Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondu (KİVDF) tərəfindən qəzet redaksiyalarına maliyyə yardımının göstərilməsi üçün müsabiqə elan olunub. Çap mediasına maliyyə yardımı göstərilməsi ilə bağlı müsabiqənin şərtlərində bəzi dəyişikliklər edilib. KİVDF-nin elan etdiyi müsabiqənin yeni şərtləri bu istiqamətdə yeni mərhələnin başlanmasının təzahürüdür.
KİVDF-dən maliyyə yardımı alan qəzetlərin baş redaktorları ilə əlaqə saxlayıb, yeni şərtlərlə bağlı onların dəyərləndirmələrini öyrəndik.
Elçin Mirzəbəyli: “Yeni qaydalara olduqca müsbət yanaşıram və bu prosesin davam etməsini gözləyirəm”
“Xalq Cəbhəsi” qəzetinin baş redaktoru Elçin Mirzəbəyli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, KİVDF-nin çap mediasına maliyyə yardımının ayrılması ilə bağlı müəyyən etdiyi yeni qaydaları müsbət qiymətləndirir. “Düşünürəm ki, yeni qaydalar qəzetçiliklə məşğul olmağı qarşısına hədəf qoyan və yaradıcılığı yüksək qiymətləndirən bütün insanların maraqlarına uyğundur və reallığı tamamilə əks etdirir. Bu həm də kateqoriya anlayışının sıradan çıxarılmasında özünü nümayiş etdirir. Çünki cəmiyyətdə insanlar arasında kateqoriya anlayışı olmadığı kimi, kütləvi informasiya vasitələri arasında da kateqoriya anlayışı olmamalıdır. Bizim ölkəmizdə bütün vətəndaşlar və KİV birinci dərəcəli vətəndaşlar və KİV-dir.
Başqa bir mühüm faktor ondan ibarətdir ki, tirajla bağlı real bir rəqəm müəyyənləşdirilib və bu, çap mediasını gündəlik xərclərinin bir hissəsindən azad edəcək, imkan verəcək ki, həmin resurslar qəzetin müəyyən səhifələrinin rəngli çıxmasına şərait yaratsın. Bu da Azərbaycan mətbuatının əhəmiyyətli hissəsini ağ-qara görüntüdən nəhayət ki xilas edəcək və təbii, poliqrafiya prosesinin özünü də stimullaşdıracaq. Çünki bunlar bir-birilə asılı olan məqamlardır. Qəzetçilik inkişaf etdikcə, poliqrafiya da onunla parelel olaraq inkişaf edəcək. Təbii ki, bu artıq yeni dizayn formalarının ortaya çıxmasına zəmin yaradacaq. Bu aspektdən də bunu olduqca əhəmiyyətli bir qərar kimi qiymətləndirirəm.
Növbəti önəmli bir məqam isə müsabiqəyə tələb olunan sənədlər veriləndə istiqamətlər üzrə qəzet redaksiyasında müxbirlər tərəfindən hazırlanmış müvafiq yazıların verilməsidir. Bu, əslində, yaradıcı prosesin özünü stimullaşdıran bir amildir. Yəni, faktiki olaraq, prosesi formalizmdən çıxaracaq və real yaradıcı məcraya gətirib çıxaracaq. Qənaətimə görə, bu aspektdən, sadəcə olaraq, qaydaların texniki prosesində istifadə olunan bir mexanizm deyil, bu, bütövlükdə, dövlət sifarişi əsasında konkret həyata keçirilən ayrı-ayrı istiqamətlər üzrə layihələrin real mahiyyət almasına xidmət edən bir addımdır. Bu da qəzetlərdə keyfiyyət göstəricilərinin yüksəlməsinə imkan yaradacaq. Düşünürəm ki, bu prosesdə artıq təkcə qəzet rəhbərliyinin deyil, eyni zamanda, jurnalistlərin də önəmi önə çəkiləcək. Yəni indiki şəraitdə layihənin qalib gəlməsi həm də o qəzetdə yazıları yazan jurnalistlərdən asılıdır. Bu çox önəmli bir faktordur. Çünki baş redaktorlar, əlbəttə ki, qəzetin idarə olunması məsələsində önəmli rola malik olsalar da, amma qəzet, ümumiyyətlə, media deyəndə ilk ağla gələn məhz jurnalist olur və biz hamımız, o cümlədən də baş redaktorlar jurnalistin də, bu peşənin də keyfiyyət göstəricilərinin yüksəlməsi üçün birinci növbədə məsuliyyət daşıyırıq. Bunu da yüksək dəyərləndirirəm. Eyni zamanda, gündəlik çıxmaq niyyətində olan qəzetlərə üç, günaşırı çıxanlara isə iki istiqamət üzrə yazılar hazırlanmasına imkan verilməsi müsbət amildir”.
