Son 7 il ərzində Rusiyanın Ermənistanda dayaqlarının əhəmiyyətli dərəcədə zəifləməsi heç kimə sirr deyil. Hazıra Kreml üçün Ermənistanda əsas dayaq qismində qalan yeganə qüvvə Erməni Apostol Kilsəsidir. Lakin Nikol Paşinyan iqtidarı gələn il keçriləcək parlament seçkiləri ərəfəsində kilsəni də sıradan çıxarmaq istıqamətində əməli addımlar artır.
Elə bu fonda Rusiyanın “Ria” portlaı yazır ki, Erməni Apostol Kilsəsi Qərb dəyərlərinin Ermənistnad zorla tətbiqinin nəticələrindən narazıdır.
Erməni Apostol Kilsəsinin keşişi Gevorq Vardanyanın sözlərinə görə, bu gün Ermənistanda baş verənlər Ukrayna ssenarisinin bir nümunəsidir: “Cəmiyyəti və kilsəni parçalamaqla Nikol Paşinyan hökuməti erməni xalqının əsaslarını və kimliyini dağıdır. Milli Kilsənin təməli sarsıdıldıqda xalqın özü də sarsılır və insanlar Qərb ideyalarını mənimsəyirlər. Biz onları yaxşı tanıyırıq. Qərbdə ənənəvi, ailə və milli dəyərlər təşviq edilmir. Bu isə deqradasiyaya gətirib çıxarır”. Erməni ruhani bildirib ki, erməni xalqı tarixən Erməni Apostol Kilsəsinin ənənələrinə və qaydalarına sadiq olub, lakin bu gün Ermənistan hakimiyyəti hər şeyi öz zövqünə uyğun dəyişmək üçün əlindən gələni edir. Onun sözlərinə görə, cəmiyyət üçün yad olan bu ideyaların kök salması nəticəsində xalqın deqradasiyası baş verə bilər: “Lakin biz, sağlam düşüncəli insanlar bununla mübarizə aparacağıq və qalib gələcəyik, çünki Allah bizimlədir”. O da qeyd edilir ki, hakimiyyətlə kilsə arasındakı qarşıdurma ruhani şəxslərin təqib olunması ilə müşayiət olunur. Hazırda Erməni Apostol Kilsəsinin dörd yüksək rütbəli ruhanisi müxtəlif ittihamlarla həbsdədir. “Ria” portlaı yazır ki, kilsəni müdafiə edən, Ermənistanın inkişafına böyük töhfələr vermiş iş adamı Samvel Karapetyanın həbsi isə həm Ermənistan daxilində, həm də erməni diasporunun bir çox üzvləri arasında narazılıq yaradıb. Məsələyə nəzər salan “Nezavisimaya qazeta” isə diqqəti həmdə ona yönəldir ki, Avropa İttifaqı Ermənistana qarşıdan gələn parlament seçkilərini Rusiyanın müdaxiləsindən qorumaqda kömək etmək niyyətindədir. Bu məqsədlə Brüssel İrəvana 12 milyon avro ayırmaq istəyir: “Ermənistan müxalifəti respublikanın Rumıniyaya bənzər bir taleyi yaşayacağına inanır, hökumətyönlü media orqanları isə Moskvanı ölkənin üzərinə gələn əsas təhlükə adlandırır. Bu vəziyyətdə Rusiya hökuməti bildirib ki, Moskva "Tramp yolu"nun parametrləri və layihədə mümkün iştirakı ilə bağlı İrəvanla məsləhətləşmələrə hazırdır. Xüsusilə, onlar əməkdaşlıq üçün iki əsas göstəriblər: Ermənistanın Avrasiya İqtisadi Birliyinə üzvlüyü və ölkənin dəmir yolu şəbəkəsini idarə edən Rusiya Dəmir Yollarının respublikada törəmə müəssisəsinin olması. Parlament sədrinin müavini Ruben Rubinyan cavab olaraq Moskvanın məsələni müzakirə etmək istəyindən məmnun olduğunu bildirib, lakin əvvəllər belə bir şeyin baş vermədiyini vurğulayıb. "Biz şadıq ki, onlar bunu bizimlə müzakirə etməyə hazırdırlar. Əgər bunu 160 dəfə təkrar etməyimi istəyirsinizsə, belə müzakirələr yoxdur. Mən hipotetik suallara cavab vermirəm", - Rubinyan əlavə edib. Qafqaz İnstitutunun rəhbəri Aleksandr İskandaryanın izah etdiyi kimi, Ermənistan hakimiyyətinin qarışıq reaksiyası "Tramp yolu" layihəsinin hələ başlanğıc mərhələsində olması ilə bağlıdır. Nəticə etibarilə, kimin və nə dərəcədə iştirak edə biləcəyi hələ də məlum deyil. “Bundan əlavə, Rusiya və ABŞ üçün bir-biri ilə razılığa gəlmək olduqca çətin ola bilər. Bu, qeyri-mümkün deyil. Birgə yaşamağın bəzi formaları mümkündür, lakin bu, uzun müzakirə tələb edəcək”, - deyə İsgəndəryan bildirib.
