Prezident İlham Əliyevin açıqlaması regional nəqliyyat və siyasi münasibətlər baxımından mühüm məna daşıyır. Onun sözlərinə görə, Ermənistan tərəfi rəsmi şəkildə Azərbaycana müraciət edərək öz ərazisindən keçməklə Rusiyaya yük daşımalarının təşkilində maraqlı olduğunu bildirib. Bu, illərdir bağlı olan və ya faktiki işləməyən kommunikasiyaların tədricən müzakirə mövzusuna çevrildiyini göstərir.
Hazırda Ermənistanın Rusiya ilə əsas nəqliyyat bağlantısı Gürcüstan üzərindən keçir. Bu marşrut həm relyef, həm hava şəraiti, həm də siyasi və texniki səbəblərdən tez-tez problemlərlə üzləşir. Xüsusilə qış aylarında yolların bağlanması, yük maşınlarının və vaqonların gecikməsi Ermənistan üçün ciddi iqtisadi çətinliklər yaradır. Azərbaycan üzərindən tranzit isə həm məsafə, həm də logistika baxımından daha əlverişli alternativ kimi qiymətləndirilə bilər.
Prezidentin vurğuladığı məqamlardan biri də Azərbaycanın bu cür tranzit üçün artıq müəyyən infrastruktur imkanlarına malik olmasıdır. Son illərdə ölkədə dəmir yolları, avtomobil magistralları, limanlar və logistika mərkəzləri yenilənib və beynəlxalq tranzitə uyğunlaşdırılıb. Bu səbəbdən Ermənistan yüklərinin Azərbaycan ərazisindən keçməsi texniki baxımdan mümkün sayılır.
Bu məsələ yalnız iqtisadi deyil, eyni zamanda siyasi və geosiyasi məna daşıyır. Ermənistanın Azərbaycana tranzit üçün sorğu göndərməsi tərəflər arasında münasibətlərin tam normallaşmasa da, daha praqmatik mərhələyə keçə biləcəyinə işarə kimi dəyərləndirilir. Bu addım regionda etimadın formalaşması və qarşılıqlı asılılığın artması baxımından xüsusilə əhəmiyyətlidir.
Eyni zamanda, bu ehtimal regiondakı digər ölkələrin, xüsusilə Gürcüstanın maraqlarına da toxunur. Çünki Gürcüstan uzun illər Ermənistan üçün əsas tranzit ölkə rolunu oynayıb. Alternativ marşrutun yaranması Gürcüstanın iqtisadi və strateji mövqeyinə mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də mövzu regional mediada və ekspert dairələrində diqqətlə müzakirə olunur.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin açıqlaması konkret olaraq sabah başlanacaq tranzitdən deyil, formalaşmaqda olan yeni reallıqdan xəbər verir. Ermənistanın müraciəti hələlik siyasi iradə və texniki müzakirə mərhələsindədir. Lakin bu proses davam edərsə, gələcəkdə Cənubi Qafqazda nəqliyyat xəritəsinin dəyişməsi və daha geniş regional əməkdaşlığın yaranması mümkündür.
Akif NƏSİRLİ
