Avropa İttifaqı Gürcüstana qarşı Kulevi neft terminalında Rusiya əleyhinə sanksiyalardan yayınmaqda əsassız ittihamlar irəli sürərək, dəniz limanını Rusiya əleyhinə sanksiyaların 20-ci paketinə daxil edəcəyinə söz verib. Ölkə hakimiyyəti bunu təkzib edir, Avropa İttifaqının yanlış mövqedə olduğunu bildirir.
Bu arada Gürcüstan hakimiyyəti Avropa Komissiyasına Kulevi limanı haqqında tam məlumat təqdim edib və həmin məlumatlar terminalın sanksiya rejimini pozmadığını tam təsdiqləyir. Gürcüstanın baş naziri İrakli Kobaxidze qeyd edib: “Ümid edirik ki, Kulevi sanksiyalar paketinə daxil edilməyəcək. Sanksiyaların pozulmasına dair heç bir dəlil olmadığı üçün inanıram ki, Gürcüstan bu paketə daxil edilməyəcək”. Gürcüstanın baş naziri qeyd edib ki, onun hökuməti sanksiya rejiminə çox ciddi riayət edir: “Spekulyasiyalar olub, sonra ABŞ, Avropa və Britaniyadan müxtəlif monitorinq missiyaları gəlib. Hamısı təsdiqləyib ki, sanksiyalardan yan keçmək barədə bütün iddialar spekulyasiyadır. Bu səbəbdən biz Avropa qurumlarına tam məlumat göndərdik”. Lakin bu cür izahatlar Almaniyanın Gürcüstandakı səfiri Peter Fişeri qane etməyib. O bildirib ki, Aİ-nin Gürcüstan limanından Rusiya əleyhinə sanksiyalardan yayınmaq üçün icazəsiz istifadəyə dair sübutları var və buna görə də o, Rusiya Federasiyasına qarşı 20-ci sanksiyalar paketinə daxildir: “Kulevi limanı Rusiyada istehsal olunan və ya qeyri-müntəzəm və yüksək riskli gəmiçilik təcrübələrindən istifadə edən Rusiya gəmiləri tərəfindən ixrac edilən xam neft və ya neft məhsullarının dəniz daşınması üçün istifadə olunur”. Gürcüstanın baş naziri diplomatı əmin edib ki, ölkə hakimiyyəti bu məsələ ilə bağlı Avropa Komissiyasına ətraflı və dəqiq məlumat verib. Gürcüstan parlamentinin sədri Şalva Papuaşvili də Peter Fişerin şərhinə cavab verib: “Cənab Peter dəlil təqdim etməlidir. Bu qədər çətin olan nədir? O, artıq faktlar haqqında danışmır və ya xəbər yaymır, təbliğat aparır. Avropada mütləq özbaşınalıq hökm sürür və bu özbaşınalığın içində istədiklərini edə bilərlər”. SIKHA Fondunun tədqiqat institutunun təsisçisi Arçil Sixarulidze Gürcüstan limanının Aİ-nin Rusiya əleyhinə sanksiyalar siyahısına daxil edilməsinin səbəbləri barədə maraqlı məqamlara toxunur: “Kulevi limanının Aİ-nin Rusiya əleyhinə 20-ci sanksiya paketinə daxil edilməsi, Britaniyanın “İmedi” və “POSTV” televiziya kanallarına qarşı sanksiyaları kimi, Gürcüstan müxalifətinin avropalılara təsiri səbəbindən yaranıb. Müxalifət fəal şəkildə Avropa İttifaqını Gürcüstana və “Gürcü Arzusu” partiyasına qarşı bu və ya digər formada sanksiyalar tətbiq etməyə məcbur etməyə çalışır. Müxalifət həmçinin daim iddia edir ki, Gürcüstan Rusiyaya qarşı Aİ sanksiyalarını pozur, baxmayaraq ki, respublikaya səfər edən heç bir komissiya heç bir səhv tapa bilməyib. Hesab edirəm ki, Kulevi limanı ilə bağlı məlumatlar da eyni şəkildə toplanıb - müxalifət Aİ səfirinə hansısa hesabat təqdim edib və o, daha sonra onu Brüsselə göndərib. Almaniya səfiri avropalıların əlində dəlil olduğunu iddia etsə də, onların manipulyasiya etdiyi yeganə şey tankerlərin Kulevi limanına girişi və çıxışı ilə bağlı hesabatdır.
