İlyas Hüseynov: “Aİ-nin regiondakı iqtisadi maraqlarının TRIPP üzərindən proyeksiyası...”
Akif Nağı: “Tramp Aİ-nin bu təşəbbüsündən qıcıqlanmamalıdır”
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev yanvarın 21-də Davosda Avropa İttifaqının Genişlənmə üzrə komissarı Marta Kosla görüşüb.Görüşdə Marta Kos Avropa İttifaqının Azərbaycanın humanitar minatəmizləmə sahəsində fəaliyyətinə, həmçinin Naxçıvanın dəmir yolu xəttinin bərpası layihələrinə dəstək göstərməyə hazır olduğunu qeyd edib. Naxçıvanda dəmir yolunun bərpasına Avropa İttifaqı da, ABŞ da maraq göstərir. Buna Zəngəzur dəhlizinin bir hissəsi kimi baxılır. ABŞ prezidenti Donald Trampla Avropa İttifaqının münasibətləri olduqca gərgindir. Qeyd etdiyimiz kimi, Naxçıvandakı dəmir yolu da Tramp marşurtunun bir hissəsi kimi nəzərdən keçirilir.
Avropa İttifaqının bu təşəbbüsüTrampın etirazına səbəb ola bilərmi?
Politoloq İlyas Hüseynov baki-xeber.com-a bildirdi ki, Prezident İlham Əliyev Davosda bir sıra mühüm şəxslərlə görüşlərdə iştirak edir və Avropa İttifaqının komissarı Marta Kosla görüş də xüsusi diqqətə layiqdir. “Eyni zamanda qeyd etməliyik ki, Marta Kos həm də Azərbaycana səfər edib və işğaldan azad olunmuş ərazilərdə olub. Bu da əlbəttə ki, həm geosiyasi reallıqların qəbul edilməsidir, həm də Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün önəmli məqamdır. Görüş əsnasında da bildirilib ki, Avropa İttifaqı minatəmizləmə sahəsinə dəstək göstərməyə hazırdır. Bu Azərbaycan üçün önəmli bir məsələdir. Çünki Azərbaycan öz gücü və vəsaiti hesabına bölgəni piyada və tank əleyhinə minalardan təmizləyir. Bu Azərbaycan üçün əlbəttə, çox ağır büdcə yüküdür. Avropa İttifaqı (Aİ) bu işdə Azərbaycana dəstək olarsa bu həm də Avropa İttifaqı Azərbaycan münasibətlərinin daha da genişlənməsinə səbəb olar.
Görüşdə eyni zamanda bildirilib ki, Naxçıvanın dəmir yolu xəttinin bərpası layihəsinə Avropa İttifaqı dəstək göstərməkdə maraqlıdır”.
İ.Hüseynov qeyd etdi ki, Azərbaycan ötən 5 il ərzində bütün donor təşkilatlara, eyni zamanda da beynəlxalq güc mərkəzlərinə bu məsələ barədə geniş məlumat verib, lakin bu günə qədər konkret həll varinatları, dəstək mesajları, maliyyə yaradımları haqda fikirlər olmayıb. “Yalnız siyasi bəyanatlar səviyyəsində müəyyən fikirlər eşidilib. Lakin maraqlıdır ki, 8 avqust razılaşmasından sonra artıq ayrı-ayrı güc mərkəzləri konkret təkliflərlə müraciətləri genişləndirirlər. Bu da əlbəttə ki, bir tərəfdən həvəsi göstərir, marağı genişləndirir, digər tərəfdən isə siyasi ziddiyyətlərə də səbəb olur. Çünki Aİ və ABŞ arasında beynəlxalq arenada gərginliyi görürük. Bu Ukrayna məsələsinə də, Qrelandiya ilə bağlı olan vəziyyətə də aiddir. Bu baxımdan Aİ-nin regiondakı iqtisadi maraqlarının TRIPP üzərindən proyeksiyası haqqında bir qədər düşünməyə və dərin təhlillərə ehtiyac var”-deyə İ.Hüseynov qeyd etdi.
