Uşaqların hüquqlarını müdafiə edən beynəlxalq “Save the Children” xeyriyyə təşkilatı illik hesabatını və qlobal indeksini açıqlayıb. Belə ki, “Uşaqlığın sonu” adlı hesabat uşaqların üzləşdiyi ölüm, aclıq təhlükəsi, təhsil almağın çətinliyi, erkən nikah, ana olmaq, işləməyə məcbur edilmək və bu kimi digər çətinliklərlə bağlı məlumatlar əsasında hazırlanıb.
Məlum olub ki, 2000-ci ildən bu yana 173 ölkədə uşaqların ümumi vəziyyəti yaxşılaşsa da, hələ də yaşı 18-dən aşağı olan hər 4 nəfərdən 1-i uşaqlıq xoşbəxtliyini yaşaya bilmir. Bu isə 545 milyon uşaq deməkdir. Hesabata görə, 2000-2019-cu illər ərzində təxminən 31 milyon uşaq yaşadığı yeri tərk etməli olub, 420 milyon uşaq isə münaqişə zonalarında yaşayır.
“Save the Children” hesabatla yanaşı, indeks də dərc edib. 176 ölkədən ibarət bu indeks cədvəlində ölkələr uşaqların vəziyyətinə görə sıralanıb. Təşkilatın indeksində ən pis göstəricələrə malik ölkələr Afrika qitəsindədir. Bunlar Cənubi Sudan, Mali, Çad, Niger və Mərkəzi Afrika Respublikasıdır. Sinqapur, İsveç, Finlandiya, Norveç və Sloveniya isə uşaqların yaşaya biləcəyi ən yaxşı 5 ölkə kimi göstərilib.
Cənubi Qafqaz ölkələri uşaqların qismən uşaqlıqdan məhrum olunduğu ölkələrin kateqoriyasındadır. Qəribədir ki, Azərbaycan Qafqazda uşaqların yaşayış səviyyəsinə görə ən geridə qalan ölkə hesab olunur. İndeksdə Cənubi Qafqaz üzrə ən pis göstərici 89-cu yerdə olan Azərbaycandadır. Ancaq digər Cənubi Qafqaz ölkələri olan Gürcüstan 73-cü, Ermənistan isə 61-ci yerdədir.
Cədvəldə Azərbaycandan sonrakı yerlərdə yalnız iki keçmiş sovet respublikası var. Tacikistan 90, Qırğızıstan isə 94-cü pillədə qərarlaşıb. Cədvəldə ABŞ 36-cı, Rusiya isə 38-ci yerdədir.
Hesabatdan belə məlum olur ki, Azərbaycanla bağlı bir sıra təhrifedici məqamlara yol verilib. Məsələ ondadır ki, Cənubi Qafqazda iqtisadi baxımdan ən öndə gedən ölkə Azərbaycandır. Azərbaycanda uşaqların vəziyyətinin yaxşılaşdırılması üçün bir sıra sosial-iqtisadi işlər görülüb və görülür. Ən başlıcası, bunlar kompleks xarakterlidir. Təkcə 2017-ci ildə 5 milyon nəfər pulsuz müayinədən keçib. Bunların içində uşaqlar böyük çəkiyə malikdir.
O baxımdan, ekspertlər hesabatı necə dəyərləndirirlər?
Kəmalə Ağazadə: “Azərbaycanda pambıq istehsalı kütləvi şəkildə olmadığı halda, pambıq tarlalarında uşaq əməyinin istismarını göstəriblər”
Məsələyə münasibət bildirən Azərbaycan Uşaqlar Birliyinin sədri Kəmalə Ağazadənin sözlərinə görə, hesabatda ölkəmizdə uşaqların vəziyyəti ilə bağlı səslənən fikirlər qərəzlidir: “Onların hansı mənbələrə əsasən belə bir hesabatla çıxış etməsi aydın deyil. Həmçinin, dövlət qurumlarının məlumatlarından nə dərəcədə istifadə etdikləri də məlum deyil. Sözügedən təşkilat və digər bu kimi qurumlar Azərbaycanla bağlı çox vaxt qərəzli mövqe tuturlar. Dəfələrlə olub ki, insan alveri mövzusunda hesabatlar hazırlayanda yanlışlığa yol veriblər. Məsələn, Azərbaycanda pambıq istehsalı kütləvi şəkildə olmadığı halda, pambıq tarlalarında uşaq əməyinin istismarını göstəriblər. Halbuki, bununla bağlı faktlar olmayıb. Uşaqların seks turizmə cəlb olunması ilə bağlı yazılar olub, amma bunu təsdiq edən faktlar ortada olmayıb. Hesab edirəm ki, onların məqsədi Azərbaycanı qaralamaqdır. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında sosial sifarişlərlə bağlı tenderlər elan olunur. Yetərincə regionlarda, böyük şəhərlərdə bununla bağlı mərkəzlər fəaliyyət göstərir. Həmin mərkəzlər həssas qruplara daxil olan uşaqların küçəyə düşməməsi, problemlər yaşamaması və zorakılığa məruz qalmaması üçün fəaliyyət göstərirlər. Ona görə də “Save the Children” təşkilatının uşaqlarla bağlı hesabatı doğru deyil”.
Vidadi ORDAHALLI
