke­çən müd­dət ər­zin­də dün­ya azər­bay­can­lı­la­rı­nın həm­rəy­lik qu­rul­tay­la­rı ke­çi­ri­lib. On­la­rın hər bi­ri qar­şı­ya cid­di və­zi­fə­lər qo­yub. Ana­liz gös­tə­rir ki, bu pro­ses ol­duq­ca məz­mun­lu və sis­tem­li apa­rı­lıb. Nə­ti­cə­də, di­as­por qu­rum­la­rı da da­xil ol­maq­la, bö­yük təş­ki­la­ti iş­lər hə­ya­ta ke­çi­ri­lib. İn­di dün­ya azər­bay­can­lı­la­rı qar­şı­sın­da ye­ni və­zi­fə­lər du­rur. Pre­zi­dent İl­ham Əli­ye­vin bu­nun­la bağ­lı mü­ra­ci­ə­ti son də­rə­cə ma­raq­lı fi­kir­lər­lə zən­gin­dir".

N.Məm­mə­dov qeyd edir ki, ta­ri­xin hök­mü ilə Azər­bay­can XX əsrdə ikin­ci də­fə müs­tə­qil­li­yi­nə ke­çən əs­rin 90-cı il­lə­rin­də qo­vuş­du. Hə­min döv­rün özü­nə­məx­sus so­si­al, si­ya­si, ge­o­si­ya­si, iq­ti­sa­di və mə­də­ni xü­su­siy­yət­lə­ri var­dı. N.Məm­mə­do­vun bil­dir­di­yi­nə gö­rə, SSRİ möv­cud ol­du­ğu müd­dət­də mil­li res­pub­li­ka­lar­da cə­miy­yə­tin bir­li­yi so­vet ide­o­lo­gi­ya­sı əsa­sın­da tə­min edi­lir­di: "Bu za­man mil­li ide­ya mə­sə­lə­si qal­dı­rıl­mır­dı - in­san­lar öz­lə­ri­ni so­vet və­tən­da­şı ki­mi iden­ti­fi­ka­si­ya edir­di­lər. Biz bu mo­de­lin üs­tün və zə­if cə­hət­lə­ri üzə­rin­də da­yan­maq is­tə­mi­rik. Bu­ra­da əhə­miy­yət­li­si so­vet­lər da­ğıl­dıq­dan son­ra müs­tə­qil­li­yi­ni əl­də et­miş öl­kə­lər­də so­si­al bir­li­yin, vəh­də­tin və həm­rəy­li­yin ne­cə tə­min edil­mə­si­dir. Bax, bu as­pektdə va­hid SSRİ-də cəm­ləş­miş res­pub­li­ka­lar fərqli yol­lar seç­di­lər. Azər­bay­ca­nın təc­rü­bə­si on­la­rın sı­ra­sın­da ən uğur­lu kur­sun se­çil­di­yi­ni gös­tə­rir.

Mə­sə­lə­nin fəl­sə­fi-so­si­al as­pektlə­ri ana­liz edi­lib. La­kin prob­lem döv­lət­çi­lik ba­xı­mın­dan o də­rə­cə­də ak­tu­al və mü­rək­kəb­dir ki, araş­dır­ma­la­rın da­vam et­di­ril­mə­si bö­yük zə­ru­rət­dir. Hə­min kon­tekstdə azər­bay­can­lı­la­rın həm­rəy­li­yi mə­sə­lə­si son də­rə­cə önəm­li və üzə­rin­də dü­şü­nül­mə­li fak­tor ola­raq qə­bul edil­mə­li­dir. Bu­nun va­cib­li­yi­ni dərk et­mək üçün "həm­rəy­lik" an­la­yı­şı­nın fəl­sə­fə və elmdə iş­lə­di­lən mə­na­la­rı­na qı­sa nə­zər sa­laq. Biz baş­lı­ca ola­raq "so­si­al həm­rəy­lik" ter­mi­ni üzə­rin­də da­ya­na­ca­ğıq.

