Züriyə Ruslanqızı: “Diplomatik kanalların seçimi, şəxslərin rolu və görüşlərin məkanı simvolik deyil, strateji məna daşıyır”
ABŞ Prezidenti Donald Trampın xüsusi nümayəndəsi Stiven Vitkoff Florida ştatının Mayami şəhərində keçirilən ABŞ-Ukrayna danışıqlarının təfərrüatlarını açıqlayıb.
Trampın xüsusi nümayəndəsinin sözlərinə görə, Mayamidə keçirilən ABŞ-Ukrayna dialoqu dörd aspektə yönəlib. Vitkoff vurğulayıb ki, müzakirə "növbəti addımların vaxtı və ardıcıllığı" üzərində cəmləşib.
Uitkoff bu açıqlamanı dekabrın 21-də X sosial media platformasında paylaşıb.
Xüsusi nümayəndənin sözlərinə görə, görüşdə dörd əsas məsələ müzakirə olunub: Trampın 20 bəndlik sülh planının daha da inkişaf etdirilməsi, çoxtərəfli təhlükəsizlik zəmanətləri sistemi üzrə mövqelərin əlaqələndirilməsi, Ukrayna üçün Amerika təhlükəsizlik zəmanətləri sistemi üzrə mövqelərin əlaqələndirilməsi və "iqtisadi inkişaf və rifah planı"nın daha da inkişaf etdirilməsi.
“Müzakirədə "növbəti addımların vaxtı və ardıcıllığı" müzakirə olunub”, deyə Uitkoff vurğulayıb.
Trampın sözçüsü iddia edib ki, “Bizim ortaq prioritetimiz qətllərə son qoymaq, təhlükəsizliyin təmin edilməsi və Ukraynanın bərpası, sabitliyi və uzunmüddətli rifahı üçün şərait yaratmaqdır. Sülh sadəcə düşmənçiliklərə son qoymaqdan daha çox, həm də sabit gələcək üçün layiqli bir təməl olmalıdır".
Stiven Uitkoffun sözlərinə görə, Ukrayna nümayəndə heyəti Mayamidə avropalı tərəfdaşlarla da görüşüb.
Nümayəndə heyətinin tərkibinə gəlincə, o qeyd edib ki, Ukrayna nümayəndə heyətinə Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının katibi Rüstəm Umerov və Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Andrey Qnatov daxil idi.
Amerika nümayəndə heyətini isə Trampın kürəkəni Cared Kuşner, Ağ Ev rəsmisi Coş Qruenbaum və Uitkoff özü təmsil edib.
Ukrayna, ABŞ və Avropa arasında ortaq strateji yanaşmanı əlaqələndirmək üçün Avropanın əsas milli təhlükəsizlik məsləhətçiləri də müzakirəyə qoşuldular.
WSJ yazır ki, Putin Ukrayna məsələsində əlaqə qurmaq üçün Uitkoff üçün lobbiçilik edib. Daha əvvəl “The Wall Street Journal” (WSJ) Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Trampın yaxın çevrəsindəki rəsmilərin psixoloji profillərini öyrəndiyini və Uitkoffun danışıqlarda ABŞ-ı təmsil etməsində israr etdiyini bildirmişdi.
Kreml həmçinin Trampla Rusiya lideri arasında görüş üçün şərt qoymuşdu. WSJ-un mənbəsi qeyd edib ki, Uitkoff Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin zabitləri, diplomatlar və ya hətta tərcüməçinin müşayiəti olmadan Moskvaya tək getməli idi.
Qəzetin izah etdiyi kimi, Dövlət Departamenti ABŞ prezidentinin xüsusi elçisini dəstəkləmək üçün kiçik bir qrup təyin edib, lakin bu komandanın üzvləri - digər administrasiya rəsmiləri kimi - Uitkoffun xaricdəki görüşləri barədə hesabat almaqda çətinlik çəkirlər.
WSJ-nin məlumatına görə, bu fonda Vitkoff dekabr ayında altıncı dəfə Rusiyaya səfər edib və Putinlə gecə yarısına qədər davam edən beş saatlıq söhbət edib. Lakin xüsusi elçi heç vaxt Ukraynada olmayıb.
Putin niyə Uitkoffa belə üstünlük verib?
Politoloq Züriyə Ruslanqızı (Qarayeva) “Bakı-Xəbər”ə “Bu proses göstərir ki, Ukrayna ətrafında aparılan danışıqlar artıq klassik “vasitəçilik” mərhələsini keçərək böyük güclər arasında strateji mövqe bölüşdürülməsi müstəvisinə daxil olub. Rəsmi açıqlamalarda sülh, təhlükəsizlik zəmanətləri və bərpa kimi anlayışlar ön plana çıxarılsa da, real prosesdə əsas məsələ müharibədən sonrakı regional nizamın necə qurulacağıdır”-deyə bildirdi. R.Ruslanqızı qeyd etdi ki, ABŞ üçün bu nizam Avropada öz liderliyini qorumaq və eyni zamanda Rusiya ilə birbaşa toqquşma risqini azaltmaq üzərində qurulur. “Məhz buna görə diplomatik kanalların seçimi, şəxslərin rolu və görüşlərin məkanı simvolik deyil, strateji məna daşıyır.
Digər tərəfdən, yaranan mənzərə Ukraynanın danışıqlarda real subyekt kimi iştirak imkanlarının məhdudlaşması risqini də üzə çıxarır. Prosesin əsas ağırlıq mərkəzinin ABŞ–Rusiya xətti üzərində cəmlənməsi Kiyevin və Avropanın manevr sahəsini daralda bilər. Bu isə gələcək sülh modelinin Ukraynanın təhlükəsizlik ehtiyaclarından çox, böyük güclərin qarşılıqlı razılaşmalarına uyğun formalaşması ehtimalını gücləndirir. Nəticə etibarilə, müharibənin bitməsi ilə davamlı və ədalətli sülhün əldə olunması arasında ciddi fərq yaranır və bu fərq regionun uzunmüddətli sabitliyi üçün əsas risq mənbəyinə çevrilir”-deyə Z.Ruslanqızı bildirdi.
İradə SARIYEVA
