Elşən Manafov: “Makron bununla öz siyasi oyununu oynayır və Rusiya ilə təmasları tam kəsmək istəmir”
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron dondurulmuş Rusiya aktivləri ilə bağlı Almaniya kansleri Fridrix Mersə xəyanət edib.
Bu barədə “Financial Times” yüksək rütbəli Avropa İttifaqı diplomatına istinadla məlumat yayıb.
“Makron Mersə xəyanət etdi və o, bunun üçün bədəl ödəməli olacağını bilir. Amma o qədər zəifdir ki, Corciya Meloninin arxasında gizlənməkdən başqa çarəsi qalmadı”, - mənbə bildirib.
Son müzakirələrdə sonra belə görünürdü ki, Aİ-nin 4 dövləti Rusiya aktivlərinin dondurulmasında tərəddüd edir. İndi məlum olur ki, Fransa əslində bu məsələdə pərdəarxası pozucu rol oynayır. Ukraynaya iqtisadi yardımın yükünü Almaniyanın üzərinə qoyması azmış kimi, gizli olaraq dondurulmuş vəsaitlər məsələsində Makron Mersə xəyanət edir. İlk baxışdan belə təəssürat yaranır ki, Ukrayna məsələsində Fransa guya Rusiyaya qarşı daha sərt mövqe tutur. Reallıqda isə bu belə deyil.
“Kremldən gələn sərt xəbərdarlıqlar "İstəklilər koalisiyasında" təmsil olunan Avropa dövlətlərinin siyasi...”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Elşən Manafovun fikrincə, Avropa İttifaqının banklarında dondurulmuş Rusiya aktivləri ilə bağlı qərarı, əlbəttə, İttifaqın öz nüfuzunu qorumaq, ona beynəlxalq aləmdə etimadsızlığın artmasının qarşısını almaq istəyindən irəli gəlib: “Təsadüfi deyil ki, Belçikanın baş naziri Van de Veyer bu qərara beynəlxalq hüququn qələbəsi kimi dəyər verib. Dondurulmuş Rusiya aktivlərinin Ukraynaya ötürülməsi təklifləri ilə əsasən Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa çıxış edirdi. Makrona görə, bu aktivlər Rusiyanın Ukraynaya təcavüzü müqabilində onun iqtisadiyyatına dəymiş ziyanın ödənilməsi kimi təzminat olaraq alınmalıdır. Digər tərəfdən isə, Ukraynaya Rusiyanın maliyyəsi hesabına elə Rusiyaya qarşı hərbi əməliyyatların aparılmasına kömək etməli idi. Lakin o da bəllidir ki, belə bir qərar beynəlxalq hüquqa ziddir. Çünki belə bir qərarı yalnız Beynəlxalq Arbitraj Məhkəməsi verə bilər ki, orada da bu məsələ müzakirə obyekti olmayıb. Avropa dövlətlərini belə bir mövqe sərgiləməyə məcbur edən əsas amil isə ABŞ-ın Tramp administrasiyasının məlum müharibə ilə bağlı ortalığa qoyduğu mövqedir. Tramp hələ seçkilər ərəfəsində məlum müharibənin başlanmasına görə Bayden hökumətinin məsul olduğunu bildirib. İqtidara gələcəyi təqdirdə Ukraynaya hərbi yardımı dayandıracağını bəyan edib. ABŞ-sız müharibənin davam etdirilməsi üçün maliyyə yükü Aİ-nin üzərinə düşdüyündən, birlik müharibəni Rusiya aktivləri hesabına aparacağına ümid edirdi. Lakin bununla bağlı Kremldən gələn sərt xəbərdarlıqlar "İstəklilər koalisiyasında" təmsil olunan Avropa dövlətlərinin siyasi dairələri üçün soyuq duş effektini doğurdu. Moskva xəbərdarlıq etdi ki, belə bir qərar qəbul olunacağı təqdirdə o da öz növbəsində Aİ-nin Rusiya banklarında olan hesablarını donduracaq. Macarıstanın baş naziri Viktor Orbanın qeyd etdiyi kimi, Aİ-nin bununla bağlı səhm və qiymətli kağızları daha böyük ölçüdədir. Digər tərəfdən, həlledici anda Makronun mövqeyinə təsir göstərən İtaliyanın baş naziri Meloni olub. Hətta Almaniya kansleri Mersin onu yola gətirmək cəhdləri də səmərə verməyib. Mers Ukraynadakı müharibənin maliyyələşdirilməsinə görə sələfi Şolsla müqayisədə böyük məsuliyyət daşımır. Meloni və Makron isə növbəti ilin seçkiləri ilə bağlı bu ölkələrdə Rusiya ilə münasibətlərin kəskinləşməsində maraqlı olmayan işgüzar dairələrin maraqlarından çıxış edərək bu qərarı dəstəkləmədilər. Düzdür, növbəti seçkilərdə Makron namizəd olmayacaq. Ancaq təmsil olunduğu siyasi qüvvələrə görə ehtiyat edir. Başqa bir tərəfdən, Makron bununla öz siyasi oyununu oynayır və Rusiya ilə təmasları tam kəsmək istəmir. Yaranmış şəraitdə Aİ-nin Rusiya aktivlərinin Ukraynaya ötürülməsi ilə bağlı qərarı yalnız Londonu məmnun edə bilərdi. Beynəlxalq hüquqa zidd olaraq Aİ-nin qəbul edə biləcəyi bu qərar dünya çapında Avropa banklarına olan etimadsızlığın artmasına və müvafiq olaraq avronun məzənnəsinin düşməsinə, funt sterlinqin isə əksinə, kursunun daha da yüksəlməsinə səbəb ola bilərdi. Yaranmış şəraitdə Aİ öz büdcəsindən əlavə 90 milyard avro kreditin Ukraynaya verilməsi barədə qərar çıxarmaqla, əslində sülhə deyil, müharibənin davam etdirilməsinə dəstək vermiş oldu. Bu məbləğ müharibənin hələ bir müddət də davam etdirilməsi üçün Zelenskiyə ayaqda qalmağa kömək edəcək. Çünki müharibənin yalnız 2026-cı ildə davam etdirilməsi üçün rəsmi Kiyevin 137 milyard avroya ehtiyacı var. Deməli, yaxın perspektivdə Zelenski daha 50 milyard avro əldə etmək üçün Avropa ölkələrinə yeni səfərə çıxmalı olacaq. Buna nail olacaqmı? Bu bir az şübhəlidir. Çox güman ki, nail olmayacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
