Samir Hümbətov: “Tramp 1 milyard şərtini qoymaqla dövlətlərin çoxunu bu prosesdən uzaqlaşdırmaq istəyir”
ABŞ prezidenti Donalt Tramp bir çox ölkə liderini Sülh Şurasına dəvət edib. İsrail isə Trampın Qəzza Sülh Şurasında iştirak etməyəcəyini açıqlayıb və bunun hökumətin siyasətinə zidd olduğunu bildirib. Dəvət olunan ölkələr komitədə üç il müddətində iştirak edə biləcəklər. Üç ildən sonra ölkələr üzvlüklərini davam etdirmək üçün 1 milyard dollar ödəməli olacaqlar. Ödəniş etməyənlər komitədən çıxarılacaqlar.
Qeyd edək ki, Trampın Qəzza Sülh Şurasına qoşulmaq üçün dəvət göndərdiyi liderlərdən biri də Rusiya prezidenti Vladimir Putindir. Bu barədə açıqlama verən Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov Putinin diplomatik kanallar vasitəsilə Sülh Komitəsinə qoşulmaq təklifi aldığını deyib. “Hazırda təklifin bütün detallarını araşdırırıq. Bütün detalları dəqiqləşdirmək üçün Amerika tərəfi ilə əlaqə saxlayacağıq" – deyə Peskov bildirib.
Dəvət olunan ölkələr komitədə üç il müddətində iştirak edə biləcəklər. Üç ildən sonra ölkələr üzvlüklərini davam etdirmək üçün 1 milyard dollar ödəməli olacaqlar. Ödəniş etməyənlər komitədən çıxarılacaqlar.
Yəni 1 milyard pul ödəmək istəyəcək dövlətin marağı nə ola bilər? Belə çıxır ki, o dövlət gərək Qəzzada pul qazansın ki, orada qalıb fəaliyyət göstərməkdə özündə maraq hiss etsin və 1 milyard pul ödəsin. Onlar pulu haradan qazanacaqlar? O Sülh Şurasının üzvü olan ölkələr Qəzzada pulu nədən qazana bilərlər? Milyardları necə qazana bilərlər ki, 3 ildən sonra onun 1 milyardını da Trampa versinlər?
Beynəlxalq Münasibətlər və Diplomatiya Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Samir Hümbətov baki-xeber.com-a bildirdi ki, əslində bunun iki versiyası var. “Birinci versiya odur ki,Tramp 1 milyard şərtini qoymaqla dövlətlərin çoxunu bu prosesdən uzaqlaşdırmaq istəyir. Yəni “dövlətlər yaxın gəlmədilər, qoşulmaq istəmədilər” adı altında himayədarlıq ABŞ-a və iki-üç ölkə var ki, onlara veriləcək, bununla da məsələ bitəcək. Artıq Qəzzanın ilhaq məsələsi tam yekunlaşmış olar. Belə bir ehtimal var. İkinci bir ehtimal da odur ki, Qəzza zolağı sahilyanı olduğu üçün burada Aralıq dənzinə açılan böyük limanın tikintisi həyata keçirilə bilər. Beləliklə də, orada böyük ticarət şirkətlərini qurub onun üzərindən pul qazanmaq məsələsi ola bilər.
Burada qətiyyən Qəzza əhalisindən, fələstinlilərdən söhbət getmir, ticarət dövriyyəsindən söhbət gedir. Fikrimcə, hər iki vəziyyət yeni forma tətbiq etmək üçün İsrailə də, ABŞ-ın özünə də sərf edir. Təbii ki, buna böyük dövlətlər qoşula bilərlər, amma baxır hansının marağı var. Yerdə qalan kiçik dövlətlərin ora qoşulacağını düşünmürəm. Məntiqi baxımdan da hansısa nəticə verəcəyi ehtimalı azdır.
Bu iki versiya üzərində çox böyük ehtimal ki, Qəzzanın idarə edilməsi, ilhaqı və sair həll olunacaq”.
S.Hümbətov hesab edir ki, ora qəzzalılar qaytarılmayacaq, yəni 2 milyon fələstinlini ora qaytarmayacaqlar. O, qeyd etdi ki, təxminən 15-20 faiz qaytarılacaq, yerdə qalanlar Misirdə və digər yerlərdə yerləşdiriləcək, bununla da işi tamamlamış olacaqlar.
İradə SARIYEVA
