Əyalət ədəbiyyatı böyük ədəbiyyat axınına qovuşa bilirmi?

Tarix: 09.12.2014 / 01:36
Bölmə: Mədəniyyət

Elşən Əzim: «Mən XXI əsrdə ədəbiyyatda paytaxt-əyalət fərqi görmək istəmirəm»

«Ən dəhşətlisi odur ki, bölgədəki ədəbi qurumlar özfəaliyyət səviyyəsini aşmır»

Ucqarlarda, əyalətlərdə yaranan ədəbiyyatın paytaxtda yaranan ədəbiyyatdan fərqi var, bu ədəbiyyat daha səmimidir və daha çox hisslər üzərində pərvəriş tapır. Zaman bizdən çox şey alır, əvəzinə isə bəzən heç nə vermir. Bizim zamandan qazandığımız əksər hallarda söz olur. Şairin öz ürəyinin səsinə qulaq asıb yazdığı mərhəm duyğular könlümüzün istəklisinə çevrilir.

Sözə, ədəbiyyata yanaşma həmişə fərqli olub, bu gün də fərqlidir. Hər şair bir dünyadır. Şairdən danışıram, söz oynadanların bura aidiyyəti yoxdur təbii.

Bölgələr bütün zamanlarda böyük söz adamı yetirib və onları böyük ədəbiyyatın axınına qoşub. Dağlar arxasından, göllərin və çayların, uzaq yolların o başından gəlir o şairlərin səsi. Görürsüz ki, heç kəs o ilham atının qabağını qaytara bilmir, çünki ona süvar olan Tanrı vergili şairdir. Şair-zamanın, vaxtın, məkanın, mühitin yetişdirdiyi qiymətli bir sərvət sahibi. Bir şair var, sazını Kəlbəcərdə qoyub gəlsə də, sazının səsini, təmasını barmaqlarının yaddaşında yaşadır. O saz yurd yerində qalan əmanətidir, bir gün Kəlbəcərdə qoyub gəldiyi sazının ardınca gedəcək şair. Elşən Əzimdən danışıram. Çağdaş ədəbiyyatımızda öz sözünün sanbalı ilə seçilən şair qardaşımız Mingəçevirdə yaşayır. Dədə yurdu Kəlbəcərdən didərgin düşən şairin sığınacaq yeri sözüdür. O söz ki, oxucunun könlünü çoxdan fəth edib. Şairin «Tuncay üçün yol xəritəsi» şeiri doğrudan da özündə böyük bir mənanı ifadə edir. Bu şeir balalarımızın yol xəritəsidir həqiqətən də... Görün nə yazır Elşən Əzim:

Yolların əvvəli-axırı taraz,

Hamının düz yolu, əyri yolu var.

Yol çox olan yerdə yoldaş tapılmaz,

İndi hər adamın ayrı yolu var.

Kal meyvə kimidi yol işıqları,

Ona da güvənmə, bir daşa bənddi.

Sözün pünhandısa sirdaş arama,

Sirrin bir ucu da sirdaşa bənddi.

Alın qırışıydı cığırlar dağın,

İndi yol əsridir, yol erasıdır.

Bir də görərsən ki, dost tanıdığın,

Yolunda nəzarət kamerasıdır.

Maraqlı ifadələrdir. Bir uşağın, yeniyetmənin həyatı öyrənməsi üçün Elşən qardaşımızın bu misralarını oxuması vacibdir. İndiyə qədər şairin üç kitabı çap olunub. «Könlümə yağan yağış», «Yuxu danışıram», «İllərin o tayı» şeirlər kitabı, sözün əsl mənasında, ədəbiyyata xidmətdir.

Şair son günlər bir maraqlı poetik nümunə də yaradıb. Kiçik, lakin böyük qıfıllara açar olan bu şeir diqqətimi çəkdi.

Daha mən

mən tərəfdə

yoxam, şükür Allaha.

Sözümü yeyən gündən

toxam, şükür Allaha.

Sirr deyil ki, bu gün bölgələrdə, ucqarlarda kifayət qədər dəyərli ədəbi külliyat yaradan şairlər, yazıçılar çoxdur. Sadəcə, çox vaxt onların səsi bizə gəlib çatmır. Ancaq səs-sədası ilə tanış olduqlarımız da var. «Bakı-Xəbər» olaraq bölgədə yaranan ədəbiyyat, bu ədəbiyyatın paytaxtdakı böyük ədəbiyyat axınına nə dərəcə qovuşduğu, onun təsirləri haqda silsilə yazılar hazırlayırıq. Fikrimcə, bu, oxucuların ürəyincə olacaq.

