Fikrət Yusifov: “Çox güman ki, Avropanın maliyyə qurumları yanaşmalarını dəyişəcəklər”
Prezident İlham Əliyev Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 12-ci və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 4-cü iclaslarında çıxışı zamanı deyib ki, əlavə olaraq 10-15 milyard kubmetr qaz əldə ediləcək:
“2028-ci ildə “Şahdəniz”in yeni mərhələsi üzrə hasilatın başlanmasını gözləyirik. Qeyd olunan bütün hasilat profilləri maksimum istehsal səviyyəsində 10-15 milyard kubmetr həcmində əlavə qaz əldə etməyə imkan verəcək”.
Prezident çıxışında onu da qeyd edib ki, biz Avropanın enerji bazarında mövcudluğumuzu genişləndirmək niyyətindəyik, lakin qaz nəqli infrastrukturlarının genişləndirilməsi üzərində düşünməliyik: “Artıq Avropanın daha iki ölkəsinə - Almaniyaya və Avstriyaya qaz tədarükünə başlamışıq. Beləliklə, hazırda Avropa İttifaqının 10 üzv dövləti Azərbaycandan qaz alır. Qarşıdakı illərdə Azərbaycanın yataqlarından yeni qaz hasilatı ilə əlaqədar olaraq hasilat həcmlərini artırmaq imkanımız mövcuddur. Lakin bunun üçün şübhəsiz ki, mövcud qaz nəqli infrastrukturlarının genişləndirilməsi üzərində düşünməliyik. Çünki bu gün Cənub Qaz Dəhlizi artıq tam yüklənmiş vəziyyətdədir”.
Göründüyü kimi, Azərbaycanın əlavə olaraq 15 milyard kubmetr qaz hasil etmək imkanı olacaq. Ancaq bunun üçün mövcud qaz nəqli infrastrukturunun genişləndirilməsinə ehtiyac var. Bununla bağlı Azərbaycanın illərdir bəyanatlar verməsinə, çağırışlar etməsinə baxmayaraq, Avropanın maliyyə institutlarından dəstək yoxdur. Avropa mövcud qaz nəqli infrastrukturlarının genişləndirilməsinə maliyyə vəsaiti ayırmaq üçün hərəkətə gəlmək istəmir. Bunun üçün nə etmək lazımdır? Azərbaycan əlavə qaz verir, amma kəməri genişləndirmək ölkəmizin işi deyil. İllərdir bunu təkrar edirik, amma Avropa İttifaqından dəstək yoxdur. Maraqlıdır, Aİ bununla bağlı mövqeyini dəyişə bilərmi? Hansı şərtlər daxilində?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifov bildirib ki, Azərbaycan bu gün Avropanın enerji bazarının şaxələndirilməsində əsas oyunçulardan birinə çevrilməkdədir: “Azərbaycan qazını alan Avropa ölkələrinin sırasının getdikcə genişlənməsi onu göstərir ki, bu addımları ilə ölkəmiz yalnız iqtisadi müstəvidə deyil, həm də siyasi müstəvidə öz mövqelərini daha da gücləndirir. Yəni biz qoca qitəyə qaz ixracımızı artırmaqla qazandığımız iqtisadi dvidentlər qədər də siyasi dividentlər əldə edə bilirik. Yaxın gələcəkdə qaz hasilatının əlavə olaraq 15 milyard kubmetrə qədər artması imkanları deməyə əsas verir ki, tezliklə Azərbaycandan qaz alan Avropa ölkələrinin sırası bir xeyli genişlənə biləcək. Perspektivdə Türkmənistan qazının Azərbaycan üzərindən Avropa bazarlarına çıxarılması şansları böyüyəcək və biz Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinə bənzər yeni bir qaz nəqli layihəsinin üzərində düşünməli olacağıq. Heç şübhəsiz ki, bu xətt Zəngəzur dəhlizindən keçərək Türkiyə üzərindən Avropaya uzanacaqdır. Bu yerdə Azərbaycanın gələcəkdə Avropaya yaşıl enerji ixracı imkanlarından da danışmaq yerinə düşər. Biz bu enerjini Qara dənizin dibi ilə çəkiləcək xüsusi kabel vasitəsilə ilk öncə Avropanın şərqində yerləşən ölkələrə ixrac etməyi hədəfləyirik. Orta və bir qədər uzaq perspektivdə isə Mərkəzi Asiyadan yaşıl enerjinin Azərbaycan üzərindən Avropaya çatdırılması baş tutacaqdır. Bütün bu dediklərimiz onu göstərir ki, yaxın, orta və uzaq perspektivdə Azərbaycanın Avropanın enerji təminatındakı rolu yüksələn xətlə davam edəcək. Bu isə o deməkdir ki, Azərbaycan həm iqtisadi və həm də siyasi dividentlərini daha da böyüdə biləcək. Çox güman ki, Avropanın maliyyə qurumları yanaşmalarını dəyişəcəklər. Çünki buna məhkumdurlar. Əks təqdirdə yenidən Rusiyanın enerji resurslarından asılı vəziyyətə düşə bilərlər”.
Vidadi ORDAHALLI
