Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan yenə də tarixi saxtalaşdırma, yalan və uydurmalarla zəngin olan fikirlər səsləndirib. Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Respublikasının ayrılmaz tərkib hissəsi olan Dağlıq Qarabağda qondarma rejimin qanunsuz “prezident seçkisi” keçirilib. Mayın 21-də isə qondarma rejimin saxta “prezidentinin” “andiçmə mərasim”i şousu düzənlənib.
Beynəlxalq qurumların, dünya birliyinin tanımadığı qanunsuz “andiçmə mərasimi”nə qoşulan Paşinyan bu dəfə öz məruzəsində daha böyük saxtakarlığa yol verib. O, məruzəsində guya qədimdə olan “erməni dövlətlərinin - Van Krallığı , Yervanduni Krallığı, Artaşyan Krallığı, Arşakuni Krallığı, Baqratuni Krallığı, Kilikiya Krallığı, Birinci Ermənistan Respublikası”nın adlarını çəkib və ermənillərin “minilliklər boyu dövlətçilik ənənəsinə sahib olduğunu” deyib.
“...Paşinyanın və erməni tarixçilərinin uydurduğu bir məsələdir”
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Qafqazşünaslıq İnstitutunun ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, professor Qasım Hacıyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Paşinyanın bu çıxışında yer alan əsassız iddialar da “andiçmə” şousunun içində göstərilən bir şoudur. Qədimdə heç bir erməni dövlətinin olmadığını qeyd edən Q.Hacıyevin sözlərinə görə, Paşinyan o qədər savadsızdır ki, nə danışdığını bilmir. “Əvvəlcə bu uydurmaların kökünün haradan gəldiyi barədə danışmaq istəyirəm. XVIII əsrin sonlarından ermənilər haradasa dövlət yaratmaq üçün şərait, imkan axtarırdılar. Gah İngiltərə Krallığına, gah Çar Rusiyasına müraciət edirdilər, onlardan kömək istəyirdilər. Onlara bu şəraiti Çar Rusiyası yaratdı və Cənubi Qafqazda dövlət yaratmaq üçün “işıq ucu” göstərdi. Ermənilər Çar Rusiyası tərəfindən Cənubi Qafqaza köçürüldükdən sonra onlara burada dövlət yaratmaq imkanları yarandı. Əsas məqsəd nə idi? Müsəlman dünyasında xristian abidələrinin, xristianlığın izi olan bir ərazi vardı, o da Dağlıq Qarabağ idi. Çünki bizim eranın əvvəllərində xristianlıq qəbul olunanda Albaniya dövləti xristianlığı dövlət dini kimi qəbul etmişdi. Bildiyiniz kimi, Alban xristian dövləti var idi. IV əsrdən VIII əsrin əvvəllərinə, yəni ərəblər gələnə qədər burada din xristianlıq idi. İslam dini yayıldıqdan sonra xristianlıq bu ərazilərdə məhdudlaşmışdı. Ona görə də xristianlıq ortadan çıxdı. Dövlətin tələb etdiyi islam dini yayıldı. Amma bu ərazilərdə xristian izləri - abidələri qaldı.
Ermənilərə gəldikdə, Paşinyanın sayıqladığı “dövlətlərlə” bağlı XX əsrin əvvəllərində Nikita Eminyan, Şahnazaryan, Patkanyan tərəfindən tapşırıq nəticəsində uydurulmuş tarix formalaşdırılmağa başlandı ki, guya onların bu ərazilərdə “qədim dövlətəri” olub. Ermənilər hansısa bir “mənbə” göstərirlərsə, bu ancaq ermənilərin uydurduğu, yaratdığı saxta mənbədir. Bundan sonra onlar çalışdılar ki, qondarma erməni tarixini Ermənistan tarixinə çevirsinlər. Cənubi Qafqazda “qədim erməni dövləti” olması barədə “faktlar” topladılar, “tarixi mənbələr axtarıb tapdılar”, qondarma tarix uydurdular. Amma görək tarixi həqiqət necədir? Bu haylar Egey dənizinin sahillərindən, Balkanlardan Romalılar, Bizanslar dövründə indiki ön Asiya ərazilərinə gəlib çıxmış və gəlib Kilikiya ərazisində kiçik bir satraplıq yaratmışdılar. Sasanilərin dövrünə eramızdan əvvəl bir satraplıq yaratdılar və bu satraplığın adını “krallıq” qoydular. Həqiqət belədir ki, Kilikiya ərazisində kiçik bir satraplıq yaradıblar, amma onlar onun adını “Kilikiya çarlığı”, “Kilikiya krallığı” kimi böyük adlarla adlandırırlar. Hətta iddia edirlər ki, həmin “krallığın” ətrafında üç dəniz arasında ərazi bu “dövlətə tabe olub”. Ermənilər “Böyük Ermənistan” xəstəliyinə də burada tutulublar. Guya onlar o vaxt “Kilikiya krallığı”, “Van çarlığı” yaradıblar. Hətta Sovet dövründə tapşırıqla Pyotrovski ilə bir kitab - “Van çarlığı” haqqında “Qızıl təpə” adlı əsər yazılıb. Onlar bu kitabda “Böyük Ermənistan” dövlətinin olduğunu göstərməyə çalışıblar. Əlbəttə, bu böyük saxtakarlıqdır. Tarixdə “Böyük Ermənistan” adlı dövlət olmayıb, bu, ermənilərin uydurmasıdır. “Yervanduni Krallığı”, “Artaşyan Krallığı”, “Arşakuni Krallığı”, “Baqratuni Krallığı” məsələsinə gəlincə, bu da Paşinyanın və erməni tarixçilərinin uydurduğu bir məsələdir. İndi onlar bu barədə yazmağa başlayıblar. Amma o “dövlətlər”in harada yerləşdiyini deyə bilmirlər. Arşakitlərin, Arşagirin, Baqratunilərin isə ermənilərə, ümumiyyətlə, aidiyyəti yoxdur. “Arşakuni Krallığı” deməklə, onlar arşakiləri nəzərdə tuturlar. Arşakilər sülaləsi bizim albanların ulu əcdadlarıdır. Arşakilər sülaləsindən sonra da arşagirlərin, albanların, mehranilərin və sairin ermənilərə heç bir aidiyyəti yoxdur, onlar bizim xalqımızın mənşəyində duran xalqlardır. VII-VIII əsrlərdə ərəblərin gəlişi dövründə ərəblərə qarşı mübarizə aparanlar da, eyni zamanda, islam dinini qəbul edib onların bayrağı altında xilafətə xidmət edənlər də olub. Baqratunilərə gəlincə, onların adları ərəb, fars mənbələrində çəkilir. Tarixçilərin apardıqları tədqiqatlara görə, Baqratuni yəhidi mənşəlidirlər, onların da ermənilərlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Bu baxımdan, “Baqratuni krallığı”nın ermənilərlə heç bir bağlılığı mövcud olmayıb. Bunu da Paşinyan və tarixçilər uydurublar”.