Həm­rəy­lik qrup, ya­xud et­no­sun bir­li­yi­dir. O, ma­raq­la­rın vəh­də­tin­dən ya­ra­nır, ey­ni za­man­da, özü ma­raq­la­rın bir­li­yi­ni for­ma­laş­dı­rır. Bu­ra­ya qar­şı­lıq­lı an­laş­ma, nor­ma­lar və və­zi­fə ümu­mi­li­yi da­xil­dir. Ye­kun ola­raq, həm­rəy­lik cə­miy­yət­də in­san­la­rı va­hid or­qa­nizmdə bir­ləş­dir­mək üsu­lu ki­mi tə­səv­vür edi­lə bi­lər.

Bu prob­le­min mü­hüm tə­rəf­lə­rin­dən bi­ri həm­rəy­li­yin fərqli cə­miy­yət­də fərqli məz­mun kəsb et­mə­sin­dən iba­rət­dir. İb­ti­dai cə­miy­yət­lər­də həm­rəy­lik baş­lı­ca ola­raq qo­hum­luq əla­qə­lə­ri üzə­rin­də qu­ru­lur. Mü­a­sir cə­miy­yət­lər üçün isə müx­tə­lif me­yar­lar möv­cud­dur. Bu­ra­da konkret cə­miy­yə­tin ta­ri­xi tə­ka­mü­lü, mil­li men­ta­li­te­tin özəl­lik­lə­ri, si­ya­si sis­te­min xü­su­siy­yət­lə­ri, öl­kə­nin yer­ləş­di­yi re­gi­o­nun ge­o­si­ya­si fərqli­lik­lə­ri, ta­ri­xi-coğ­ra­fi fak­tor­lar və s. rol oy­na­yır. So­si­o­loq Emil Dürkhey­mə gö­rə, so­si­al həm­rəy­lik nö­vü cə­miy­yə­tin tip­lə­ri ilə tən­zim­lə­nir. Hər cə­miy­yə­tə uy­ğun həm­rəy­lik mo­de­li ola bi­lər. De­mə­li, həm­rəy­lik ta­ri­xi xa­rak­ter­li­dir - hər ta­ri­xi mə­qam üçün mü­va­fiq bir­lik for­ma­sı tap­maq la­zım­dır. Bu­na na­il ol­ma­dıq­da yax­şı bir­lik mo­de­li be­lə cə­miy­yə­ti çə­tin və­ziy­yət­lə­rə sa­la bi­lər.

Mə­sə­lən, Emil Dürkhey­min fik­ri­nə gö­rə, or­qa­nik həm­rəy­lik mü­a­sir cə­miy­yət­lər­də olur və in­san­la­rın qar­şı­lıq­lı ası­lı­lı­ğın­dan qay­naq­la­nır. Bu­ra­da fərdlə­rin bir-bi­ri­nə eti­ma­dı prin­si­pi­al rol oy­na­yır.

De­mə­li, mü­a­sir cə­miy­yət­lər­də həm­rəy­li­yi tə­min et­mək üçün xü­su­si bir­ləş­di­ri­ci me­xa­nizmlər ol­ma­lı­dır. O, əsas ola­raq uy­ğun ide­o­lo­ji kon­septlə bağ­lı olur. İde­o­lo­gi­ya baş­qa fak­tor­lar­la ya­na­şı, et­no­sun dün­ya­nın bü­tün gu­şə­lə­rin­də olan nü­ma­yən­də­lə­ri ara­sın­da bir­lik ya­rat­ma­ğa im­kan ve­rir. Bu sə­bəb­dən mü­a­sir cə­miy­yət­lər üçün düz­gün ide­o­lo­ji kon­sep­si­ya­nın mü­əy­yən­ləş­di­ril­mə­si həm müs­tə­qil döv­lət­çi­lik, həm də və­tən­daş cə­miy­yə­ti for­ma­laş­dır­maq as­pektlə­rin­də stra­te­ji əhə­miy­yət kəsb edir".

