Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan parlamentin kürsüsündən çıxış edərək Erməni Apostol Kilsəsinin rəhbərliyindən "KQB agentlərini" qovacağına söz verdi. Lakin ruhanilər dövlət başçısının fikirlərindən çoxdan xəbərdar idilər, ona görə də katolikos II Qaregin vacib məsələləri ölkə daxilində deyil, xaricdə müzakirə etmək üçün iyerarxları toplamağın daha təhlükəsiz olacağına qərar verdi.
Parlamentdə “Hökumət saatı” zamanı Nikol Paşinyan "KQB agentlərinin" kilsədən moizə adı altında dövlət əleyhinə təbliğat aparmaq üçün istifadə etdiyini iddia edib. Buna görə də baş nazir Ermənistanın dini təşkilatın fəaliyyətini görməzdən gələ bilməyəcəyini bildirdi. Buna cavab olaraq müxalifətçi deputat Qarnik Danielyan Paşinyanı dəstəkləyən ruhanilərin katolikos və onun tərəfdarlarının nüfuzunu az ləkələnmədiyini bildirdi. Paşinyan cavab verib: “Kilsə islahatlarına qoşulanlar, o cümlədən mən də günahları qəbul edirik və günahların bağışlanması xristianlığın təməlidir. Günahların bağışlanması üçün bir prosedur var. Görünür, sizin belə bir ehtiyacınız yoxdur və mən sizi buna görə təbrik edirəm”. Hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” Partiyasının nümayəndələri həmçinin kilsə rəhbərliyinin hökumətin icazəsi olmadan kilsə əmlakını heç kimə verməsini qadağan edən qanun layihəsi hazırlayıblar. Hakim partiya öz təşəbbüsünü katolikosun nəvələrinə kilsə əmlakını hədiyyə etməsi ilə izah edib. Kilsə bu ittihamları rədd edir və qanun layihəsini təşkilatı nüfuzdan salmaq üçün daha bir cəhd hesab edir. Bu arada, II Qaregin Avstriyanın Sankt-Pölten şəhərində yepiskoplar konfransı keçirmək qərarına gəlib. Qeyd etmək lazımdır ki, katolikos bundan əvvəl yalnız bir dəfə - 2001-ci ilin noyabr ayında Avstriyaya səfər etmişdi. Tədbir 16-19 fevral tarixlərinə planlaşdırılıb və "Erməni Apostol Kilsəsi ilə bağlı son hadisələr və kilsənin daxili həyatı ilə bağlı məsələlər"ə toxunacaq. Tədbir əvvəlcə 10-12 dekabr 2025-ci il tarixlərində Eçmiədzində keçirilməsi planlaşdırılırdı, lakin katolikos son anda fikrini dəyişdi və ruhanilərə qarşı "repressiyalar"ı əsas gətirdi.
Xatırladaq ki, son altı ay ərzində üç arxiyepiskop - Baqrat Qalstanyan, Mikael Ajapaxyan və Arşax Xaçatryan müxtəlif ittihamlarla, o cümlədən dövlət çevrilişinə çağırışlar və buna hazırlıq ittihamları ilə həbs ediliblər, eləcə də katolikosun qardaşı oğlu yepiskop Mkrtiç Proşyan həbs olunub. Bundan əlavə, yanvarın əvvəlində Paşinyan və ona sadiq 10 yepiskop ruhanilər üçün əlaqələndirici şuranın yaradılmasını tələb edən "Ermənistan Apostol Kilsəsinin İslahatı haqqında" bəyanat imzalayıblar. Şura kilsə islahatlarının təşkilati aspektlərinə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürməlidir və onun əsas məqsədi Erməni Apostol Kilsəsinin nizamnaməsini yaratmaq və katolikosu əvəz etməkdir. II Qaregin xaricdəki görüşə təfriqəçi hesab etdiyi şəxsləri dəvət edib. Lakin Paşinyanın tərəfdarları tədbiri qanunsuz adlandıraraq iştirak etməkdən imtina ediblər. Onların bəyanatına görə, katolikosun çağırdığı Ali Ruhani Şura 2017-ci ildə dörd illik müddətə seçilib. Onun səlahiyyət müddəti 2021-ci ildə başa çatıb, lakin II Qaregin onu buraxmayıb. Bundan əlavə, müxalifət belə bir tədbirin yalnız Ermənistanda keçirilə biləcəyini iddia edir. Lakin katolikosun müdafiəçiləri bildiriblər ki, toplantıya heç vaxt coğrafi məhdudiyyət qoyulmayıb. Məsələn, toplantı əvvəllər ABŞ-da keçirilib. Buna baxmayaraq, hökumətyönlü media iddia edir ki, görüşün Avstriyada keçirilməsinin əsl səbəbi katolikosun kiçik qardaşı, Rusiya yeparxiyasının rəhbəri Yezras Nersisyanın həbs təhlükəsi səbəbindən Ermənistana səfər edə bilməməsidir. Ötən payızdan bəri Paşinyan onu "KQB agenti" adlandırır. Bu arada baş nazirə sadiq media Avstriyanı "casus mərkəzi" adlandırıb.
Siyasi analitik Tiqran Köçəryanın izah etdiyi kimi, əgər görüş Eçmiədzində keçirilsəydi, II Qaregin kvorum toplaya bilməzdi: "Birincisi, qardaşı Yezras Ermənistana gələrsə, həqiqətən həbs oluna bilərdi. İkincisi, katolikosun tərəfdarları müxtəlif bəhanələrlə sərhəddə geri qaytarıla bilərdi. Buna görə də, hakimiyyətin kilsə işlərinə kobud müdaxiləsindən qaçmağın yeganə yolu ölkə xaricinə səyahət etməkdir. Eyni zamanda, kilsəni idarə edən onların qərarları olduğundan, iyerarxların görüşünü keçirməmək mümkün deyil". Ekspertin fikrincə, əgər Paşinyan altı aydan sonra keçiriləcək parlament seçkilərindən sonra baş nazir olaraq qalarsa, o, Erməni Apostol Kilsəsinə təzyiqi daha da artıra bilər və II Qaregini bütün fəaliyyətini xaricə köçürməyə, orada sürgündə kilsə qurmağa məcbur edə bilər: "Eyni zamanda, Ermənistanda hazırda olduğu kimi bütün dünya ermənilərinin deyil, yalnız Ermənistan sakinlərinin mənəvi həyatına cavabdeh olan yeni bir kilsə və ya hansısa paralel struktur yaranacaq və Paşinyan hökumətinin onurğa sütununa çevriləcək".
Tahir TAĞIYEV