Elşən Əzim bölgədə yaşayır, Bakıdan uzaqda ucqarda ömrünü sözə bağlayan şairlə bölgədə yaranan ədəbiyyat, o adəbiyyatın böyük ədəbiyyata təsir imkanları və başqa məsələlər barədə bir virtual söhbət etdim.

- Elşən müəllim, ədəbiyyat insanların düşüncəsini, həyat tərzini, şüuraltı hisslərini və daha başqa məsələləri əks etdirir. Bu gün paytaxtda bəlli ədəbi mühit var, bu ədəbi mühit öz axarı ilə gedir... Bəs bölgələrdə yaranan ədəbiyyatın vəziyyəti necədir? Orada ədəbi mühit münbitdirmi?

- Ədəbi mühit kifayət qədər ciddi anlayışdır. Bir bölgənin ədəbi mühitinin mövcud olması üçün həmin yerin zəngin ədəbi ənənəsi olmalıdır. Hansısa şəhərdə, rayonda bir neçə ədəbiyyat adamı - şair, nasir yaşaya bilər, ancaq bu hələ həmin bölgədə ədəbi mühitin olması demək deyil. Bəlli ədəbi ənənələri olan bölgələrdə ədəbi mühit var. Ancaq bu mühitin çevrəsində qalanlar bölgənin ədəbi ənənəsi məhdudiyyətindən çıxmaqda çətinlik çəkir. Mənim hazırda yaşadığım Mingəçevir şəhəri cavan şəhərdir. Burda yaxşı qələm sahibləri var, ancaq mühit hələ formalaşmayıb.

- Bölgə ədəbiyyatı ümumi ədəbi axına qovuşa bilirmi?

- Bölgədə ədəbi axara qarışa bilən qələm sahibləri var. Xüsusən də internet resurslarından istifadə etməyi bacaran gənclik ədəbi axara qoşulmaq üçün kifayət qədər fəal görünür. Burda da bəzi problemlər var. Bölgə gəncliyində çağdaş ədəbi zövqün formalaşması ləng gedir. Yeniliklərə mühafizəkar yanaşma gənclərdə də müşahidə olunur. Bunun səbəbi daha intellektli yazarlarla sıx təmasda olmamalarıdır.

- Mühitin formalaşması üçün yəqin zamana ehtiyac var.

Bildiyim qədər. Mingəçevirdə ədəbi dərnək, bir poeziya mərkəzi var. Burada təbliğat formasında hansısa bir iş görülürmü?

- Bölgədə yaşayan yazarların kitabları məhdud tirajla çıxır. Və paytaxtda yayılmır, kitab mağazalarında tapılmır. Bölgə yazarları haqda ədəbi tənqid az-az hallarda yazır. Ona görə də mən son kitabımın Bakının kitab dükanlarında yayılmasına nail ola bildim. Bu da öz effektini verdi. Son kitabım haqda bir çox ciddi ədəbiyyat adamları maraqlı yazılar yazdılar.

Mingəçevirlə bağlı sualınıza gəldikdə, burada AYB-nin filialı fəaliyyət göstərir. 3 ildən çoxdur bu qurumla əlaqə saxlamıram. Ona görə də nə iş gördükləri ilə bağlı heç nə deyə bilmərəm.

- Sizin kitabınızın Bakıda yayılması müsbət haldır. Əslində bir vaxtlar ədəbiyyatı təbliğ bürosu vardı, amma indi onların fəaliyyəti ürəkaçan deyil. Ədəbiyyat təbliğ olunmalıdır...

- Razıyam. Ədəbiyyat qruplaşmalar, dəstələr halında təbliğ olunmaz. Ciddi əsərləri təbliğ etmək lazımdır. Bu yöndə Hörmətli tənqidçimiz Vaqif Yusiflinin fəaliyyəti təqdirəlayiqdir. Bölgədə yaşayan istedadlı yazarların kitabları haqda resenziyalar yazır.

- Bəli, Vaqif müəllim əvəzsiz tənqidçidir və gənclərə də hər zaman qayğı göstərib. Fikrimcə, yaxşı ədəbiyyat əyalətdə də, paytaxtda da yarana bilər. Sadəcə, ədəbiyyat ünvanına-oxucusuna, bazarına çatdırılmalıdır. Bu fikrə münasibətiniz?