Bu arada, Rusiyaya mane ola biləcək təkcə ABŞ deyil, həm də Avropa Birliyidir. Avropa Birliyinin xarici işlər naziri Kaya Kallas bildirib ki, AB 2026-cı ilin iyun ayında keçiriləcək parlament seçkilərindən əvvəl Ermənistana hibrid hücumlarla mübarizədə kömək edəcək: "Onlar Moldovaya göstərdiyimiz kimi, dağıdıcı xarici təsirlərə və hibrid təhdidlərə qarşı mübarizədə eyni yardımı istədilər". Xatırladaq ki, Moldova prezidenti Maya Sandu ölkəsinin Rusiya tərəfindən təhdid edildiyinə əmindir və guya respublikada daim dövlət çevrilişi planları qurur. Nəticədə, respublikada bir çox müxalifət mediası və Rusiya media yayımları qadağan edilib. Moldovanın neytrallığını və Moskva ilə münasibətləri qorumağı müdafiə edən siyasətçilər düşmən təsir agentləri elan ediliblər. Bu arada, 2024 və 2025-ci illərdə Moldovada keçirilən prezident və parlament seçkiləri göstərdi ki, Sandu və onun Fəaliyyət və Həmrəylik partiyası yalnız Qərb ölkələrindəki diasporun səslərinə güvənməklə qalib gələ bilər. Ermənistanın iqtisadiyyat naziri, hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” Partiyasının sədr müavini Gevorq Papoyan İrəvana qarşı hibrid hücumların mümkün olduğunu deyir. Hökumət üzvünün fikrincə, onlar dezinformasiya və ya səs almaq mexanizmləri vasitəsilə Ermənistan demokratiyasını təhdid edə bilər. Papoyan bildirib ki, "Sərəncamında milyardlarla dollar olan müəyyən dairələr, eləcə də Ermənistanda keçirilən demokratik seçkilərdən və xalq tərəfindən seçilmiş hökumətin hakimiyyətdə olmasından faydalanmayan ayrı-ayrı ölkələr seçkilərə təsir göstərməyə çalışa bilərlər". Onun sözlərinə görə, demokratiyanı və dövlət maraqlarını müdafiə etmək istənilən ölkənin suveren hüququdur və irəvan özünü müdafiə edəcək. Lakin Papoyan hansı ölkənin Ermənistanı təhdid edə biləcəyini dəqiqləşdirməyib. Amma müxalifət artıq bu sualın cavabını bilir. Ermənistan fraksiyasından olan parlament üzvü Qarnik Danielyanın sözlərinə görə, söhbət Rusiyadan gedir. “Əgər “təhdidlər” Rusiyadan gəlmirsə, onda kimdən? Ukraynadan? Bu hökumətə qarşı çıxan hər kəsə “Rusiya casusları” deyilir. Hətta kilsə də, əgər fikir bildirirsə, dərhal bu cür damğalanır. Və onlar avropalılarla da eyni şeyi danışırlar. Onlar üçün əsirlər, Qarabağ və ya işğal olunmuş Ermənistan əraziləri ilə bağlı heç bir problem yoxdur. Onların yalnız bir şeyi var: Avropaya getmək, bütün rəqiblərinin Rusiya agentləri olduğunu demək və pul istəmək”, - Danielyan bildirib. Müxalifət nümayəndəsi həmçinin qeyd edib ki, Nikol Paşinyan hökuməti yalnız ona fayda verən Avropa təcrübəsini mənimsəyəcək. Məsələn, Ermənistan Rumıniyada keçirilən son prezident seçkilərinin tarixi ilə maraqlana bilər. Hakim elita ikinci turda qalib gələ biləcəyi bəlli olduqda arzuolunmaz namizəd Kalin Corceskunu seçki prosesindən kənarlaşdırdı. “AB hibrid hücumlara qarşı mübarizədə Ermənistanı dəstəkləyəcəyini bildirib. Bu gün bütün ölkələr bu problemlə üzləşir və bunun qarşısını almaq üçün mexanizmlər tətbiq olunur. AB-nin bəyanatı çoxlarını incidib. İncidilənlərin siyahısı hibrid hücumları kimin təşkil etdiyini və hibrid alətlərin kim olduğunu görməyi asanlaşdırır”, - deyə Ermənistanın baş nazirinə cavab olaraq müxalifətçi Araik Harutyunyan bildirib. Bu arada, hökumətyönlü Ermənistan mediası Danielyanın qorxularını təsdiqləyir. Məsələn, insan haqları fəalı Artur Sakunts seçkilər zamanı Rusiyanın Ermənistan üçün əsas təhlükə olacağını bildirib. Sakuntsun sözlərinə görə, təhlükə baxımından Azərbaycan ikinci yerdədir, ondan sonra Türkiyə və İran gəlir. Buna baxmayaraq, İskəndəryan İrəvanın ikinci Kişinyova çevrilməyəcəyinə əmindir. "Ermənistanın öz Qaqauziyası və ya Dnestryanısı yoxdur və Ukrayna onu Rusiyadan ayırmır. Yaxınlıqda Rumıniya yoxdur... Bundan əlavə, AB Ermənistana 12 milyon avro ayıracaq - bu, böyük məbləğ deyil. Bu, seçkilərin nəticələrinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərmək üçün kifayət etməyəcək. Rusiya əleyhinə diskursa gəldikdə isə, bu, mövcuddur, lakin əsasən daxili xarakter daşıyır. Erməni siyasətçiləri Rusiyanın günahı və ya ləyaqəti haqqında danışanda, əslində bir-birlərindən danışırlar, Rusiyadan yox", - deyə ekspert izah edib”.
Nahid SALAYEV
