Gürcüstan Rusiyanın “Qazprom” şirkəti ilə təbii qazın tədarükü ilə bağlı müqaviləyə yenidən baxır. Bu barədə ölkənin iqtisadiyyat və dayanıqlı inkişaf naziri Natia Turnava bildirib. O deyib ki, bu, təbii qazın qiymətinin təxminən 15% aşağı düşməsinə gətirib çıxaracaq: “Rəqabət və dünyada neft məhsullarının ucuzlaşması faktını nəzərə alaraq “Qazprom”la müqaviləyə yenidən baxılma qiymətlərin aşağı salınması məqsədi daşıyır”.
Nazir qiymətləri kommersiya sirri olduğundan açıqlaya bilməyəcəyini qeyd edib:“Bu gün Gürcüstanın təbii qaz bazarı tam rəqabətlidir və kommersiya qiyməti tədricən azalır. Həm SOCAR, həm də “Qazprom” bu tendesiyaya uyğun davranır. Zərurət yaranacağı təqdirdə, qiymətləri daha da endirə bilərik. Bu, bazardakı vəziyyətdən asılı olacaq”. Qeyd edək ki, Gürcüstanın cari il üzrə yenilənən təbii qaz idxalı proqnozuna əsasən, ölkə Rusiyadan 200 milyon kubmetr qaz idxal edəcək. Öncəki proqnozda bu həcm 170 milyon kubmetr təşkil edirdi.
Bu fakt Ermənistanın daha bir istiqamətdə uğursuzluğa düçür olduğuna əyani subutdur. Məlumdur ki, həmin ölkənin rəsmiləri son bir ildə bir neçə dəfə az qala Rusiyaya dil açıb yalvarıblar ki, qazın qiymətində güzəşt etsinlər. Təxminən bir il nəticəsiz danışıqlardan sonra Ermənistan hökuməti qazın qiyməti ilə bağlı Rusiya ilə danışıqları bərpa etmək niyyətini ortaya qoydu. Məlum olduğu kimi, əvvəlki danışıqlar Ermənistanın keçən il yanvarın 1-dən etibarən qiymət artımından sonra aldığı qazı eyni qiymətə almağa davam etməsi ilə başa çatmışdı. Başqa sözlə, bu danışıqlar idxal qiymətinin dəyişməz qalması ilə nəticələndi. Beynəlxalq bazarda enerji qiymətlərinin azalmasından sonra hazırkı dövrü Ermənistan hökuməti qazın qiymətinin yenidən müəyyənləşdirilməsi üçün müzakirələr aparılmasına görə əlverişli vaxt hesab etdi. Bu məqsədlə Ermənistan Baş nazirinin müavini Mger Qriqoryan bu yaxınlarda hökumət adından “Qazprom”un İdarə Heyətinin sədri Aleksey Millerə müraciət edib:“Enerji ehtiyatları, o cümlədən neft və qaz qiymətləri baxımından proqnozları və dünya bazarındakı mövcud vəziyyəti nəzərə alaraq Ermənistana tədarük olunan qazın qiymətinin dəyişdirilməsi ilə bağlı yeni danışıqlara başlamağı məqsədəuyğun hesab edirik. Xüsusilə Ermənistan-Gürcüstan sərhədində qazın qiymətinin azaldılması, eləcə də qaz haqqının milli valyuta ilə ödənilməsi qaydasının yaradılması məsələsinin müzakirəsini məqsədəuyğun hesab edirik”.
Qeyd edək ki, Rusiya tərəfi Ermənistanın qazın qiyməti ilə bağlı xahişinə mənfi cavab verdi. Əslində, uzun müddət Ermənistanla Rusiya arasında da bu istiqamətdə anlaşılmazlıqlar olub. Nəticədə Rusiya qazın qiyməti ilə bağlı Ermənistana heç bir güzəşt etməyib. Görünən budur ki, dünyada enerjidaşıyıcılarının qiymətinin enməsi və koronavirus pandemiyasından istifadə edən Ermənistan fürsətçil davranmağa çalışırdı. Hətta bununla bağlı Paşinyan Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə telefon danışığı zamanı da bu mövzuda xahiş etmişdi. Paşinyan, həmçinin, qazın dollarla deyil, rublla alınması təklifini də irəli sürmüşdü. Ancaq görünən budur ki, xahişlər səmərə vermədi. Ardınca Ermənistan müzakirəni Rusiya rəhbərliyi ilə deyil, “Qazprom”la aparmağa başladı. Tərəflərin razılığı var ki, bu ilin sonuna qədər Rusiya qazı Ermənistana 165 dollara veriləcək. Bu vaxta qədər Ermənistan hakimiyyəti bunu güzəştli qiymət hesab edirdi. Rusiya deyir ki, bu qiymət sabitdir və beynəlxalq bazarlarda baş verən dəyişikliklərlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Başqa sözlə, qiymətlərin artıb-enməsindən asılı olmayaraq, bu, Ermənistana verilən qazın qiymətinə təsir göstərə bilməyəcək. Bu baxımdan da, Ermənistanın Rusiyanın müəyyən etdiyi qiymətdən başqa qiymətə qaz ala bilməsi inandırıcı görünmür. Çünki başqa alternativ də yoxdur. Gürcüstana edilən güzəştin fonunda Ermənistanın bu istiqamətdə xahişlərinin nəzərə alınmaması Paşinyanın daha bir istiqamətdə fiaskosunun göstəricisi sayıla bilər.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