- Mən XXI əsrdə ədəbiyyatda paytaxt əyalət fərqi görmək istəmirəm. Azərbaycan coğrafi baxımdan böyük ölkə deyil. Ən uzaq bölgədən Bakıya 5-6 saata çatmaq olursa, bu fərq niyə olmalıdır? Bu fərqi aradan götürmək üçün bölgədə olan ədəbi qurumlar daha ciddi işlər görməlidir. Hər yetəndən pul alıb almanax nəşr etməklə bölgədə ədəbi camiyəni inkişaf etdirmək olmaz. Ancaq istedadları təbliğ etmək lazımdır. Bölgədə kitab mağazaları olmalıdır. Kitab sərgiləri təşkil olunmalıdır.

- Elə bizim də illərdən bəri apardığımız mübarizələrdən biri bu məsələdir ki, əsl ədəbiyyat təbliğ olunsun və bölgələrdə kitab mağazaları açılsın. Sizin özünüzün ədəbi dərnəyiniz varmı?

- Xeyr, yoxdur. Mingəçevirdə heç nəyin rəhbəri deyiləm. Mən burda bir qaçqın taleyi yaşayan adamam. Əvvəllər burdakı ədəbi dərnək dediyiniz yerlərə gedib-gəlmişəm. Ancaq o qurumlar dərnək səviyyəsindən o yana keçmədiyi üçün getmədim. Çünki mən o qurumlardan öndəyəm və hər hansı dərnəyin fəaliyyətinə ehtiyacım yoxdur. Ən dəhşətlisi odur ki, bölgədəki ədəbi qurumlar özfəaliyyət səviyyəsini aşmır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.10.2026 / 17:17

Mollanəsrəddin lətifələrində memarlıq cizgiləri...

Tarix: 10.10.2026 / 11:07

Yazıçılar Birliyi üzvlük haqqını ödəməyənlərə növbəti dəfə xəbərdarlıq etdi - məsuliyyətli davransınlar...

Tarix: 08.10.2026 / 17:49

Susqun fırçanın ölməz fəryadı: Bəhruz Kəngərlinin rəngli irsi...

Tarix: 08.10.2026 / 17:03

Noyabrın 1-dək üzvlük haqqını ödəməyənlər Yazıçılar Birliyindən xaric edəcək - XƏBƏRDARLIQ...

Tarix: 07.10.2026 / 16:58

HAMAM SANDIĞININ İZİ İLƏ: SƏDİDƏN ŞƏKİYƏ, POEZİYADAN MADDİ MƏDƏNİYYƏTƏ

Tarix: 07.10.2026 / 07:03

Ustad aşıq Hüseyn Saraçlının 110 illik yubileyinə həsr olunan beynəlxalq elmi konfrans keçiriləcək

Tarix: 06.10.2026 / 22:01

Nizaminin qəzəli, Xətainin türkcə şeirləri hələ də Ermənistanda əsir saxlanılır...

Tarix: 06.10.2026 / 14:14

Beynəlxalq memarlıq arenasında Azərbaycan memarlığının yeri və rolu: Tarixi irslik və müasir parametrlər...

Tarix: 05.10.2026 / 21:34

Afina ilə Londonun “incəsənət davası” Azərbaycanın da sərvətlərini yada saldı...

Tarix: 03.10.2026 / 15:15

Faiq Ələkbərlinin Türk fəlsəfəsinə həsr olunmuş əsərinə dair düşüncələrim

Tarix: 30.09.2026 / 22:20

Dağlıq ərazilərdə unudulmuş və dağılmış Alban məbədlərinin bərpası gündəmdə...

Tarix: 29.09.2026 / 11:02

Şair-publisist Dəyanət Osmanlının yeni nəşrləri oxuculara təqdim edilib

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 08.10.2026 / 18:55

Erməni təcavüzündən hələlik 32 kütləvi məzarlıq qalıb - Xarici dipkorpusun mövqeyi...

Tarix: 08.10.2026 / 18:27

Prezident Əliyevin məntiqi - “Belə nankor qonşusu olanlar daim öz hərbi gücünü artırmalıdır...”

Tarix: 08.10.2026 / 15:19

1000-5000 pensiya alanların artımı nə qədər olacaq?..

Dövlətçilik tarixinə siyasi-ideoloji baxış, milli-mədəni mühitin mühafizəsi...