Nağd ödənişlərin məhdudlaşdırılması yenidən aktuallaşır

Tarix: 30.01.2015 / 03:28
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkədə maliyyə əməliyyatı aparmağa imkan verən plastik kartların, həmçinin pos-terminalların sayı sürətlə artsa da, nağdsız ödənişlərin miqdarı kiçik olaraq qalır. Halbuki, nağdsız ödənişlərdən geniş istifadə hökumətin xüsusi maraq dairəsindədir. Digər tərəfdən, Bakıda keçiriləcək Avropa Oyunları zamanı respublikamıza gələn qonaqların, Avropa ölkələrində qəbul olunduğu kimi, müxtəlif ticarət, əyləncə, iaşə və digər obyektlərdə nağdsız ödənişlərə üstünlük verəcəkləri də heç kimə sirr deyil.
Bu fonda nağdsız ödənişlərin genişləndirilməsi və müvafiq infrastrukturun yaradılması xüsusi diqqət mərkəzindədir. Lakin yekun nəticə nağdsız ödənişlərin ümumi dövriyyənin heç 10 faizini təşkil etmədiyini də göstərir. Halbuki, nağdsız ödənişlər vəsaitlərin dövriyyəsinin sürətləndirilməsində, nağd pulların çapı, daşınması, saxlanması və təsərrüfat əməliyyatlarının xərclərinin azalmasında, bütövlükdə iqtisadiyyatın inkişafında əhəmiyyətli rol oynayır. Nağdsız ödəmə aləti kimi pos-terminallar isə həm ödəniş kartı sahibləri, həm də biznes subyektləri üçün faydalıdır. Çünki ödəniş məbləğlərinin dəqiq olması və hesablaşmaların rahat aparılması, müştərilərin sayının artırılması, nağd vəsaitlərlə aparılan əməliyyatlarda iş yükünün azaldılması, mal və xidmətlər üzrə hesablaşmalar zamanı təhlükəsizliyin artırılması, şəxsi büdcənin düzgün planlaşdırılması baxımından pos-terminallardan istifadə daha məqsədəuyğundur. Qeyd olunduğu kimi, müvafiq rəsmi dairələr zəruri infrastrukturun yaradılması üçün genişmiqyaslı işlər görür. Vergilər nazirinin audit və operativ nəzarət sahələri üzrə müşaviri İlqar Əhmədov bu xüsusda qeyd edir: "Nağdsız dövriyyənin artırılmasının əsas şərtlərindən biri pos-terminalların tətbiqinin genişləndirilməsidir. Banklar tərəfindən verilmiş sifarişlər üzrə təkcə 2014-cü ildə ölkəmizə 60 min ədəd pos-terminal gətirilmişdir. Xüsusilə qeyd etmək istəyirəm ki, pos-terminalların bir hissəsi "kart vasitəsilə birbaşa təmas olmadan" istifadəni nəzərdə tutan ən müasir qurğulardır ki, son illərdə bunlar daha çox dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində tətbiq edilməyə başlanıb. 2014-cü il yanvarın 1-də respublikada 31 minə yaxın pos-terminal olduğu halda, artıq bu say 82 mini keçib, il ərzində daha 51 min pos-terminalın quraşdırılması təmin edilib".
Ölkəmizdə nağdsız ödəniş sisteminə keçilməsinə imkan verən amillərdən biri ödəniş kartlarının sayının artıq 6 milyona çatmasıdır. Mövcud pos-terminalların sayı da nağdsız ödəniş sisteminə keçmək üçün kifayət qədərdir. Lakin onlardan istifadə dairəsi hələ də geniş deyil. Ekspertlər bildirir ki, buna nail olmaq üçün əhali arasında aparılan maarifləndirmə işləri daha da genişləndirilməli, banklar pos-terminallardan istifadənin əhali üçün iqtisadi cəhətdən daha sərfəli olması üçün konkret əməli tədbirlər görməlidir. Eyni zamanda, nağd ödənişlərin həcminin azaldılması və nağdsız ödənişlərin stimullaşdırılması üçün qanunvericilikdə bir sıra dəyişikliklər edilməsi zəruri sayılır. Məsələn, burada vergi məsələsinə də xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Məsələ ondadır ki, ticarət mərkəzlərində sahibkarlar sadələşdirilmiş vergi üzrə dövriyyənin 4 faizinə bərabər vergi ödəyir. Pos-terminallardan istifadə etdikdə isə xərclər orta hesabla 1 faiz artır. Bu onunla bağlıdır ki, ticarət obyekti pos-terminala xidmət göstərən təşkilata, yəni banka 1 faiz əlavə vəsait ödəyir. Yəni pos-terminalla işləyən sahibkarın xərci bir qədər artır. Bu səbəbdən fikirlər səslənir ki, pos-terminallarla aparılan əməliyyat zamanı sadələşdirilmiş vergi dərəcəsini 4 faizdən 2 faizə endirmək olar. Belə olan halda iş adamları pos-terminallardan istifadəyə meylli olar. Həmçinin, limit təcrübəsindən istifadə də zəruri sayılır. Məsələn, Avropa ölkələrindən Fransada hüquqi şəxslər arasında bir əqd üzrə nağd qaydada aparılan hesablaşmanın məbləği 1300 ABŞ dollarından çox olduqda artıq məbləğin 5 faizi həcmində cərimə tətbiq edilir. Bolqarıstanda nağd qaydada aparılan ödənişlərin maksimal məbləği 3,3 min ABŞ dollarından çox olduqda fiziki şəxslər artıq ödənilmiş məbləğin 25 faizi, hüquqi şəxslər isə 50 faizi həcmində cərimə olunur. Bu təcrübənin artıq ölkəmizdə də tətbiqi zərurətə çevrilir. Ekspertlər hesab edir ki, nağdsız hesablaşmaların stimullaşdırılması məqsədilə müəyyən dövr üçün bonus sistemlərin tətbiq edilməsi məqsəduğundur. Bu zaman plastik kartlardan istifadə edərək alqı-satqı edənlərin ödədiyi vəsaitin bir qismi, məsələn, 3 faizi sonradan həmin şəxsin hesabına qaytarıla bilər.
Qeyd edək ki, bu sistem ötən əsrin 90-cı illərində qardaş Türkiyədə çox uğurla tətbiq edilib və vətəndaşları nağdsız hesablaşmalardan istifadəyə təşviq edir. Bununla da, vətəndaşlarda plastik kartlardan istifadə ənənəsi formalaşır ki, bu da uzunmüddətli dövr üçün nağdsız hesablaşmalardan istifadəyə zəmin formalaşdırır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...