Məlum olduğu kimi, mart ayının sonunda və aprel ayının əvvəlində kartof, soğan və kələmin qiymətində ciddi artım müşahidə olundu. Buna müxtəlif faktorların səbəb olduğu göstərildi.
Ancaq biz ötən yazılarımızdan birində konkret faktlar əsasında üzə çıxardıq ki, Azərbaycanda istehsalı mümkün olan bu adda kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətinin qaxmasında səbəblərdən ən başlıcası həmin sahəyə məsul olan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin planlama və proqnozlaşma işinin zəif olmasıdır. Çünki ötən il bazarda sarımsaq və noxud qıt və baha qiymətə satılırdı. Bunu görən kəndli və fermerlər kütləvi şəkildə həmin məhsulları əkməyə başladılar. Həmin adda məhsuldan o qədər yetişdirilib ki, kəndlilər noxud və sarımsağı öz maya dəyəri qiymətinə belə sata bilmirlər. Belə getsə, gələn mövsüm üçün kəndlilərin çoxu bu gün qiyməti bahalaşan məhsulları əkib becərməkdə maraqlı olacaq ki, bu da başqa məhsulların azalması və qiymətinin kəskin artması ilə nəticələnə bilər. Bu xüsusda apardığımız araşdırmada müəyyən etdik ki, KTN bizim nəzərdə tutduğumuz işlə yeni-yeni məşğul olmağa başlayıb. Kənd Təsərrüfati Nazirliyi adından sevincək halda belə bir bəyanat yayıldı ki, bazarda kartof, soğan və kələmin qiyməti enib. Təqdim edilən qiymətlər, əslində, heç bazardakı real mənzərəni də əks etdirmirdi. Ən maraqlısı isə budur ki, nazirlik yaxın vaxtda deyilən məhsulların qiymətinin ucuzlaşacağını anons edib. Bunu da iki faktorla izah edirlər - kartof, soğan, kələmin ixracına müddətli rüsumun tətbiqi və soğan idxalına spesifik rüsumun may ayının 31-dək ləğv edilməsi, həmçinin, mövsümlə əlaqədar olaraq yeni məhsulların bazara daxil olcağı. Göründüyü kimi, bu faktorların heç birinin Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi ilə əlaqəsi yoxdur. Birinci qanunvericilik təşəbbüsüdür, ikincisi isə təbii prosesdir. Zəruri kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətinin stabilləşməsi istiqamətində görülən işlərdə KTN-in fəaliyyətini qənaətbəxş saymaq olarmı?
Qadir Bayramov: “Bizim başqa zəif nöqtələrimizdən biri də fermerlərin...”
Kənd təsərrüfatı mütəxəssisi Qadir Bayramov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu istiqamətdə KTN-in üzərinə müəyyən məsuliyyət düşür: “Düzdür, razıyıq ki, bazar iqtisadiyyatı şəraitində qiymətləri hər hansı bir qurum müəyyən edə bilmir. Bu, tələb və təklif əsasında bazarın özü tərəfindən müəyyənləşir. O ki, qaldı bazarın öyrənilməsi və kəndlilərin maariflənməsinə, bu istiqamətdə iş zəifdir. Məhz bunun nəticəsidir ki, bir il bir kənd təsərrüfatı məhsulu baha olur, gələn il başqası. Çünki hamı kütləvi şəkildə bahalaşandan əkməyə meyllənir. Bazarın öyrənilməsi və fermerlərin maarifləndirilməsi işi ilə KTN ciddi şəkildə məşğul olmalıdır. İkincisi isə çalışmaq lazımdır ki, ölkənin daxili bazarını yerli məhsullarla təmin edə bilək. Buna görə ixracat rüsumları elə müəyyən edilməlidir ki, kəndli məhsulunu daxili bazarda satmağa maraqlı olsun. Çünki bu tənzimlənməyəndə biz fermerləri də qınaya bilmərik. Xaric sərf edirsə, aparıb məhsulunu orada baha qiymətə satmaqda maraqlı olacaq. Bizim başqa zəif nöqtələrimizdən biri də fermerlərin təşkilatlanmasının olmamasıdır. Yaxşı olardı ki, KTN bu işlə də məşğul olsun. Belə təşkilatlanma olsa, onlar müəyyən informasiya mübadiləsində ola bilərlər. Məqsədəuyğundur ki, deyilən istiqamətdə fəaliyyətlərin təşkilinə ciddi fikir verilsin. Yoxsa, mövsümlə əlaqədar olaraq yeni məhsul çıxanda qiymət düşməsi təbii bir qanunauyğunluqdur. Bu üsulla tənzimlənmə həyata keçirilə bilməz”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