Q.Hacıyev vurğuladı ki, ermənilər-haylar gah hindistanlılarla, gah farslarla qohum olduqlarını iddia edirlər. Ermənilərin özlərini böyük xalqlara yamaq etmək iddiası ilə saxta tarix yaratdıqlarını deyən Q.Hacıyevin sözlərinə görə, onlar indi də Baqratunilərə calaq olmaq istəyirlər: “Ermənilər indi də Baqratunilərdən yapışıblar. Onlar Baqratunilər haqqında uydurmalar yaradırlar. Çünki Baqratunilər tarixdə var, onlar da o dövrdə mübarizə aparan, döyüşkən tayfalar olub. Ona görə də ermənilər özlərini onlara calamaq istəyirlər. Halbuki, Baqratunilər, Arşakilər, Arşagitlər olan dövrdə və yerlərdə nə haylar vardı, nə də ermənilər. Bu dövlətlərin onlara heç bir aidiyyəti yoxdur. Kilikiya satraplığından sonra da ermənilər bizim eranın əvvəllərindən XX əsrin əvvəllərinə qədər uzun əsrlər başqa dövlətlərin tərkibində qaraçı kimi yaşayaraq, heç bir dövlətə, dövlətçiliyə malik olmayıblar. Paşinyanın adlarını çəkdiyi dövlətlərin, ümumiyyətlə, ermənilərlə, haylarla əlaqəsi yoxdur. Görünür, Paşinyanın son dövrlər “tarixə müraciət” etməsi ondan irəli gəlir ki, Köçəryan, Sarkisyan dövründə onların tapşırığına əsasən, Arutunyan kimiləri ermənilərin bizim ərazilərdə “qədim dövlətlərinin olduğunu sübut etməyə” çalışsalar da, onların bu cəhdləri alınmadı, indi o, onların “səhvini düzəltməyə” çalışır. O vaxt Sarkisyan erməni jurnalistlərini Gorusa topladı və onlara tapşırıq verdi ki, “bütün bu ərazilər erməni torpağı olub, bunu yazıb bütün dünyaya yayın” . Amma onlar nə qədər cəhdlər etsələr də, ortaya bir nəticə çıxara bilmədilər. Əksinə, bununla öz babalarının yazdıqları uydurma tarixi inkar etməyə başladılar və özlərini biabır etdilər. İndi də Paşinyan belə mənasız, boş, cəfəng fikirləri “təzə fikir” hesab edib, onu yenidən canlandırır, bununla da özünü tarixin bilicisi hesab etməyə cəhd edir. Amma hesab edirəm ki, Paşinyan uydurma “qədim erməni dövlətləri”nin adlarını çəkməklə özünün siyasi uğursuzluğunu, Ermənistanı qara günə qoyduğunu ört-basdır etmək istəyir və belə populist çıxışalarla gündəmə gəlməyə cəhdlər edir. Bu cür çıxışları ilə fikri yayındırmaq üçün növbəti şou təqdim edir. O cümlədən, Azərbaycan tarixinə aid olan məsələləri tərpədir, bilir ki, bunlar mübahisəli fikirlərdir və Azərbaycan tarixçiləri, eyni zamanda, dünya tarixçiləri qarşısında öz iddialarını sübut etməsi çətindir, o, növbəti dəfə gülünc vəziyyətə düşə bilər. Dünya da Paşinyanın dediklərinin uydurma olduğunu bildiyi üçün onun fikirlərini qəbul etmir”.
Ermənilərin saxta tarixlərini Sovet dövründə bəzi rus alimlərinin qəbul etdiyini xatırladan Q.Hacıyev hesab edir ki, həmin dövrdə rusların təsiri altında olan Şimali Qafqazda, Orta Asiyada və sair yerlərdə belə “kitablar”a istinad edərək, bu fikirləri səsləndiriblər.
İradə SARIYEVA
