Dünya Məhəbbətsiz qaldı...

Tarix: 27.11.2014 / 02:08
Bölmə: Mədəniyyət

Göylərdə, yerlərdə ilahi bir səs vardı: o səs bizi özümüzə qaytarır, insanı özüylə üzbəüz əyləşdirir, onu öz içərisinə baxmağa vadar edirdi. İnsanı anlamağa, duymağa, haraya yetməyə, ünə çatmağa çağırırdı. O səs zilində, bəmində, sözün gerçək çalarında qiyamət qoparırdı. Qiyamət oxuyurdu Məhəbbət Kazımov. Qeybə çəkildi o səs: göylərin, yerlərin, quşların, ağacların, kəpənəklərin sevdiyi, oxşadığı, nazını, namını çəkdiyi səs...

Məhəbbət Kazımov avazıyla, eşqiylə, dünyaya, təbiətə sevgisi ilə bir məhəbbət obrazı, məhəbbət heykəli yaratdı getdi. Rəssamların fırçası, heykəltəraşların tişəsilə, şairlərin qələmi, bəlkə də Məcnun sevdası ilə də bu məhəbbət abidəyə çevrilməzdi, Fərhad Şirin eşqi ilə öz külüngünü qayalara çırpsa da, bu heykəli Məhəbbət Kazımov üslubunda, ahəngində, ritmində yarada bilməzdi.

Məhəbbət Kazımov da Tanrının bir bəxşişi, bir lütfü idi: onu bənzərsiz, heç kəsə oxşarlığı olmayan bir biçimdə yaratmışdı. Səsi, sözü, özü, ruhu da orijinal təsir bağışlayırdı. Məhəbbətin səsindəki ilahiliyi, insanlara doğmalığı bütün rəngləri ilə təsvir etməkdə çətinlik çəkirəm. Gücümüz sadəcə ona yetir ki, onun ifasını lal bir sükut içərisində dinləyək. Ən əsası onu demək istəyirəm ki, istedadlı müğənni ilk gənclik illərindən ta dünyasını dəyişənə qədər ruhunu, sənətini çirkaba bulaşmaqdan qorudu. O öz üslubunu, səsini və sözünün çəkisini, bütövlükdə mənəvi aləmini bazar uğuru naminə dəyişmədi: nə səsini, nə sözünü, nə sənətini girova qoydu. Girov qalan isə onun düşmən tapdağında inləyən yurdu idi, kəndi idi. Doğma eli, obası, ona səs, ruh verən Laçında, Şuşada qoyub gəldiyi ana təbiəti idi. Ürəyini, gözlərinin kökünü həsrət yaraları sarmışdı: dərd onu həsrətin, hicranın, ayrılığın hədəfinə çevirmişdi. Elə yaralı oxuyurdu, içini yeyən dərdin sanki dadını, tamını çıxarırmış kimi:

Dağlar dağımdı,

Qəm ortağımdı...

...naləsi, fəğanı Məhəbbət Kazımovu külli-Azərbaycana, səsin dilini başa düşən hər kəsə tanıdırdı. "Yaralı durnam"ı da hədsiz bir kədərlə ifa edirdi. Sanki durnaların payız köçünün ağrısını da sinəsinə yığmışdı. Elə özü də bu taleni yaşayırdı. Sinəsində təkcə Qarabağ dərdi yox, Araz dərdi də çağlayırdı, Kürün, Arazın həsrət yaralarına bələnmiş sellər-sular onun sinəsindən qıvrıla-qıvrıla axıb gedirdi...