Təd­qi­qat­çı­lar ya­zır ki, müs­tə­qil Azər­bay­can döv­lə­ti­nin qu­rul­ma­sı dün­ya azər­bay­can­lı­la­rı­nın müs­tə­qil döv­lə­ti­miz ət­ra­fın­da bir­ləş­mə­si­nə şə­ra­it ya­rat­dı. On­lar bir-bi­ri­lə da­ha da sıx əla­qə qur­du, öz həm­rəy­li­yi­ni bə­yan et­di­lər. Mə­lum­dur ki, dün­ya azər­bay­can­lı­la­rı za­man-za­man döv­lə­ti­mi­zi müs­tə­qil gör­mək is­tə­yib.

Bi­li­rik ki, Azər­bay­can döv­lə­ti bü­tün öl­kə­lər­də ya­şa­yan azər­bay­can­lı­la­ra qay­ğı və diq­qət gös­tə­rir, on­la­rın və­tən­də iş qur­ma­sı­na, fə­a­liy­yət gös­tər­mə­si­nə şə­ra­it ya­ra­dır. Döv­lət on­la­rın hə­ya­tı ilə ma­raq­la­nır və döv­lə­ti­miz də ay­rı-ay­rı öl­kə­lər­də olan Azər­bay­can ic­ma­la­rı ara­sın­da əla­qə­lə­ri da­ha da in­ki­şaf et­di­rir.

Öl­kə­miz­də möv­cud olan ic­ti­mai-si­ya­si sa­bit­lik, əmi­na­man­lıq xa­ric­də ya­şa­yan azər­bay­can­lı­la­rın diq­qə­ti­ni çə­kir. Xa­ric­də ya­şa­yan azər­bay­can­lı­lar döv­lə­tin qay­ğı­sı­nı, diq­qə­ti­ni, dəs­tə­yi­ni hiss et­di­yin­dən­dir ki, ha­ra­da ya­şa­ma­sın­dan ası­lı ol­ma­ya­raq, da­ha sıx bir­lə­şir, ye­ni-ye­ni qu­rum­lar ya­ra­dır, ic­ma­lar ara­sın­da əla­qə­lə­ri ge­niş­lən­di­rir və müs­tə­qil Azər­bay­can­la da­ha sıx əla­qə­lər qu­rur­lar. Bü­tün bun­lar bi­zim həm­rəy­li­yi­mi­zin, bir­li­yi­mi­zin tə­min olun­ma­sı üçün çox va­cib­dir.

Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Pre­zi­den­ti İl­ham Əli­yev xa­ric­də ya­şa­yan azər­bay­can­lı­lar­la bağ­lı hər za­man ad­dım­lar atıb. Bi­li­rik ki, Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev "2007-2015-ci il­lər­də Azər­bay­can gənclə­ri­nin xa­ri­ci öl­kə­lər­də təh­si­li üz­rə Döv­lət Proq­ra­mı"nı təs­diq et­mək­lə, gənclə­ri­mi­zin bey­nəl­xalq alə­mə in­teq­ra­si­ya­sı üçün çox əl­ve­riş­li şə­ra­it ya­rat­dı. Döv­lət Proq­ra­mı­nın qar­şı­ya qoy­du­ğu və­zi­fə­yə əsa­sən, 2015-ci ilə­dək 5 min azər­bay­can­lı gənc xa­ri­ci öl­kə­lər­də döv­lət he­sa­bı­na təh­sil al­ma­ğa gön­də­ril­di. Min­lər­lə gən­ci­miz azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sı­nı dün­ya miq­ya­sın­da təb­liğ edir.

İn­di­ki dövrdə mil­li­li­yi və mil­li də­yər­lə­ri, da­xi­li sa­bit­li­yi qo­ru­yub sax­la­maq öl­kə rəh­bə­rin­dən güc­lü si­ya­si ira­də tə­ləb edir. İl­ham Əli­yev xal­qı öz ət­ra­fın­da bir­ləş­di­rən, Azər­bay­ca­nın de­mok­ra­tik­li­yi­ni, hü­qu­qi­li­yi­ni, ulu ön­də­ri­miz tə­rə­fin­dən qu­rul­muş və­tən­daş cə­miy­yə­ti­ni qo­ru­ma­ğı ba­ca­ran bö­yük si­ya­sət­çi və qə­tiy­yət­li bir li­der ki­mi özü­nü təs­diq­lə­yib.

