Pambıqçılıqla bağlı problem dərinləşir

Tarix: 03.02.2015 / 01:12
Bölmə: İqtisadiyyat

Kənd təsərrüfatı sahəsində uzun müddətdir özünü göstərən problemlərdən biri də pambıqçılıqla bağlıdır. Son vəziyyətin təhlili bu sahədə hələlik elə də xoşagələn durumun yaranmadığını göstərir. Belə vəziyyət pambıq emalı müəssisələrinin durumuna da təsir edir və onların rentabelliyini azaldır. Bu arada qeyd edək ki, Azərbaycanın ən böyük pambıq şirkəti olan «MKT İstehsalat Kommersiya» MMC «Azercot» MMC-ni tərkibinə daxil etdiyini bildirib.

Xatırladaq ki, 14 pambıqtəmizləmə zavodunun bu və ya digər şəkildə «MKT İstehsalat Kommersiya» MMC-yə aidiyyəti var. Şirkətin Bakıda tekstil müəssisəsi və Sumqayıtda iplik zavodu mövcuddur. Şirkətin Gəncə və Mingəçevirdə iplik emalı üzrə iki dövlət müəssisəsi də var. «Azercot» MMC 3 pambıq zavoduna nəzarət edirdi.

Hadisələr isə göstərir ki, bu gedişlə emal müəssisələri xammal baxımından ciddi problemlərlə üzləşməkdədir. Çünki ölkədə pambıq əkini getdikcə azalmaqdadır. Araşdırmalara görə, 2014-cü ildə ölkədə 41 min ton pambıq yığılıb. Bu, 2013-cü ildəkindən 9,7% azdır. Məhsuldarlıq 1 hektardan 17,9 sentner olub və bu da əvvəlki ildən 1,4 hektar azdır. Fermerlər bildirir ki, pambıqçılıqda rentabellik aşağıdır. Çünki satınalma qiyməti çox aşağıdır. Ötən il pambığın qiyməti bir tona görə 410-420 manat təşkil edib. Bu isə əvvəlki illərdən çox azdır. Mütəxəssislər pambıq qiymətlərində son illərdə aşağı səviyyələrinə yaxınlaşan geriləmənin davam edəcəyi fikrindədir. Əsas istehlakçı ölkələrdə də böyük pambıq ehtiyatının yığılması bu prosesə təsir edir. Dünya pambıq ehtiyatının böyük miqdarını əlində tutan Çinin ehtiyat həcmi 60 milyon bağlamadan çoxdur. Pekin bir müddətdir ehtiyatından satır, lakin mütəxəssislərə görə, belə demək mümkünsə, Çinin ehtiyatları əridilə bilinməyəcək qədər çoxdur. Qlobal anbarın az qala yarısını əlində tutan Çinin tələbinin azalması Hindistanın ixracatını da yavaşladacaq.

Bütün bunlar dünya bazarında pambığın qiymətinin sürətlə aşağı düşməsini şərtləndirir. Belə vəziyyət isə, qeyd olunduğu kimi, Azərbaycanı daxili bazarlarına də təsirsiz ötüşmür. Pambığın qiymətinin daha da aşağı düşməsi nəticə etibarı ilə ona marağın tam aradan qalxmasına səbəb ola bilər. Qeyd edək ki, ötən əsrin 70-ci illərində Azərbaycanda təxminən 1 milyon ton pambıq istehsal olunub. Lakin indi bu rəqəm 23 dəfə azalıb. Halbuki, pambıq istehsalı Azərbaycan üçün çox vacibdir. Əvvəla bu, pambıqdan idxal asılılığının qarşısını alır. Mütəxəssislər onu da bildirir ki, pambıq taxıl üçün çox gözəl sələf bitkisidir. Fermerlərin diqqətini buna yönəltməklə də pambıq istehsalını artırmaq olar. Hazırda bütün dünyada ekoloji məhsullara üstünlük verilir. Azərbaycanda yetişdirilən pambığın da həmin məhsullar sırasında olması ölkədə pambıqçılığın inkişafına zəmin yaradan amillərdəndir. Beləliklə də ölkədə məhz pambıqçılığın dirçəlməsi yüngül sənayenin də inkişafına təkan verə bilər. Qeyd edək ki, hazırda istehsal olunan pambıq son məhsula çevrildiyi halda daxili tələbatın yalnız cüzi hissəsini ödəyə bilir. Ölkədə pambıq məhsullarına ehtiyacın olması da daxili bazarın genişlənməsinə şərait yaradır. Lakin qiymətin sərfəli olmaması səbəbindən fermerlərin bu bitkiyə marağı azalır. Halbuki, pambıq istehsalının inkişafı özü ilə bərabər sənayenin, emal müəssisələrinin yaradılmasına və işləməsinə imkan yaradır. Sovet hökumətinin vaxtında Azərbaycanda bu istiqamətdə bir çox istehsal müəssisələri yaradılıb. Təəssüflər olsun ki, həmin müəssisələrin əksəriyyəti fəaliyyətini dayandırıb. İndi də pambığın qiymətinin ucuzlaşması bu sahədə yeni problemlər yaratmaq üzrədir. Yuxarıda göstərildiyi kimi, dünya bazarında qiymətlərin aşağı düşməsi və ya artması ölkəmizdə pambıq istehsalına birbaşa təsir edir. Dünya bazarında qiymətlər belə davam edərsə, Azərbaycanda 2015-ci ildə pambıq istehsalı bir qədər də azala bilər. Ölkəmizdə pambıq istehsalının azalması pambıq ipliyinin ixracına da birbaşa təsir edir.

İxracın dəyər ifadəsinin azalması bir tərəfdən ixrac edilən məhsulun miqdarının azalması ilə bağlıdırsa, digər tərəfdən, göstərildiyi kimi, qiymətlərin düşməsi ilə əlaqəlidir.

Mütəxəssislər isə bildirir ki, fermerlərə xammala görə ödənilən məbləğ həddindən çox azdır və onun dərhal artırılmasına ehtiyac var. Əks halda, vəziyyət belə davam edəcəyi təqdirdə yaxın illərdə Azərbaycanda heç kim pambıq əkməyəcək.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...