O qeyd etdi ki, bu iki istiqamət qəzetin layihə ilə bağlı iki fərqli istiqamətlərə köklənməsinə imkan yaradacaq və iki fəqrli istiqamətdə peşəkarlığın artmasına, araşdırmaların aparılmasına şərait yaradacaq, bu da kifayət qədər müsbət amildir.
E.Mirzəbəylinin sözlərinə görə, digər eyni yazıların təkrar-təkrar eyni istiqamətlər üzrə getməsi bir durğunluq yaradırdı, müəyyən bir zaman kəsiyindən sonra keyfiyyət göstəriciləri aşağı düşürdü. “Təəssüflər olsun ki, bəzən də xalturaya çevrilirdi. Amma indiki şəraitdə manevr etmək üçün daha geniş imkanlar var. Bütövlükdə, yeni qaydalara olduqca müsbət yanaşıram və bu prosesin davam etməsini gözləyirəm. Ümid edirəm ki, həyata keçirilən bu islahatlar nəticəsində Azərbaycanın çap mətbuatı arzu etdiyimiz simasını, görkəmini alacaq” - deyə E.Mirzəbəyli qeyd etdi.
Bəhruz Quliyev: “Fondun bu yeni qaydaları çap mediasına bir stimuldur”
“Səs” qəzetinin baş redaktoru Bəhruz Quliyevin fikrincə, KİVDF yeni bir mərhələyə qədəm qoyub: “Deyərdim ki, Azərbaycanda gedən islahat siyasəti nəticəsində strukturlarda yenilik, kreativ baxış, müasir düşüncənin ortaya qoyduğu potensial, eyni zamanda, idarəçilikdə sadələşdirilmiş çevik mexanizmin tətbiq olunması müşahidə edilir. Bütün sahələrdə gedən dəyişikliklər, islahatlar KİVDF-yə də sirayət edir. Fondun yeni rəhbərliyinin təhlili və tövsiyəsi ilə hazırlanmış yeni qaydalar həm qəzetlərə maliyyə dəstəyinin göstərilməsi ilə bağlı müsabiqənin şərtlərinin əvvəlki qaydalardan fərqli olaraq sadələşdirilməsi, eyni zamanda da fərdi jurnalist yazılarının da qiymətləndirilməsi, mükafatlandırılması istiqamətindəki yeniliklər irəliyə doğru atılmış addım kimi dəyərləndirilə bilər. Nə üçün? Dəyişikliklər nəyin üzərində oldu? Bu detallara vardıqda, bir məqamı deyim. Əvvəllər gündəlik, günaşırı və həftəlik qəzetlər arasında tiraj məsələsi vardı. Yəni 2500-3000 tirajı, abunəsi və 2000-2500 satışı olan qəzetlər 20 min manata iddialı idisə, indi bu sadələşdirildi. Yaxud əvvəllər bir qəzet azı üç il nəşr olunmalı idi ki, maliyyə yardımı almaq üçün müsabiqəyə sənəd versin. İndi artıq bunların hamısı sadələşdirilib. Qəzet nüsxələrinin sayı 2000-nə, 1500-ə endirildi. İndi üç il deyil, bir il ərzində müntəzəm nəşr olunan və 2000 birdəfəlik tirajı, 1500 abunə və satışı olan qəzetlər müsabiqədə iştirak edə bilərlər. Hesab edirəm ki, Fondun bu yeni qaydaları çap mediasına bir stimuldur. Qiymətləndirmə məsələsində də, yazının məzmunu, mövzunu əhatə edən müvafiq sahələrə uyğun da yeni meyarlar müəyyənləşib. Yəni müsabiqəyə təqdim edilən yazılar nəyə əsasən qiymətləndiriləcək? Bunların hər birində yeniliklər, dəyişikliklər, islahatlar özünü göstərir və bu yalnız pozitiv istiqamətdə görülən işləri şərtləndirir. Belə düşünürəm ki, Fondun indiki yanaşması müasir dövrün tələbləri ilə uyğunlaşır. Bu, gələcəkdə başqa yeni qaydaların tətbiq olunması, yeni ideyaların ortaya çıxması üçün çap və elektron mediaya yardımın daha modern formasını tapmaq üçün atılan birinci addımdır. Bilirsiniz ki, videokonfrans keçirildi və mən də Fondun Müşahidə Şurasının üzvüyəm. Videoiclasda da Fondun icraçı direktoru qeyd etdi ki, bu, növbəti addımlar üçün startdır, daha modern üsullar, daha müsbət yeniliklər KİVDF vasitəsilə həyata keçiriləcək. Bunların hər biri də yazılı mətbuatın daha çevik və dinamik inkişafına, yaşamasına doğru atılmış addımlardır. Eyni zamanda, elektron mətbuatın da gələcəkdə hər hansı bir formadasa maliyyələşməsinə bir işarədir. Hesab edirəm ki, əsas odur istək var, yenilikləri həyata keçirmək üçün həm hüquqi, həm də kreativ baza, potensial var. Bu yeniliklərin üzərində təhlillər apararaq, onun üzərində qərarlar vermək lazımdır. Bu yeniliklər yalnız mətbuatın yenilənməsinə, inkişafına, mətbuatın gələcəkdə daha geniş miqyasda oxucu auditoriyası əhatə etməsinə xidmət edir. Bu, rəqabət aparması üçün çap mediasına verilmiş yeni meydandır. Düşünürəm ki, hər bir qəzet öz ətrafında geniş oxucu auditoriyası toplayıbsa və o sevilərək oxunursa, yenə də oxucular o qəzetə abunə olacaqlar, alacaqlar. Qəzet daha da inkişaf edəcək. Qoyulan yeni şərtlər və tələblər, yeni qaydalar isə hər bir yazılı mətbuat üçün yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır” - deyə B.Quliyev qeyd etdi.