Qeyd edək ki, Dün­ya Azər­bay­can­lı­la­rı­nın Qu­rul­ta­yı­nın Ba­kı­da ke­çi­ril­mə­si ənə­nə ha­lı­nı alıb. Mə­lum­dur ki, Dün­ya Azər­bay­can­lı­la­rı­nın I Qu­rul­ta­yı Hey­dər Əli­ye­vin tə­şəb­bü­sü ilə 2001-ci il­də, II qu­rul­tay Pre­zi­dent İl­ham Əli­ye­vin sə­rən­ca­mı­na əsa­sən 2006-cı il­də, III qu­rul­tay 2011-ci il­də, IV qu­rul­tay isə 2016-cı il­də ke­çi­ri­lib.

Öl­kə baş­çı­sı qu­rul­tay­lar­da ge­niş nitq söy­lə­yib və xa­ri­ci öl­kə­lər­də ya­şa­yan azər­bay­can­lı­lar­la bağ­lı fi­kir­lə­ri­ni açıq­la­yıb.

Mə­lum­dur ki, 2016-cı ilin ya­yın­da Hey­dər Əli­yev Mər­kə­zin­də Dün­ya Azər­bay­can­lı­la­rı­nın IV Qu­rul­ta­yı­nın rəs­mi açı­lı­şı baş tut­du. Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev qu­rul­tay­da­kı çı­xı­şın­da bil­di­rib: "...Əmi­nəm ki, qu­rul­tay dün­ya azər­bay­can­lı­la­rı­nın bir­ləş­mə­lə­ri, da­ha da fə­al ol­ma­la­rı üçün çox önəm­li təd­bir ola­caq.

Bil­di­yi­niz ki­mi, bi­rin­ci qu­rul­tay ulu ön­dər, müs­tə­qil Azər­bay­ca­nın qu­ru­cu­su Hey­dər Əli­ye­vin tə­şəb­bü­sü ilə 2001-ci il­də ke­çi­ril­miş­dir. O vaxtdan bu gü­nə qə­dər Azər­bay­can­da bö­yük iş­lər gö­rül­müş­dür, Azər­bay­can da­ha da güc­lən­miş­dir, bi­zim im­kan­la­rı­mız artmış­dır.

Əl­bət­tə, biz hə­mi­şə xa­ric­də ya­şa­yan azər­bay­can­lı­la­rın hə­ya­tı, ta­le­yi, iş­lə­ri ilə ma­raq­la­nı­rıq. Ça­lı­şı­rıq ki, on­la­ra öz dəs­tə­yi­mi­zi ve­rək. İs­tə­yi­rik ki, on­lar ol­duq­la­rı öl­kə­lər­də ra­hat ya­şa­sın­lar, yax­şı möv­qe tut­sun­lar, on­la­rın yax­şı im­kan­la­rı ol­sun və ey­ni za­man­da, öz doğ­ma və­tə­ni­nə də xid­mət et­sin­lər.

2001-ci il Azər­bay­can di­as­por təş­ki­lat­la­rı­nın for­ma­laş­dı­rıl­ma­sı işin­də çox önəm­li il ol­muş­dur. Çün­ki bi­rin­ci qu­rul­tay­dan son­ra 2002-ci il­də Hey­dər Əli­ye­vin sə­rən­ca­mı ilə Xa­ric­də Ya­şa­yan Azər­bay­can­lı­lar­la İş üz­rə Döv­lət Ko­mi­tə­si ya­ra­dıl­mış­dır. Ha­zır­da onun adı Di­as­por­la İş üz­rə Döv­lət Ko­mi­tə­si­dir. Di­as­por təş­ki­lat­la­rı­nın təş­ki­lat­lan­ma, for­ma­laş­ma pro­se­si da­ha da ge­niş vü­sət al­mış­dır. Əgər o vaxt dün­ya­da 200-dən bir qə­dər çox di­as­por təş­ki­la­tı­mız var idi­sə, ha­zır­da on­la­rın sa­yı 462-dir. Azər­bay­can di­as­por təş­ki­lat­la­rı həm kə­miy­yət, həm key­fiy­yət ba­xı­mın­dan bö­yük yol keç­miş, güc­lən­miş, bu gün dün­ya miq­ya­sın­da azər­bay­can­lı­lar və on­la­rın təm­sil et­dik­lə­ri təş­ki­lat­lar önəm­li rol oy­na­yır­lar.