“Gürcü Arzusu” vəziyyətə ciddi reaksiya verdi, Aİ səfirinə tankerlərin limana girişinin bütün təfərrüatlarını göndərdi və heç bir komissiyanın Gürcüstanda Avropa sanksiyalarının pozuntusunu aşkar etmədiyi fikrini təkrarladı. Lakin onun cavabının bu qədər ciddi qəbul ediləcəyi ehtimalı azdır. Kulevi limanındakı hadisə sadəcə “Gürcü Arzusu”na xarici siyasəti ilə bağlı təzyiq göstərmək cəhdlərinin davamıdır. Yeri gəlmişkən, bu, baş verməyə bilər, çünki Slovakiya və Macarıstan hazırda Aİ-nin Rusiyaya qarşı 20-ci sanksiya paketini bloklayır”. Arçil Sixarulidze bildirir ki, Brüssel “Gürcü Arzusu”nun qatı əleyhdarıdır: “Onun məqsədi Gürcüstanda demokratiyanı təmin etmək deyil, respublikanı xarici siyasət kursunu dəyişdirməyə məcbur etməkdir. Bu, ilk növbədə Rusiyaya qarşı sanksiyaların tətbiqi ilə bağlıdır: Britaniya səfiri açıq şəkildə bildirib ki, Tiflisin Rusiayaya qarşı sanksiyalar tətbiq etməsi lazımdır, hətta bu, Gürcüstan iqtisadiyyatı üçün fəlakətli nəticələrə gətirib çıxarsa belə. Avropa Gürcüstanın Rusiyaya qarşı tam şəkildə mübarizə aparmasını təmin etməlidir və bu qədər. Buna görə də avropalılar indi “Gürcü Arzusu”na təzyiq göstərmək və istiqaməti dəyişdirməyə məcbur etmək üçün ən kiçik bir bəhanədən istifadə etməyə çalışırlar”. Ekspertin sözlərinə görə, Brüsselin Tiflisə qarşı ittihamlarının diqqəti indi dəyişib: “Avropa İttifaqı parlament seçkilərindəki pozuntulara görə “Gürcü Arzusu”na qarşı heç bir inandırıcı ittiham irəli sürə bilməyib. Nəticədə, media rəsmi sənədlərdə Aİ-nin tənqidinin Gürcüstanda demokratik geriləmə və hətta avtoritarizmlə əlaqəli olduğunu iddia etsə də, Tiflisə qarşı əsas şikayət onun Ukrayna ilə həmrəy olmamasıdır. Aİ-nin genişlənmə perspektivləri hesabatında Gürcüstanın həm demokratik, həm də iqtisadi göstəricilərdə Moldova və Ukraynadan irəlidə olduğu, lakin Avropa İttifaqının xarici siyasət məqsədlərinə uyğunlaşmaq üçün kifayət qədər səy göstərmədiyi bildirilir. Əgər Gürcüstan demokratiyadan geri qalırsa, bu geriləmə üçün sanksiyalar tətbiq olunmalıdır, lakin onlar tətbiq olunmur, çünki heç bir dəlil yoxdur. Buna görə də onlar Avropanın geosiyasi maraqlarına zərər verə biləcək bir limana yapışırlar. Əsas məsələ Avropa İttifaqının Gürcüstanı Rusiyaya qarşı mübarizənin ön sıralarında görmək istəyidir. Almaniya, Fransa və Böyük Britaniya səfirlərinin Gürcüstanın Rusiyaya strateji məğlubiyyətə uğratmaqda hələ də iştirak edə biləcəyi barədə zəngləri buna işarə edir. Onu da xatırlatmaq istəyirəm ki, Aİ, Kulevi limanına və ya televiziya kanallarına qarşı sanksiyalar tətbiq etmək üçün heç bir əsas olmasa belə, ən azı simvolik olaraq bu barədə bir şey etməli idi. Bu, Brüsselin Gürcüstana xarici siyasət kursunu davam etdirməsi üçün təzyiq göstərməyə davam edəcəyinə dair bir siqnaldır. Bu cür etirazların davam edəcəyini gözləməliyik. Lakin Tiflisi əsassız ittihamlar və məhdudiyyətlərlə təzyiq etmək cəhdləri respublikanı müqavimətə daha da sövq edəcək. Bundan əlavə, bu, Gürcüstan müxalifətinə əslində kömək etmir. Bizə Gürcüstan vətəndaşlarının bütün Aİ direktivlərinə əməl etməyə borclu olduğu məntiqi təqdim edildikdə, hətta bunu dəstəkləyən heç bir dəlil olmasa belə, belə şübhəli yanaşma heç bir nəticə verməyəcək”. Bu arada onu da qeyd edək ki, Kulevidə fəaliyyət göstərən neft terminalı Azərbaycanın dövlət şirkəti SOCAR-a məxsusdur. Terminal 2008-ci ilin may ayında istifadəyə verilib. 2025-ci ilə qədər Kulevi terminalı 2,2 milyon ton xam neft və neft məhsulları, eləcə də digər neft, qaz və neft-kimya məhsulları emal etmişdi. Bu göstəricinin artması üçün müvfiq potensial var.
Tahir TAĞIYEV
