Neftin qiymətində böyük bahalaşma gözlənir

Tarix: 05.05.2015 / 03:19
Bölmə: İqtisadiyyat

Son bir neçə gündə neftlə bağlı proseslər "qara qızıl"ın qiymətinin daha çox artmağa meylləndiyini göstərir. Son məlumatlara görə, neftin qiyməti hazırda bahalaşaraq 67 dollara yaxınlaşıb.
Birjalarda "Brent" markalı xam neftin bir barrelinin qiyməti bu il ərzində ilk dəfə ən yüksək həddə, yəni 66,95 dollara çatıb. Ekspertlər bahalaşmanın davam edəcəyini proqnozlaşdırır. Rusiyanın energetika naziri Aleksandr Novak bildirir ki, yaxın tezlikdə neftin qiyməti istehsalçılar üçün sərfəli olan 90-110 dollar diapazonuna qayıdacaq: "Neftin dünya qiymətlərinin enməsinə səbəb spekulyasiya oyunudur".
Araşdırmalar göstərir ki, əslində, neftin indiki qiyməti neft-qaz sahəsində bir çox layihələrin dayanmasına səbəb olub. Analoji hal ABŞ-da da müşahidə olunur. Belə bir vəziyyətdə məsələnin maraq doğuran tərəfi odur ki, neftin qiymətinin yüksək olması, digər hasilatçı ölkələr kimi, ABŞ-ın da xüsusi maraq dairəsindədir. Çünki ABŞ neft hasilatını artırmaqda maraqlı tərəfdir. İndik vəziyyətdə ABŞ-ın iqtisadi dirçəlişinin əsasında neft böyük önəm daşıyır. 2008-ci ildən bəri şist yataqlarının istismarına başlanması ilə Amerikada neft hasilatı elə bir səviyyəyə çatıb ki, ekspertlər yaxın zamanlarda Birləşmiş Ştatların OPEK ölkələrinin hasilatını üstələyəcəyini proqnozlaşdırır. Amerikada baş verənlər dünya siyasi düzəni üçün də fundamental dəyişikliklərə işarədir."New York Times" qəzetinin yazarı Klifford Krauss neftin qiyməti ilə bağlı qeyd edir":Neft dünyasının ətalət mərkəzi Səudiyyə Ərəbistanı qumlarından Texasda, Şimali Dakotadakı şist neft mədənlərinə köçməkdədir. Dönüş nöqtəsinin konkret tarixi də bəllidir. 27 noyabrda dünya neft bazarına nəzarət edən ölkələrin başlıca qurumu sayılan OPEK-in iclası gözlənildiyindən xeyli təlatümlü keçdi. Bütün iqtisadiyyatını neftə oturtmuş və neft ixracından gələn hər qəpiyə ehtiyac duyan İran və Venesuela həmkarlarını tarixin sınağından keçmiş üsula əl atmağa səslədilər - Hasilatı azaldın!
Keçmişdə hər dəfə neft ucuzlaşanda kartel hasilatı azaltmaqla tələbatı süni şəkildə artırır və bununla qiymətləri qaldırırdı. Lakin bu dəfə Səudiyyə Ərəbistanı və körfəz dövlətlərinin reaksiyası başqa cür oldu. Onlar bildirdilər ki, hasilatı azaltmaqla yalnız bazardakı yerlərini neft hasilatını istədikləri miqdarda artırmaq iqtidarında olan amerikalı istehsalçılara vermiş olacaqlar. Səudiyyəlilər haqlı idilər. Dövran artıq o dövran deyil. Bir vaxtlar qlobal neft qiymətlərini diqtə edən təşkilatın qarşısında yeni bir qüvvə əmələ gəlib ki, sözün əsl mənasında daşdan neft çıxara bilir. Şist yataqları konvensional yataqlardan bir neçə cür fərqlənir. Əvvəla, şist yataqları boldur, amma onları qazmaq bahadır, çünki quyular birinci ildən sonra 60-70 faiz tükənir. Bu isə o deməkdir ki, şirkətlər istehsal səviyyəsini saxlamaq üçün qazma işlərini davam etdirməlidir. Bu, kiçik fərdi hasilatçılar üçün yaxşı olmaya bilər. Amma kollektiv olaraq bu imkan şist neft istehsalçılarına neft bazarındakı eniş-yoxuşlara cəld reaksiya vermək imkanı bəxş edir. ABŞ-da fəaliyyət göstərən neft istehsalçıları Səudiyyə Ərəbistanı, yaxud istənilən OPEK ölkəsi kimi bazara uyğun olaraq öz hasilatını tənzimləyə bilir".
"Amerika Petrol İnstitutu"nun baş icraçısı Cek Gerard isə bildirir: "İndi bir-biri ilə rəqabət aparan şirkətlərin başında dayanmış yüzlərlə biznesmen bir ovuc qüdrətli şeyxi əvəzləyəcək. O texnoloji imkanlar ki bizdə var, biz bazarı müəyyən edə biləcəyik". Amerikanın qlobal neft bazarında istehlakçıdan istehsalçıya çevrilməsi o deməkdir ki, artıq ABŞ neftin qiymətinin yüksək həddə olmasına daha çox çalışacaq. Beləliklə, ABŞ-ın maya dəyəri adi neftin maya dəyərindən kifayət qədər baha başa gələn şist neftin istehsalını artırmağa yönəlmiş marağı "qara qızıl"ın qiymətinə təsirsiz ötüşməyəcək. ABŞ-ın bu neftin hasilatından yaxşı qazanc əldə etməsinin hələlik yeganə yolu dünya bazarlarında neftin qiymətlərinin qalxmasıdır. Hesab edilir ki, hazırda müşahidə edilən proseslər, dünya üzrə neft hasilatının həcmi və bir sıra digər ciddi məqamlar tezliklə neftin bahalaşacağını düşünməyə əsas verir. Alternativ enerji mənbələrinin hələlik tam şəkildə ortaya çıxmadığı bir dövrdə iqtisadi inkişafın təmin edilməsində neftin rolu kifayət qədər böyük olaraq qalacaq. Onu da qeyd edək ki, son onillikdə dünya bazarlarında neftin qiymətləri bir neçə dəfə kəskin şəkildə dəyişib. Hər dəfə kəskin ucuzlaşmadan sonra ciddi bahalaşma qeydə alınır.
Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) prezidenti Rövnəq Abdullayev də bu günlərdə maraqlı bir açıqlama verərək qeyd edib ki, yaxın tezliklə neft bazarında vəziyyət sabitləşəcək":Heç kim deyə bilməz ki, neftin qiyməti necə olacaq. Neftin qiyməti təkcə iqtisadi amillərdən yox, siyasi, geosiyasi amillərdən də asılıdır. Ona görə hesab edirik ki, neftin qiymətinin maya dəyəri səviyyəsindən aşağı düşmək imkanı yoxdur və olmayacaq. Neftin hazırkı qiyməti ən aşağı həddir". Onun sözlərinə görə, cari ilin ikinci yarısında "qara qızıl"ın qiyməti sabitləşəcək.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...