Azərbaycanın 8 Noyabr Zəfərinə doğru yolu uzun və çətin oldu. Maneə təkcə işğalçı dövlət kimi Ermənistan deyildi. Ona gizli dəstək verənlər də var idi. Üstəlik, Minsk Qrupunun həmsədrləri adlanan üç böyük ölkə faktiki olaraq problemin həllinə yox, onun dondurulmasına və davam edən münaqişənin altında öz geosiyasi maraqlarını yeritməyə çalışırdılar. Bir yandan da BMT Təhlükəsizlik Şurası öz qətnamələrinin icrası yönümündə aşkar prinsipsizlik göstərirdi ki, elə bunun özü də təcavüzkar Ermənistana bir dəstək idi.
Münaqişə Azərbaycanın həm ərazi bütövlüyünü pozmuşdu, həm də suverenliyini zədələnmişdi. 1991-ci ildə rəsmi bəyan edilmiş müstəqillik və süverenlik əslində yarımçıq qalmışdı. İşğaldakı 7 rayonsuz, Şuşa və Xankəndisiz hansı bütövlükdən və süverenlikdən danışmaq olardı? Dövlətimizin müstəqilliyi 1991- ci ildə rəsmi bəyan edilsə də, süverenlik yalnız 2023- cü il oktyabrın 15- də Xankəndiyə prezident İlham Əliyev tərəfindən Dövlət Bayrağının taxılması ilə başladı.
İlham Əliyevin 8 Noyabr Zəfərinə qədərki siyasət və diplomatiyasının həqiqi məzmununu görmək üçün Qarabağ münaqişəsinin həlli prosesinin şərti mərhələlərinə qısaca diqqət vermək lazımdır. Bu mərhələlər bir daha sübut edir ki, Prezident İlham Əliyev bütün prosesi dəqiq plan əsasında apardı və atılan hər addımın özündən sonrakı addımın zəmininə çevrilməsi kimi müstəsna vacib vəzifəni uğurla həll etdi. Beləliklə....
1- ci mərhələ 44 günlük Vətən müharibəsini, Şuşa Zəfərini və Ermənistanın kapitulyasiya aktını özündə əks etdirir. Prezident bu mərhələni Ermənistan və onun dostlarının mövqelərini hərbi güclə sökə-sökə həyata keçirdi. Ermənistanın açıq dostları bir yana, heç BMT də bunu istəmirdi, TŞ Azərbaycana qarşı qətnamə layihəsini elə müharibə günlərində müzakirəyə çıxarmadımı?! Lakin Azərbaycanın dostları buna imkan vermədilər. Dünyanın məqsədi o idi ki, Azərbaycan heç bir qarış torpağını da geri qaytara bilməsin və sonda çarəsiz şəkildə erməni işğallarının nəticəsini tanısın. Prezident Əliyev sözün həqiqi mənasında bu niyyətlərin üstündən tapdalayaraq keçdi . Bu mənada, 8 Noyabr Zəfəri və ardınca Ermənistanın kapitulyasiya aktına imza atdırılması təkcə ərazi bütövlüyümüzün və süverenliyimizin bərpasına doğru misilsiz addım deyildi. Həm də onun nümayişi oldu ki, Prezident İlham Əliyev Azərbaycanı dünya erməniçiliyinin məğlubedilməzlik mifini dağıtmaq səviyyəsinə qədər gücləndirib... O demək idi ki, Azərbaycan hər şeyi öncədən götür-qoy edib və qəti son qələbəyədək hər şey nəzərə alınıb. Aydln görünürdü ki, 8 Noyabr Zəfəri ilə dünya erməniçiliyinin belini sindirmış Azərbaycan prezidenti yarı yolda dayanmayacaq. Çünki onu 2003-də hakimiyyətə gətirmiş xalqın etimadı qarşısında öz məsuliyyətini və tarixi missiyasını əla dərk edir.
