Rusiya tərəfindən səsləndirilən “Ukraynaya nüvə silahı verilə bilər” iddiaları ilk növbədə siyasi və informasiya müstəvisində qiymətləndirilir. Dmitri Medvedev və Kremlin digər rəsmiləri, o cümlədən Dmitri Peskov tərəfindən verilən açıqlamalar daha çox xəbərdarlıq və çəkindirici ritorika xarakteri daşıyır. Birləşmiş Krallıq və Fransa kimi nüvə dövlətlərinin guya Ukraynaya nüvə bombası verməsi barədə konkret və təsdiqlənmiş fakt yoxdur.
Ukrayna Nüvə Silahlarının Yayılmaması Müqaviləsinin iştirakçısıdır və rəsmi şəkildə nüvə silahına malik deyil. 1994-cü ildə Budapeşt Memorandumu çərçivəsində Ukrayna SSRİ-dən miras qalmış nüvə arsenalından imtina edib. Bu baxımdan, Ukraynaya nüvə başlığının verilməsi həm hüquqi, həm də siyasi baxımdan son dərəcə ciddi nəticələr doğurar və həmin ölkələr üçün beynəlxalq öhdəliklərin pozulması demək olardı. Bu isə təkcə Rusiya ilə deyil, qlobal təhlükəsizlik sistemi ilə bağlı böyük böhran yarada bilər.
Belə bəyanatların arxasında bir neçə motiv dayanır. Birincisi, bu informasiya və psixoloji müharibə elementidir. Moskva Qərbə mesaj verir ki, müharibənin eskalasiyası halında cavab daha sərt ola bilər. İkincisi, bu daxili auditoriyaya yönəlmiş siyasi ritorikadır. Müharibə şəraitində hakimiyyətin sərt və prinsipial mövqe nümayiş etdirməsi daxili ictimai rəyə təsir göstərmək üçün istifadə olunur. Üçüncüsü, mümkün eskalasiya gözləntilərində məsuliyyətin əvvəlcədən qarşı tərəfin üzərinə yönəldilməsi cəhdidir. Yəni “əgər vəziyyət pisləşərsə, nüvə zərbələri reallaşarsa, buna səbəb Qərb olacaq” mesajı formalaşdırılır.
Reallıqda isə Ukraynaya faktiki olaraq nüvə silahının verilməsi hazırkı mərhələdə nə hərbi baxımdan rasional, nə də siyasi baxımdan mümkün görünür. Bu, birbaşa NATO ilə toqquşma riskini artırar və nəzarətdən çıxan qlobal qarşıdurma ehtimalını yüksəldər. Rusiya rəhbərliyi də bunun fərqindədir. Ona görə də səsləndirilən fikirlər daha çox çəkindirmə strategiyasının tərkib hissəsi kimi dəyərləndirilir.
Hazırkı şəraitdə nüvə ritorikasının artması beynəlxalq ictimaiyyətdə narahatlıq yaratsa da, praktik addımdan çox siyasi siqnal xarakteri daşıyır. Müharibənin gedişində tərəflər arasında informasiya savaşı ən azı cəbhədəki qarşıdurma qədər önəmli rol oynayır və nüvə mövzusu bu informasiya mübarizəsinin ən həssas alətlərindən biri kimi istifadə olunur.
Akif NƏSİRLİ
