Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) 194 üzv dövləti Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) koronavirus pandemiyası ilə bağlı fəaliyyəti mövzusunda araşdırma aparılmasına qərar verib. Dünya miqyasında COVİD-19-la mübarizənin davam etdiyi bir dövrdə ÜST-nin pandemiyaya qarşı gördüyü tədbirlər beynəlxalq ictimaiyyət arasında mübahisə və müzakirələrə səbəb olub.
Belə ki, ÜST bu istiqamətdə fəaliyyətsizlikdə belə ittiham olunub. Bu səbəbdən İsveçrənin Cenevrə şəhərində keçirilən ÜST-nin illik toplantısına BMT ölkələri də qatılıb. Onlar virusun qaynağı və insandan insana necə yoluxması mövzusunda beynəlxalq araşdırmanın başladılmasına qərar veriblər. BMT-yə üzv ölkələrin araşdırma tələbinə ÜST-ün baş direktoru Tedros Adhanom Qebreyesus müsbət cavab verib. Araşdırmanın başlayacağı tarix isə açıqlanmayıb.
200-ə yaxın dövlətin Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına ciddi şübhələri nədən yaranıb?
Müşahidələr və araşdırmalar göstərir ki, artıq bu qəbildən olan ittihamlar açıq müstəviyə keçib. ABŞ prezidenti Donald Tramp və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı arasında ciddi böhran yaşanmaqdadır. Məlum olduğu kimi, bir neçə gün əvvəl Amerika rəhbəri Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına maliyyə yardımını dayandırdığını açıqlayıb. Tramp epidemiyanın dünyada yayılmasında ÜST-nin ciddi məsuliyyət daşıdığını və bu baxımdan təşkilatın dünyanı yanıltdığını iddia edib. Təşkilatın Çinə çalışdığını iddia edən Tramp orada nələrin baş verdiyini bildiyini söyləyib. Vaşinqtonun təşkilata 400-500 milyon dollar arasında yardım etdiyini ifadə edən Tramp Çinin yalnız 40 milyon dollar verdiyini açıqlayıb. Ağ Ev rəhbəri Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatını sərt şəkildə tənqid edib, təşkilatı Çinin tərəfində durmaqda ittiham edib.
Bugünlərdə Donald Tramp və Fransanın dövlət başçısı Emmanuel Makron Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatını islah etmək barədə razılığa gəlib. Göründüyü kimi, Tramp ÜST-ə qarşı özünə tərəfdaş toplamaqdadır. Ancaq Rusiya rəsmiləri quruma təzyiq edilməsini pisləyiblər. Bu baxımdan da ÜST-ə qarşı demarşın əsas qaynağının ABŞ olduğu üzə çıxır. Belə iddialar da var ki, ÜST-nin baş direktoru həkim deyil. İki siyasi partiyaya yaxın olan bir siyasətçidir. Onun milyarder Bill Qeytslə yaxın əlaqələrinin olduğu, milyarderin ÜST-nin büdcəsinə hər il 150 milyon dollar yardım etdiyi də məlumdur. Təşkilatın idarə heyətinin üzvləri arasında dərman istehsalı ilə məşğul olan keçmiş idarəçilər və hətta “evangelistlər”in olduğuna dair də fikirlər səslənir. Ehtimal olunur ki, bu, böyük güclər arasında gedən savaşdan doğan bir mənzərədir. Yəni maliyyə imkanları yetərincə olan ailələr və şəxslərin bu məsələdə fikirləri və mövqeləri haçalanır. Onların bir qismi ÜST və Çinin tərəfindədir, digərləri isə Tramp və ABŞ-ın. Təxmin olunur ki, proseslər getdikcə daha ciddi hal alacaq. Rusiya bu məsələdə ÜST-ü və Çini müdafiə edirsə, deməli, ziddiyyət daha da dərinləşir. Hətta belə ehtimallar var ki, vəziyyət yeni sanksiyalara, Çinə qarşı maliyyə təzminatı həddinə qədər dəyişə bilər.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
