Bildiyimiz kimi, paytaxtın Nərimanov rayonu, Mövsüm Sənani küçəsi 37 ünvanında kran aşaraq doqquzmərtəbəli yaşayış binasının və avtomobillərin üzərinə düşüb, bu həm insan itkisinə səbəb olub, həm də daşınmaz əmlaka ziyan vurub.
Baş verən hadisə insanları əndişələndirməklə yanaşı, həm də digər təhlükəli vəziyyətdə olan tikintiləri, o tikintilərdə istifadə edilən kranları gündımə gətirib, hazırda onların yaratdığı xofun nə dərəcədə əsaslı olduğu müzakirə edilir.
Mətbuatda daha bir təhlükəli kran haqqında məlumat yayılıb. Belə ki, AzTV-də belə tikintilərdən biri haqqında süjet hazırlanıb. Həmin tikinti Nəsimi rayonu Abbas Səhhət küçəsindədir. Ərazidə yaşayan sakinlər təhlükə ilə üz-üzə olduqlarını bildirirlər.
Gördüyümüz kimi, paytaxtda fəaliyyət göstərən tikinti şirkətlərindən birinə məxsus olan bir kran aşıb və fəlakətə səbəb olub, nəticədə 1 insan itkisi baş verib, daşınmaz əmlaka zərər dəyib, bir kranın isə aşma təhlükəsi qarşısında olduğu məlumdur. Bu halın qarşısını almaq üçün hansı təhlükəsizlik tədbirləri görülməlidir, nə etmək lazımdır ki, birinci kran kimi, o biri kran da aşıb fəlakətə, tələfata səbəb olmasın, başlıcası isə insanlarda yaranan “kran indi aşacaq” xofu aradan qaldırılsın? Çünki insanlar o biri kranın da aşacağından qorxur, ətrafda yaşayan sakinlər AzTV-yə müsahibə verərək ciddi narahatlıq yaşadıqlarını deyiblər.
“Kranların ətrafına qoruyucu sədd çəkilməlidir”
Təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert Elmar Nurəliyev baki-xeber.com-a bildirdi ki, tikinti sahəsi təhlükə potensialı, risqi yüksək olan sahələrdən biridir. “Yəni nəzərə alsaq ki, tikinti sahəsində müxtəlif qurğuqlar, ağır tonnajlı maşınlar, nəqliyyat vasitələri, kranlar, qaldırıcı mexanizmlər, kimyəvi tərkibli materiallar, kəsici-deşici alətlər, qaynaq avadanlıqlarından istifadə olunur, bütün bunlar hamısı insanın həyatı və sağlamlığı üçün potensial təhlükə mənbəyidir. Ona görə tikinti sahəsində təhlükəsizliyin bütün norma və standartlarına riayət etmək lazımdır ki, baş verə biləcək bədbəxt hadisələrin qarşısını almaq mümkün olsun. Bu səbəbdən, dediyim kimi, tikinti sahəsi təhlükə risqli bir sahədir. Tikintidə istifadə edilən avadanlıqlardan düzgün şəkildə istifadə edilməzsə və onlardan istifadədə təhlükəsizlik tədbirlərinə, əməyin mühafizəsi qaydalarına əməl edilməzsə, bu, insan sağlamlığına zərər yetirə bilər. Təhlükə risqli avadanlıqlardan, istifadə olunan mexanizmlərdən biri də kranlardır. Ümumiyyətlə, kranların təyinatı nədir? Kranlar təkərli reyslər, tırtıllar üzərində olub, şaqüli vəziyyətdə yüklərin qaldırılmasını, boşaldılmasını təmin edən bir qurğudur. Kranlarda qəzalar nə zaman baş verə bilər? Birincisi, etibarsız yüklərin daşınması zamanı baş verə bilər. Etibarsız yüklərə həddindən artıq yüklənmə, yük üzərindəki səthin həddən artıq nahamar olması addir. Bunun səbəblərindən biri də operatorlar arasında qarşılıqlı əlaqənin, rabitənin olmamasıdır. Onlar arasında qarşılıqlı əlaqələr olmazsa, bu, birbaşa qəzaların baş verməsinə gətirib çıxarır. Çünki həm kranda olan operatorun, həm də aşağıdan onu idarə edən operatorun yükü görmə məhdudiyyətləri var. Ona görə bir yükün başqa yerə daşınmasında mütləq qaydada onlar qarşılıqlı komanda şəklində işləməlidirlər. Daha sonra isə yoxlama və mühafizə sistemi. Kranla edilən hər bir əməliyyatda yoxlama və mühafizə olmalıdır, təhlükə yoxdursa, ondan sonra yükün daşınmasına komanda verilməlidir”.
Kranla bir əməliyyatın həyata keçirilməsində təkcə bir insanın rolunun olmadığını, burada operatorla yanaşı, operator köməkçisinin, mühafizənin, texniki təhlükəsizliyə, əməyin mühafizəsinə xidmət edən müfəttişin iştirak etdiyini deyən E.Nurəliyevin sözlərinə görə, bütün təhlükəsizlik tədbirləri görüldükdən sonra prosesə start verilməlidir. “Bir də görürsən ki, kran işlədiyi zaman onun altından adamlar keçir. Yükün altından keçmək olmaz, bu yolverilməzdir. Sonra əl işarələrindən istifadə etmirlər, yaxud onun mənasını heç bilmirlər. Təbii ki, tikinti sahələrinin içində əl işarələri olan lövhələr qoyulmalıdır, burada işləyənlər əl işarələrini bilməli, bir-birinə bildirməlidirlər. Bunlar təhlükə risqini göstərən işarələrdir. Bizdə istifadə edilən kranların çoxu köhnə model kranlardır. Bəlkə elələri var ki, Sovet dövründən qalıb, bəziləri istismara yararsız olsa da, onlardan istifadə edilir. Bu isə yolverilməzdir. Kranların çoxunun şüşələri qırıq vəziyyətdədir. Təbii ki, kranın şüşəsinin qırıq, çat olması operatora görmə məhdudiyyəti yaradır. Bu da sözsüz ki, ciddi təhlükə mənbəyidir. İstifadə müddəti bitən kranların istismara verilməsi yolverilməzdir, onlar istismardan çıxarılmalıdır. İstər təkər üzərində, istərsə də tikintidə olan kranlar olsun, onların ətrafında kranın dönmə radiusuna uyğun barrikadalar qurulmalıdır. Buna qoruyucu sədd deyirlər, kranların ətrafına qoruyucu sədd çəkilməlidir. Bəzən görürsən ki, bir həyətdə kran işləyir, təbii, kranın dönmə radiusunda onun gövdəsi xeyli irəli çıxır. Bu da ətrafdakı insanlar üçün çox böyük təhlükə yaradır, kran operatoru yükü sağa-sola döndərəndə keçən insanlara dəyə bilər, xəsarət yetirər, hətta insanın həyatını itirməsinə səbəb ola bilər. Kranı istədikləri yerdə saxlayır, yükü boşaldırlar. Bütün bunlar təhlükəsizlik qaydalarının pozulmasıdır. Ola bilsin, bir dəfə, iki dəfə olmasın, amma sonra birdən böyük təhlükə ola bilər. Son hadisədə o kran oradan keçən çoxlu insanın, çoxlu ictimai nəqliyyatın üstünə aşsaydı, onlarla insan xəsarət ala, hətta həyatını itirə bilərdi. Təhlükəsizlik qaydalarına əməl edilməməsi görün sonda hansı faciəli nəticələrə gətirib çıxarır” - deyə E.Nurəliyev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
