Bankların manatı dollara qurban verməsinə reaksiyalar başlayıb

Tarix: 06.02.2015 / 01:44
Bölmə: İqtisadiyyat

Samir Əliyev: "Əmanətlərin bir tərəfdən artım tempi, digər tərəfdən isə manatın payı azalacaq"

"Bu proses ən azı marta kimi uzanacaq"

Ölkənin bəzi bankları kreditləşdirmə siyasətində dəyişiklik etməyi planlaşdırır. Dəyişikliyin mahiyyəti kreditin manat, ya dollarla verilməsini özündə əks etdirir. Məlumatlara görə, banklar bu niyyətlərini iki istiqamətdə həyata keçirməyə çalışır.
Bu barədə qəzetimizin ötən sayında geniş material dərc olunub. Həmin məlumatda bildirilir ki, bundan sonra irili-xırdalı bütün kreditlər (faizdən asılı olmayaraq) Mərkəzi Bankın bu gün üçün hazırkı kursuna uyğun olaraq dollar ekvivalenti ilə sənədləşdirilməklə istehlakçılara veriləcək.
Bu halda, istehlakçı krediti dollarla və ya vəziyyət imkan versə, dolların indiki kursuna uyğun olaraq manatla götürəcək. Kreditin sonrakı illərdə qaytarılması isə dollarla həyata keçiriləcək. Bu barədə deyilənlərin nə qədər həqiqi olduğunu deyə bilmərik. Ancaq həqiqətdirsə, burada çox ciddi suallar ortaya çıxır. Bankın marağı nədir ki, krediti manatla buraxaraq onu gələcəkdə dollarla geri alsın və bunu bu başdan sənədləşdirsin. Təbii ki, həmin banklar bu halda manatın getdikcə zəifləyəcəyini və dolların bahalaşacağını ehtimal edir, ya dəqiq bilir, bu yolla çox pul qazanmaq istəyir. Təsəvvür edin ki, bu gün 78 manat və ya 1 dollar kredit alan şəxs onu qaytaranda 90-100 manatın ekvivalenti olan dollarla, yəni 130 dollar qaytarmalı olacaq. Çünki həmin banklar dolların bahalaşacağına, manatın ucuzlaşacağına əmin olmasalar, bu addıma getməzlər. İş adamlarının yüz minlərlə pul itirə biləcəyi şübhəsizdir. Götürülmüş kreditin faizi hələ bura daxil deyil. İlk baxışdan bu plan bankların sadəcə öz mənfəətini güdməsi kimi görünür. Tək belə olsaydı, ona hörmətlə yanaşmaq lazım olardı. Çünki bank, təbii ki, fayda götürməlidir.
Ancaq bu planın reallaşması halında manatla bağlı yersiz bir panika ölkəni bürüyə bilər. Çünki əhali manatın tezliklə, sözün əsl mənasında, öləcəyini düşünə, banklardakı manatla olan bütün əmanətlərini geri çəkə, panika içində əmlak və ya dollar alışına başlaya, nəticədə milli valyutanın zəifləməsinin dəhşətli bir prosesə çevrilməsinin şahidi ola bilərik.
Hər halda, əhali fərqinə varacaq ki, niyə dollarla verilən kredit dollarla, manatla verilən kredit manatla geri alınmır, həm də burada sadə əhalinin düşüncəsindən əlavə, orta və iri iş adamlarının bank kreditlərini də düşünmək gərəkdir. Eyni problemlə üzləşmiş iri sahibkarlar "manatın ölə bilmək" panikası altında manatla olan bütün depozitlərini banklardan kütləvi geri çəkməyə başlasa, bilirsinizmi nə baş verəcək?
Bankların planlarının ikinci istiqaməti indiyədək çox iri məbləğlərdə manatla buraxılmış kreditləri də Mərkəzi Bankın təsdiqlədiyi rəsmi kursla dollar şəklində geri almaq cəhdləridir. Bu halda da dollara yaranmış tələbatın genişlənməsi manatın zəifləməsi prosesini bir neçə dəfə gücləndirməklə maliyyə sistemini panik durumda buraxa bilər. Banklar tərəfindən atılan bu addım nə ilə bağlıdır?
İqtisadçı - ekspert Samir Əliyev bunun səbəbini son aylar ərzində ölkə iqtisadiyyatında yaranan gərginliklə izah etdi. Onun sözlərinə görə, dekabr ayı ölkə iqtisadiyyatında olan gərginlik əmanət bazarında da müşahidə edilib: "Rusiya amili və manatın devalvasiya gözləntiləri əhalini vəsaitlərini dollara çevirməsinə vadar edib. Bu səbəbdən də banklar dolları daha etibarlı valyuta kimi qəbul edir.
Dekabrda manat əmanətlərinin azalması, dollar əmanətlərinin isə artması baş verib. Milli valyutada olan əmanətlərin həcmi 59,7 milyon manat azalıb. Xarici valyutada olan əmanətlər isə 161,7 milyon manat artıb. Bununla da manat əmanətlərinin ümumi əmanətlərdə payı 61,5%-ə düşüb. Halbuki, noyabr ayında bu göstərici 63.2% idi.
Diqqəti cəlb edən digər məqam qısamüddətli əmanətlərin artımıdır. Yatırdıqları əmanətlərin valyutasının gələcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik əhalini qısa müddətə yatırıma sövq edib. Dekabrda qısamüddətli əmanətlər 78,7 milyon manat artdığı halda, uzunmüddətli əmanətlər daha az - 33,2 milyon artıb. Bununla da qısamüddətli əmanətlərin payı 60.2%-dən 60,4%-ə yüksəlib.
Ümumən götürdükdə isə, ötən il əmanətlərin həcmi 792,6 milyon manat və ya 12,4% artaraq 7188,4 milyon manata çatıb. İl ərzində həm milli, həm də xarici valyuta üzrə artım baş verib.
Bu tendensiya növbəti aylarda da davam edəcək. Əmanətlərin bir tərəfdən artım tempi, digər tərəfdən isə manatın payı azalacaq. Əhali vəsaitlərini dollara transfer etməkdə davam edəcək. Bu proses ən azı marta kimi uzanacaq. Sonrakı proseslərdən, o cümlədən neftin qiymətindən asılı olaraq yeni situasiya yarana bilər. Bankların seçdiyi yeni taktika məhz bu amillərlə bağlıdır".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...