Bi­lir­si­niz ki, ulu ön­dər Hey­dər Əli­yev bü­tün dövrlər­də, o vaxt So­vet İt­ti­fa­qı çər­çi­və­sin­də baş­qa res­pub­li­ka­lar­da ya­şa­yan azər­bay­can­lı­la­ra hə­mi­şə diq­qət gös­tə­rir­di. Məhz onun tə­şəb­bü­sü ilə, So­vet İt­ti­fa­qın­da is­tis­na hal ki­mi, Azər­bay­can gənclə­ri im­ta­han ver­mə­dən Ru­si­ya­nın, di­gər müt­tə­fiq res­pub­li­ka­la­rın ali mək­təb­lə­rin­də təh­sil alır­dı­lar. Hər il 800-dən çox Azər­bay­can gən­ci ən qa­baq­cıl təh­sil ocaq­la­rın­da təh­sil alır­dı­lar. On­dan son­ra­kı dövrdə - müs­tə­qil­lik döv­rün­də ulu ön­dər bu mə­sə­lə­ni da­im diq­qət mər­kə­zin­də sax­la­yır­dı.

Məhz onun tə­şəb­bü­sü ilə 1991-ci il­də 31 de­kabr - Dün­ya Azər­bay­can­lı­la­rı­nın Həm­rəy­lik və Bir­lik Gü­nü tə­sis edil­miş­dir. Bu gün bu bay­ra­mı bü­tün dün­ya azər­bay­can­lı­la­rı qeyd edir­lər.

Be­lə­lik­lə, Azər­bay­can­da 15 il ər­zin­də di­as­por təş­ki­lat­la­rı ilə qu­ru­lan iş, əla­qə­lər tam ye­ni bir və­ziy­yə­tə gə­ti­rib çı­xar­dı. Bu gün biz dün­ya­nın müx­tə­lif yer­lə­rin­də is­tə­ni­lən təd­bi­ri ke­çi­rə, dün­ya ic­ti­ma­iy­yə­ti­ni Azər­bay­can re­al­lıq­la­rı ilə da­ha da ge­niş şə­kil­də ta­nış edə bi­lə­rik və bu­nu edi­rik. Əl­bət­tə, əmi­nəm ki, qu­rul­tay­da səs­lə­nə­cək fi­kir­lər, apa­rı­la­caq mü­za­ki­rə­lər bi­zim im­kan­la­rı­mı­zı da­ha da ge­niş­lən­di­rə­cək.

Di­as­por təş­ki­lat­la­rı­nın fə­a­liy­yə­ti da­im diq­qət mər­kə­zin­də­dir. Bu gün mən di­as­por təş­ki­lat­la­rı­nın gə­lə­cək fə­a­liy­yə­ti ilə bağ­lı bə­zi fi­kir­lə­ri­mi bil­dir­mək is­tə­yi­rəm. İlk növ­bə­də, əl­bət­tə, biz is­tə­yi­rik ki, dün­ya­da ya­şa­yan azər­bay­can­lı­lar öz ta­ri­xi və­tən­lə­ri ilə əla­qə­lə­ri heç vaxt kəs­mə­sin­lər. Da­im əla­qə­də ol­sun­lar, Azər­bay­can ilə bağ­lı ol­sun­lar. Be­lə­lik­lə, on­lar öz­lə­ri­ni da­ha da ra­hat hiss edə­cək­lər. Be­lə olan hal­da, Azər­bay­can döv­lə­ti on­la­ra da­ha da bö­yük dəs­tək ve­rə bi­lə­cək.