2- ci mərhələ 8 Noyabr Zəfərindən sonra başladı. Zəfərdən sonra Əliyev sonrakı işlərin hərbi, siyasi və diplomatik hazırlıqlarına başladı. Çünki qabaqda hələ separatizmin Xankəndi yuvasını 10 minlərlə qanunsuz silahlı quldurlarla birlikdə məhv etmək vəzifəsi var idi.
8 Noyabr Zəfərindən sonra dünya erməniçiliyi də yeni şəraitə uyğun hazırlıqlara başlamışdı. Artıq sifətlərdən maskalar götürülmüşdü, Fransa kimi qatı etmənipərəstlərin öz murdar sifətlərini gizlətmələrinə ehtiyac qalmamışdı. Əliyev onları elə bir fakt qarşısında qoymuşdu ki, ya keçmiş səhvlərinə və cinayətlərinə görə üzr istiyərək Azərbaycanın yanında yer almalı idilər, ya da sifətlərini açıb son döyüşə girməli idilər. Başda Fransa olmaqla ikinci yolu seçdilər. Elə bu da onlar üçün intihar yolu oldu. 30 il ərzində hər dona girərək torpaqların əbədi olaraq Ermənistanın əlində qalması üçün çalışmışdılar. İlham Əliyev onların bu cəhdlərini 8 Noyabr Zəfəri ilə məhv etdi. 8 Noyabrdan sonra taktikanı dəyişdilər və heç olmasa Xankəndidəki separatçı yuvanı qoruyub saxlamağı özlərinə əsas məqsəd seçdilər. Hədəfləri aydın idi. Bu murdar separatçılıq yuvansını öz əllərində saxlamaqla Azərbaycana yeni təsir vasitəsi yaratmaq fikrində idilər, bunsuz bütünlüklə bölgəmizdən əl-ayaqlarının kəsiləcəyini əla bilirdilər. Nələrə əl almadılar?!
Azərbaycanın daxili işlərinin təhrif olunmuş əcaib mənzərəsi üstündə oyunlar qurdular. Bütün Avropa strukturlarına qətnamələr qəbul etdirdilər. Qarabağ ermənilərinin guya humanitar böhran və genosid təhlükəsində olmaları ilə bağlı nağıllar qoşdular. Hədəflərəni biz də yaxşı bilirdik. Çalışırdılar ki, İlham Əliyevi sonrakı addımlardan və sonadək getməkdən çəkindirsinlər, Laçın yolu əllərində qalsın, Xankəndidə isə separatçıların bizim uşaqların "evcik- evcik" oyununa bənzər "dövlətçilik, seçki, prezidentlik" oyunları davam etsin. Unutdular ki, qarşılarındakı İlham Əliyevdir, Fərqinə vara bilmədilər ki, 2003-cü ildə hansı missiyanı və hansı ata vəsiyyətini çiyninə alaraq bu uzun və çətin yola çıxıb. O, bu yolda heç dayanardımı? İlham Əliyevi 8 Noyabr Zəfərindən sonra dayandırmaq onların planları idi. Əliyevin isə öz planlarının olduğunu cəmi 3 il sonra dostlar da, düşmənlər də - hamı gördü.
Bu plan Azərbaycanın tam suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün fəthi planı idi.
19 sentyabrda son məhvedici zərbə vuruldu. 15 oktyabrda isə 30 illik müstəqillik tariximizdə ilk dəfə nail olduğumuz tam SÜVERENLİK BAYRAĞI Xankəndidə dalğalandırıldı...
Müstəqillik və suverenliyimizi 90-cı illərdə başqaları bəyan edib. Azərbaycanın əsl suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün müəllifi isə İlham Əliyevdir. Əslində müstəqilliyin də müəllifi odur, çünki ərazi bütövlüyü və süverenlik olmayan yerdə dövlət müstəqilliyi tam olaraq necə ola bilər ki....?!
Aydın QULİYEV
