Son günlərdə fərdi ev tikintisinə artan maraq öz nəticələrini torpaq bazarında da hiss etdirməyə başlayıb. Belə ki, fərdi evlərin inşasının çoxalması torpağa tələbi artırıb ki, bu da sonuncunun bazarında qiymətlərin yüksəlməsi ilə müşayiət olunur. "MBA Ltd." Konsaltinq Şirkətinin monitorinq qrupunun açıqladığı hesabatda da bildirilir ki, bu ilin mart ayında Bakı şəhərinin torpaq bazarında təklif portfeli artaraq 437 ədəd təşkil edib. Buna da torpaq bazarında aktivliyin artması səbəb olub, nəticədə qiymətlər manat ifadəsində nisbətən artıb.
"MBA Consulting Group" şirkətinin mütəxəssisləri tərəfindən torpaq bazarında apardığı müşahidələrin nəticəsinə görə, torpaq sahələrinin satış müddəti əvvəlki aya nisbətən 13% azalıb. Nəticədə, bazara çıxarılan 1 sot torpağın orta qiyməti manatla ifadədə 5,91% artaraq bir sota görə 15.708 manatdan 16.636 manata çatıb. Bakı şəhərinin rayonları üzrə qiymət artımı daha çox Sabunçu, Suraxanı və Xətai rayonlarında qeydə alınıb və müvafiq olaraq 18%, 12% və 16% təşkil edib. Qiymət artımının son ayda şəhərin bütün rayonlarında hiss edilməsini bu seqment üzrə olan təlabatın artması ilə əlaqələndirmək olar. Qiymətlərin və torpağa olan tələbin artmasına uyğun olaraq, təklif portfelinin həcmində martda artım müşahidə olunub.
Ay ərzində bazara təklif edilən ən bahalı torpaq sahəsi Nərimanov rayonunda olub və bir sot üçün 106 min dollar təşkil edib. Ən ucuz torpaq sahəsi isə Suraxanı rayonunda, Hövsan qəsəbəsində olub və bir sot üçün 700 dollar təşkil edib. Ekspertlər isə hələ yayın sonlarına kimi torpaq bazarında bahalaşmanın davam edəcəyini proqnozlaşdırır. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, fərdi evlərin tikintisinin artması da bu bazara təsirsiz ötüşmür. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, fərdi ev tikmək istəyənlərin sayı indi daha çoxdur. Çünki şəhərdə müəyyən yerlərdən, məsələn, "Sovetski" bölgəsindən köçürülən insanların bir çoxu imkan daxilində, şəhər kənarında olsa belə, xüsusi evlərə köçməyə çalışır və bu proses indi də davam edir. Bundan əlavə, Bakıda mənzil bazarında qiymətlər çox yüksəkdir, buna görə də bir çoxlarının paytaxtda mənzil almağa imkanı çatmır. Son iki il ərzində əksər potensial alıcılar birinci və ikinci mənzil bazarından torpaq bazarına keçib. Bu da torpağın qiymətinə təsirsiz ötüşmür. Araşdırmalar göstərir ki, kiçik torpaq sahəsi alaraq 60-70 min manata bir və ya ikimərtəbəli ev tikmək mənzil üçün böyük məbləğ ödəməkdən daha sərfəlidir. Mənzil alarkən birbaşa pul ödəmək lazım gəlir. Amma 10 min manata kiçik torpaq sahəsi almaq və iki-üç il ərzində orada ev tikmək mümkündür. Bir çoxu bu variantı daha sərfəli sayır. Lakin fərdi evlərə artan maraq, göründüyü kimi, müəyyən mənfi nəticələrə də gətirib çıxarır. Çünki belə evlərə artan maraq torpağa tələbi artırır ki, bu da sonuncunun bahalaşmasına rəvac verir. Digər tərəfdən, tikinti materiallarının qiymət artımı da prosesə təsirsiz ötüşmür. Ekspertlər qeyd edir ki, hazırkı situasiyada manatın məlum devalvasiyası ilə bağlı vəziyyət - tikinti, o cümlədən idxal materiallarında bahalaşma fərdi yaşayış evlərinə daha çox təsir göstərir. Bu da onunla bağlıdır ki, fərdi yaşayış evlərində idxal olunan tikinti materiallarının payı hələ də az deyil. Binaların isə özülünə işlənən daş, sement və beton bütünlüklə yerli istehsal hesabına təmin olunur. Yalnız dam örtüyündə istifadə olunan taxta materialı xaricdən gətirilir və burada mütəmadi olaraq qiymət dəyişmələri baş verir.
Tikinti materiallarının bahalaşmasında mövsümi amillərin də rolu var. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, adətən mart ayından başlayaraq tikinti sektorunda canlanma yaranır. Fərdi evlərin tikintisi də əsasən yaz fəslində daha intensiv xarakter alır. Bu baxımdan iş adamları da yeni mövsümün başlanması səbəbindən qiymət artımlarına gedir. Bu isə həmin sahədə çalışan sahibkarların mövsümqabağı daha çox gəlir əldə etmək istəyindən irəli gəlir. Ancaq əsas etibarı ilə torpaq bazarında bahalaşmanın daha sürətlə davam etməsi gözlənir. Mövcud durumu qiymətləndirən ekspertlərə görə, cari ilin sonuna qədər Azərbaycanın torpaq bazarında ən azı 10%-ə yaxın qiymət artımı qeydə alınacaq.
Ötən il isə bu rəqəm 12% təşkil edib. Azərbaycanın torpaq bazarında bahalaşma, əsasən, 2012-ci ildən etibarən müşahidə olunur. Torpaq bazarında qiymət artımlarının əsas səbəblərindən biri torpaq qıtlığının yaşanmasıdır. Paytaxt Bakıda və ətraf ərazilərdə yararlı torpaqların böyük qismi artıq satılıb. Hazırda torpaqların bazarda təkrar satışı həyata keçirilir, tələb çox, təklif isə azdır. Eyni zamanda, kompensasiya qarşılığında vətəndaşlara məxsus tikililərin sökülməsi də torpaq bazarında qiymət artımına səbəb olur.