Azad Vətən Partiyasının sədri Akif Nağı da baki-xeber.com-a bildirdi M.Kos Azərbaycanla münasibətlərdə həmişə maraqlı olub, Azərbaycanla Aİ arasında münasibətlərin yüksək səviyyədə olmasına çalışıb. A.Nağının sözlərinə görə, Kosun işğaldan azad edilmiş ərazilərə səfəri də bunu göstərir, onun Azərbaycanla bağlı verdiyi açıqlamalar da obyektivliyi ilə fərqlənib. “Xoşniyyətli bir təmsilçidir və o, Aİ-nin özünün maraqlarından çıxış edərək Azərbaycanla münasibətlərə üstünlük verir. Bütün məsələlərə, enerji daşıyıcıları, regionda sabitlik və təhlükəsizliklə, infrastrukturların yaranması, bərpa işləri ilə bağlı işlərə dəstək olmağa hazır olduqlarını bildirir. Burada həmçinin Aİ-nin özünün də maraqları var. Azərbaycan da Ai ilə müxtəlif istiqamətlərdə, o cümlədən enerji daşıyıcıları ilə bağlı əməkdaşlıq edir. Azərbaycandan qaz alan ölkələrin içərisində Aİ-yə üzv olan10 ölkə var ki, Azərbaycan Prezidenti bunu dəfələrlə vurğulayıb. Aİ ona görə də Azərbaycanla münasibətlərdə, əlaqələrdə, əməkdaşlıqda maraqlıdır. Marta Kos o mövqeni əks etdirir, eyni zamanda özünün də müsbət münasibəti var.
Naxçıvanın dəmir yolunun bərpası ilə bağlı məsələnin ətrafında müəyyən müzakirələr gedir”.
A.Nağı bildirdiyinə görə, məqsəd odur ki, Zəngəzur dəhlizinin (TRIPP) açılsın, Azərbaycanla Ermənistan arasında kommunikasiyalar bərpa olunsun, bu da eyni zamanda Ortaq dəhliz deyilən böyük layihənin bir hissəsinə çevrilməlidir. “Burada Aİ-nin marağı var. Açıqlama təbiidir ki, müsbət münasibəti göstərir ki, ehtiyac olarsa Naxçıvandakı dəmir yolunun bərpa olunmasında Aİ də iştirak edə bilər.
Amma bunun konkert işə çevrilməsi başqa bir məsələdir. Hər halda niyyətlərini bildirirlər. Azərbaycan ABŞ-la, Azərbaycan rəhbərliyi Trampla bu məsələdə birgə əməkdaşlıq edirlər, edəcəklər də. Tramp artıq bu istiqamətdə addımlar atır, ABŞ nümayəndə heyəti Ermənistanda və Azərbaycanda oldu. Bu yöndə addımlar atılır. Əsas iş Azərbaycan və ABŞ şirkətlərinin əməkdaşlığı ilə həyata keçiriləcək. Amma müəyyən bir məqamda ola bilər ki, başqa ölkələrin də potensial imkanları bu prosesə cəlb olunsun. Türkiyə də bu prosesdə iştirak edəcək, eyni zamanda Aİ bütövlükdə burada iştirak edə bilər. Hesab edirəm ki, Tramp Aİ-nin bu təşəbbüsündən qıcıqlanmamalıdır. Müəyyən məsələlərdə Aİ ilə Trampın arasında fərqli yanaşmalar var. Amma onlar müttəfiqdilər və əsas xətt də onların müttəfiqliyinin davam etdirilməsidir. Yəni Qrelandiya ilə bağlı anlaşılmazlıq var və bu anlaşılmazlığı aradan qaldıracaqlar. Ona görə də bütün məsələlərdə Aİ ilə ABŞ arasında əməkdaşlıq davam etdiriləcək. Orada problem yoxdur. İstənilən halda Azərbaycan tərəfdən aslı məsələdir. Yəni Azərbaycan heç kimdən soruşmadan öz maraqlarına uyğun addımlar atır. Əgər Azərbaycanın maraqlarına cavab verəcəksə ki, həmin dəmir yolunun bərpasında Aİ iştirak etsin Azərbaycan onun müəyyən formalarını, yolunu tapacaq ki, həmin prosesdə onların iştirakına da şərait yaransın”-deyə A.Nağı bildirdi.
İradə SARIYEVA
