İranda üç həftədən çox davam edən etirazlarda dünya ilə əlaqə kəsilib. Xaricdən ölkədə çap olunan qəzetlərə çıxış da yoxdur. Bu fonda "Radio Fərda" "Şərq" və "Ham-Mihan" qəzetlərində çıxan dörd məqaləni əldə edib. Ölkədə mediaya senzuraya baxmayaraq, bu məqalələr etirazların necə zorakılıqla yatırdılmasına işıq salır.
ABŞ-da yerləşən HRANA insan haqları qrupu indiyədək 2677 ölümün təsdiqləndiyini bildirir. Amma daha yüksək rəqəmlər də səslənir. "Ham-Mihan" yazır ki, qurbanların qohumları Kəhrizak morquna onları tanımağa gedəndə birinci gün meyitlərə baxmağa icazə veriblər. Amma artıq ikinci gün bu qayda dəyişib, meyitlərin üzlərinin fotoları ekrana yerləşdirilib və qohumlar qurbanları bu yolla tanımağa çalışıblar. "Radio Fərda" yazır ki, bu, meyit sayının çox yüksək olduğunu, bununla da onları tanımaq prosesini sürətləndirmək istədiklərini göstərir.Qəzetin başqa bir məqaləsində deyilir ki, meyitlərin bəziləri pis vəziyyətdə olduğundan onları tanımaq çətindir. Bir qadın ekranda gördüyü fotonun qardaşına aid olmasına əmin ola bilmir, çünki "başı, üzü şişib, qan içindədir". Qurbanın ailəsi dəfn üçün yer də hazırlayır, amma sonra qardaşının qolunda tatunu görməyəndə meyiti morqa qaytarırlar. Həmin qadın morqa gələnlərə tövsiyə edir ki, əmin olmaq üçün tatu kimi əlamətləri axtarsınlar. "Ham-Mihan" qurbanların tərkibinə də ötəri toxunur. Qurbanlar arasında qadınların daha az olduğunu, həmçinin xeyli sayda 15-16 yaşlı yeniyetmənin öldürüldüyünü yazır. Qohumları onların etirazlara getmədiyini, sadəcə yoldan keçdiyini, kənardan baxdığını deyir.
"Şərq" qəzeti oxşar məqalə dərc edib. 27 yaşlı Höccətin qohumu deyib ki, o, Almaniyaya köçməyə hazırlaşırdı, mağazada alış-veriş edərkən güllələnib. Dayısı öldürülən bir tibb bacısı deyir ki, "bugünlərdə xəstəxanaya aparılan hər kəs başından və sinəsindən yaralanıb". Bu iddia doğrudursa, etirazçılara hədəfli atəş açılması haqda fəalların dediyini təsdiqləyir. "Şərq" göz xəsarətlərinin sayının yüksək olduğunu, bunun isə ixtisaslaşmış göz xəstəxanalarının yükünü artırdığını yazıb. Qəzet xəstəxanalarda həkim və tibb bacısı çatışmadığını da qeyd edir. "Radio Fərda" 2022-ci il etirazlarında təhlükəsizlik qüvvələrinin etirazçılara yaxın məsafədən başına və üzünə atəş açdığını yada salır. Onların çoxu görməni həmişəlik itirib. Bəzi hallarda isə gözdən girən güllə beyinə keçərək ölümə səbəb olub. "Şərq" xeyli sayda saxlananın olduğunu bildirir. Yanvarın 10-da Evin həbsxanasına qarşısına yığışan kişilər və qadınlar yaxınlarından xəbər tutmağa çalışıblar. Bir çox ailələr iddia ediblər ki, saxlananın etirazlarda heç bir rolu olmayıb, yoldan keçirmiş, yaxud kənardan baxırmış. İslam respublikası rəsmiləri xəbərdarlıq ediblər ki, etirazlara qatılanlarla "terrorçu" kimi davranacaqlar, bu isə ailələrin narahatlığına səbəb olub. Bir qadın qəzetə deyib ki, oğlu həbs olunub, Evinə aparılıb. Amma onun ayağı sınmışdı, heç bir tədbirə qatılmasına icazə verilmirdi. Bəzi ailələr isə yaxınlarının həbsdə olmasından məmnundurlar - sağdırlar, sonucda buraxıla bilərlər.
Tahir TAĞIYEV