Ha­zır­da xa­ric­də ya­şa­yan azər­bay­can­lı­la­rın sa­yı mil­yon­lar­la öl­çü­lür. Əl­bət­tə ki, on­lar ya­şa­dıq­la­rı öl­kə­lə­rin və­tən­daş­la­rı­dır­lar. Mən çox is­tə­yi­rəm ki, on­lar ya­şa­dıq­la­rı öl­kə­lər­də da­ha da bö­yük möv­qe­lə­rə na­il ola bil­sin­lər. Ya­şa­dıq­la­rı öl­kə­lə­rin ic­ti­mai, si­ya­si, iq­ti­sa­di hə­ya­tın­da da­ha da fə­al rol oy­na­sın­lar.

Ye­ti­şən gənc nə­sil də Azər­bay­can ilə bağ­lı ol­ma­lı­dır. İlk növ­bə­də Azər­bay­can di­li­ni bil­mə­li­dir­lər. Mən şa­dam ki, ha­zır­da müx­tə­lif öl­kə­lər­də 160-dan çox həf­tə­so­nu mək­tə­bi fə­a­liy­yət gös­tə­rir. Yə­qin ki, biz bu mək­təb­lə­rin sa­yı­nı ar­tır­ma­lı­yıq və Azər­bay­can döv­lə­ti bu is­ti­qa­mət­də öz səy­lə­ri­ni da­vam et­di­rə­cək.

Qeyd et­di­yim ki­mi, xa­ric­də bi­zim 462 di­as­por təş­ki­la­tı­mız var. Bu, öz­lü­yün­də onu gös­tə­rir ki, azər­bay­can­lı­la­rın ya­şa­dıq­la­rı hər bir öl­kə­də bir ne­çə di­as­por təş­ki­la­tı var. Əl­bət­tə, bu təş­ki­lat­lar ara­sın­da ko­or­di­na­si­ya işi apa­rıl­ma­lı­dır, bir­lik, həm­rəy­lik ol­ma­lı­dır. Bə­zi hal­lar­da bi­zim di­as­por təş­ki­lat­la­rı­mız bir-bi­ri­lə rə­qa­bət apa­rır­lar. Əgər bu, sağ­lam rə­qa­bət­dir­sə, mən bu­nu an­caq al­qış­la­ya bi­lə­rəm. Bu rə­qa­bət ümu­mi işi­mi­zə xid­mət et­mə­li­dir. Biz öl­kə da­xi­lin­də də, xa­ric­də də bir­lik nü­ma­yiş et­dir­mə­li­yik və bi­zim gü­cü­müz bir­li­yi­miz­də­dir. Bu gün Azər­bay­can­da və­tən­daş cə­miy­yə­ti bir­lik nü­ma­yiş et­di­rir. Biz va­hid amal uğ­run­da ça­lı­şı­rıq. Öl­kə­mi­zin gə­lə­cə­yi ilə, stra­te­ji is­ti­qa­mət­lə bağ­lı cə­miy­yə­ti­miz­də fi­kir ay­rı­lı­ğı yox­dur. Döv­lət müs­tə­qil­li­yi, iq­ti­sa­di müs­tə­qil­lik, so­si­al mə­sə­lə­lə­rin həl­li, əra­zi bü­töv­lü­yü­mü­zün bər­pa­sı, di­gər mə­sə­lə­lər ət­ra­fın­da cə­miy­yət­də va­hid fi­kir var, kon­sen­sus var.

Əl­bət­tə, mən çox is­tə­yi­rəm ki, xa­ric­də fə­a­liy­yət gös­tə­rən di­as­por təş­ki­lat­la­rı da bir nöq­tə­yə vur­sun­lar, bir­ləş­sin­lər".

Azər­bay­can xal­qı­nın bir­li­yi, bə­ra­bər­li­yi, həm­rəy­li­yi  cə­miy­yə­ti­miz­də ruh yük­sək­li­yi ilə qə­bul olu­nur. İna­nı­rıq ki, bu bir­lik əbə­di ola­caq.

İra­də SA­RI­YE­VA

Ya­zı Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Pre­zi­den­ti ya­nın­da Küt­lə­vi İn­for­ma­si­ya Va­si­tə­lə­ri­nin İn­ki­şa­fı­na Döv­lət Dəs­tə­yi Fon­du­nun ma­liy­yə dəs­tə­yi­lə çap olu­nur.