Şakir Ağayev: “Qaydalara edilən yeni dəyişikliklər məni tam qane edir”
“Novoe vremya” qəzetinin baş redaktoru Şakir Ağayevin sözlərinə görə, yeni qaydalar müsbət dəyişikliklərə səbəb olacaq. “İki gün əvvəl Fond qəzetlərin maliyyə yardımı alması üçün yeni layihələrin təqdim edilməsi üçün vaxtı müəyyən edib. Eyni zamanda da bu istiqamətdə yeni şərtləri elan etdi. Təbii ki, bu gözlənilən idi. Hesab edirəm ki, bundan sonra başqa dəyişikliklər də olacaq. Qaydalara edilən yeni dəyişikliklər məni tam qane edir və qəzetlər artıq 1-ci, 2-ci kateqoriyaya bölünmürlər. Fondun qoyduğu şərtlərə hansı qəzetlər uyğun gələcəksə, həmin qəzetlər 20 min manat alacaq. Şərt qoyulub ki, 20 min manat yardım almaq istəyən qəzet müsabiqəyə üç, 10 min almaq istəyənlər iki, 5 min manat almaq istəyənlər isə 1 yazı verməlidirlər. Bu ondan irəli gəlir ki, 20 min manat almağa iddia edənlər gündəlik çıxmalıdırlar. Biz “Novoe vremya” qəzeti olaraq 20 ildir gündəlik çıxmışıq. Baxmayaraq ki, keçən dövrdə qəzetlər kateqoriyaya bölünərkən bizim qəzeti ikinci kateqoriyaya salmışdılar. Amma buna baxmayaraq, biz gündəlik nəşrimizi davam etdiririk, davam etdirəcəyik də. Ona görə də Fondun yeni müsabiqəsində gündəlik qəzet kimi iştirak etməyə iddialıyıq. Şərtlər tam kreativ, məqbul və məni təmin edən şərtlərdir. Sənəd növləri bir az azalıb, fikrimcə, getdikcə yenə də azalacaq. Eyni zamanda, qəzetin imkanları nəzərə alınıb. Tirajların azalmasına gəlincə, bu da məqbul şərtdir. Real Azərbaycan oxucusunun tələbinə, satış bazarına uyğun tiraj müəyyən edilib - 2000 tiraj, 1500 abunə. Bu, qəzetlərə xeyli kömək edəcək. Qəzetlərə ayrılan pullar əlavə tirajlara verilib əlavə xərc yaratmasın. Yeni rəhbərliyin qoyduğu tiraj sayı qəbulediləndir, Azərbaycan bazarına uyğundur. Çünki əlavə tirajlara verilən pullar qəzetlərin əlavə xərclərinə yönəldilə bilər. Bununla qəzetin əlavə texniki imkanlarını genişləndirmək olar. Ona görə də çox təqdirəlayiqdir”.
Ş.Ağayev qeyd etdi ki, yeniliklərdən biri də qəzetlərə sərbəst mövzu seçiminin verilməsi ilə bağlıdır, bu da təqdirəlayiq haldır. “Hansı mövzunu seçmək istəyirsə, qəzet rəhbərliyi layihə ilə əlaqədar jurnalistlərlə məsləhətləşir və jurnalistlərin rəyi nəzərə alınmaqla mövzular seçilir və müsabiqəyə təqdim edilir. Hesab edirəm ki, bu yeni dəyişikliklər getdikcə daha yaxşı nəticələr verəcək və qəzetlərin inkişafında əhəmiyyətli rol oynayacaq. Bir də yenilik ondan ibarətdir ki, bir il ərzində dövriyyəliyi gündəlik, həftədə üç dəfə və həftəlik çıxan bütün qəzetlər müsabiqədə iştirak edə bilər. Yəni bu müsabiqəyə indiyə qədər KİVDF-dən maliyyə almayan qəzetlər də qatıla bilər. Bu da təqdirəlayiq haldır. Hansı qəzet Azərbaycan ictimai-siyasi rəyinə təsir göstərirsə, maliyyələşəcək və bu da qəzet bazarında sağlam rəqabətin yaranmasına səbəb olacaq” - deyə Ş.Ağayev vurğuladı.
İradə SARIYEVA