...Məhəbbət Kazımov haqqında keçmiş zamanda danışmaq ağrı verir. Onunla hər gün görüşür, söhbətləşir, mahnılarını, muğamlarını dinləyirdim. Bu eyni nəslin övladları, yaxın qohum olmağımız səbəbindən deyildi: gəncliyimiz bir yerdə keçib, yeni ərsəyə gətirdiyi mahnının bəlkə də ilk dinləyicisi mən olmuşam. Səsinin məlahəti, şaqraq zəngulələri Qırxqız, Eyvazlı dağlarının min bir rəngli, ətirli çiçəklərindən, Göy bulağın, Layla bulağın, At bulağının duruluğundan, Həkəri çayının yatağına sığmayan hay-harayından, ana laylasına bənzəyən həzinliyindən qaynaqlanmışdı. Onun şəxsiyyətində və sənətində toplanmış bu təbii çalarlar Məhəbbətsevərlərin sayının gündən-günə artmasına səbəb olurdu. Təbriz, Tehran, Ərdəbil, İstanbul, Borçalı, Dərbənd Məhəbbət Kazımovu - bu ilahi səsin sahibini tanıyırdı. Şuşanın, Laçının çal-çağırlı günlərində, ağrılı zamanlarında el-obasına baş çəkər, kömək durmağa, təsəlli verməyə çalışardı. Vətən sevgisi onun ürəyində gənclik illərindən yuva salmışdı. Sonralar bu sevgi həsrətə, intizara döndü. Bir çox məclislərdə Şuşalı, Laçınlı günlərdə Məmməd Arazın sözlərinə bəstələnmiş "Salamat qal" mahnısı oxumağını xahiş etsələr də, o əsəbiləşir, axı biz kimdən, hansı şəhərdən, hansı kənddən, hansı dağdan, buluddan ayrılırıq ki, onlara "salamat qalın" deyək?!"...

Amma tale elə gətirdi ki, işğaldan sonra Məhəbbət Kazımov bu mahnını ürək yanğısı ilə oxumağa başladı. Mahnıya həm öz ağrısını, həm də böyük şair Məmməd Arazın dünyəvi kədərini köçürmüşdü. "Salamat qal" bir daha Məhəbbət Kazımovun ifasında Azərbaycan-türk dünyasını gəzib dolaşdı. Unudulmaz müğənni həqiqətən möcüzə oxuyurdu: o, insanın qoyub gəldiyi keçmişi ayaq üstə qaldırmağı bacarırdı. Xatirələrdə itmiş, çəhlimlərdə, cığırlarda solub getmiş izlərə hərarət gətirir, sanki onların üzünə dirilik suyu çiləyirdi. Ötən günlərə yenidən yaşamaq haqqı bəxş etmək Məhəbbətin hobbisi idi.

Rəhbərlik etdiyi "Laçın" ansamblını dəfələrlə Şuşaya gətirmiş, Cıdır düzündə açıq havada konsert vermişdi. Səsinin qüdrəti, qəlbinin dərinliklərindən çağlayıb gələn ümman eşqi quşqonmaz qayalara səs salır, laçınlara, tərlanlara, zirvələrdə şığıyan şahinlərə acıq verirdi.

Onun sükuta, mənəvi ətalətə meydan oxuyan səsi ana tərəfdən Şuşaya bağlılığı, dünyaca məşhur olan Xan əmiylə uzaq qohumluq əlaqələrinə arxalanırdı bəlkə də. Səsinə qənaət etməməsini irad tutanlara gənclik illərimdə yazdığım bir şeirimin misralarını söylərdi:

Burda igidlərin pələng nərəsi,

Burda təbiətin ətri, nəfəsi,

Burda məsgən salıb musiqi səsi,

Şuşa Qaryağdının zilinə düşüb...

...deyər, mənə müraciət edərdi: "Əmioğlu, mənim səsimin Cıdır düzünün bu qranit vallarına yazılmasının nə qəbahəti: inanmırsınızsa, qulaqlarınızı söykəyin bu mərmər, qranit qayalara. Onda Keçəçi Məhəmmədin, Cabbar Qaryağdıoğlunun, Xan Şuşinskinin, Seyidin ilahi səslərini eşidəcək, Üzeyir bəyin "Koroğlu" uvertürasını dinləyəcəksiniz".

Hər şairə, hər bəstəkara müraciət etməzdi, sonaladığı, sevib-seçdiyi ruhu axtarırdı hər zaman. Xalq mahnılarına çox üz tuturdu. Məmməd Araz yaradıcılığına söykənmişdi. Yuxarıda dediyim kimi, mənim yazdıqlarımın da qəlbinə yaxın olanını toylarda, məclislərdə oxuyurdu.

Günün əyilən vaxtında,

Sözün deyilən vaxtında,

Narın yeyilən vaxtında,

Qarşıma niyə çıxmısan?

Dünyanın faniliyinə aid, dağların qüdrətini, əzəmətini ifadə edən poeziya nümunələrinin vurğunu idi. "Dağlar"dan çox oxuyurdu. Dağlara aid şeirimi əzbər bilir, mahnı kimi, segah, təsnif kimi məqamında səsləndirirdi:

Səndə yazım, qışım qalıb,

Sevgisində naşım qalıb,

Düz on səkkiz yaşım qalıb,

O günləri mənə qaytar.

Qayıt dediyi çoxlu arzuları, istəkləri var idi: əfsus ki, bu istəklər ondan gen, qərib düşmüşdü. Elə hey haraylayır, "qayıt gülüm, qayıt gülüm, qayıt gəl", desə də nakam köçdü Məhəbbət. Əlləri, arzuları, ümidləri uzalı qaldı Laçına, Şuşaya, bizə qol-qanad vermiş daha neçə-neçə doğma diyarımıza.

Çox yaşamaq hünərdi, ləyaqətini qoruya-qoruya yaşamaq isə qəhrəmanlıq, igidlikdir. 60 il yaşadı Məhəbbət. Son gününə, son anına qədər ləyaqətini qorudu.

Üzüldük, çox üzüldük Məhəbbətin vaxtsız itgisinə. Ekrandan, efirdən, gerçək həyatımızdan bir yarpaq da qondu: torpağa düşdü, torpağa döndü bir sənətkar ömrü, bir ürəyi qubarlı Vətən aşiqi. Qeyrət, təpər sultanı Məhəbbət sevgisini dağlara-daşlara, qəlblərə, sənətin əbədi qalan səhifələrinə yazdı, köçürdü, özü isə şimşək kimi çaxdı getdi. Qürur, vüqar atına minmişdi. Dayanmadı, bu bivec dünya onu əyləmədi, çapdı getdi...

...Tanrıya uzanan yol idi Məhəbbət: əfsus ki, çoxları bu yolu görmədi.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.10.2026 / 17:17

Mollanəsrəddin lətifələrində memarlıq cizgiləri...

Tarix: 10.10.2026 / 11:07

Yazıçılar Birliyi üzvlük haqqını ödəməyənlərə növbəti dəfə xəbərdarlıq etdi - məsuliyyətli davransınlar...

Tarix: 08.10.2026 / 17:49

Susqun fırçanın ölməz fəryadı: Bəhruz Kəngərlinin rəngli irsi...

Tarix: 08.10.2026 / 17:03

Noyabrın 1-dək üzvlük haqqını ödəməyənlər Yazıçılar Birliyindən xaric edəcək - XƏBƏRDARLIQ...

Tarix: 07.10.2026 / 16:58

HAMAM SANDIĞININ İZİ İLƏ: SƏDİDƏN ŞƏKİYƏ, POEZİYADAN MADDİ MƏDƏNİYYƏTƏ

Tarix: 07.10.2026 / 07:03

Ustad aşıq Hüseyn Saraçlının 110 illik yubileyinə həsr olunan beynəlxalq elmi konfrans keçiriləcək

Tarix: 06.10.2026 / 22:01

Nizaminin qəzəli, Xətainin türkcə şeirləri hələ də Ermənistanda əsir saxlanılır...

Tarix: 06.10.2026 / 14:14

Beynəlxalq memarlıq arenasında Azərbaycan memarlığının yeri və rolu: Tarixi irslik və müasir parametrlər...

Tarix: 05.10.2026 / 21:34

Afina ilə Londonun “incəsənət davası” Azərbaycanın da sərvətlərini yada saldı...

Tarix: 03.10.2026 / 15:15

Faiq Ələkbərlinin Türk fəlsəfəsinə həsr olunmuş əsərinə dair düşüncələrim

Tarix: 30.09.2026 / 22:20

Dağlıq ərazilərdə unudulmuş və dağılmış Alban məbədlərinin bərpası gündəmdə...

Tarix: 29.09.2026 / 11:02

Şair-publisist Dəyanət Osmanlının yeni nəşrləri oxuculara təqdim edilib

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 08.10.2026 / 18:55

Erməni təcavüzündən hələlik 32 kütləvi məzarlıq qalıb - Xarici dipkorpusun mövqeyi...

Tarix: 08.10.2026 / 18:27

Prezident Əliyevin məntiqi - “Belə nankor qonşusu olanlar daim öz hərbi gücünü artırmalıdır...”

Tarix: 08.10.2026 / 15:19

1000-5000 pensiya alanların artımı nə qədər olacaq?..

Dövlətçilik tarixinə siyasi-ideoloji baxış, milli-mədəni mühitin mühafizəsi...