Manat "ucuzlaşsın, ya bahalaşsın" dilemması qarşısında...

Tarix: 06.02.2015 / 02:29
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya maliyyə bazarlarında baş verən son proseslər Azərbaycana da təsirsiz ötüşmür və ölkəmizdə müxtəlif valyutaların kursunda müşahidə olunan dəyişikliklər bunun nəticəsi sayılır. Eyni zamanda, öz iqtisadi maraqlarını qorumaq məqsədilə də Azərbaycanın müvafiq dövlət qurumları prosesə fəal müdaxilə edir. Məsələn, ölkədə avronun kursunun yüksəlməsi bununla izah olunur.
Qısa dövrdə avro Azərbaycanda 1,4 faiz möhkəmlənib. Avronun möhkəmlənməsi həm də onun dollara nəzərən möhkəmlənməsi ilə bağlıdır. Digər tərəfdən, avronun bahalaşmasına Yunanıstan hökuməti ilə kreditorlar arasında qarşıdurmanın tezliklə qurtara biləcəyinin gözlənilməsi təsir göstərir. Yunanıstanın maliyyə naziri Yanis Varoufakis beynəlxalq kreditorlardan borcun silinməsi tələbindən imtina etdiklərini bildirmişdi. Yunan maliyyə naziri kreditorların əlindəki istiqrazları yeni istiqrazlarla mübadilə etməyi təklif edib. Ölkənin avro bölgəsindən çıxması təhlükəsinin sovuşması avroya müsbət təsir edir.
Eyni zamanda, dollarla da bağlı proseslər diqqətdən yayınmır. Hazırda dollar əksər ölkələrin valyutalarına nisbətdə bahlaşır. MDB ölkələrinin böyük əksəriyyətində bunu əyani müşahidə etmək mümkündür. Yalnız Azərbaycanda dolların kursu sabit olaraq qalır. Mərkəzi Bank prosesi valyuta ehtiyatları hesabına tənzimləyir. Düzdür, bu, bankın valyuta ehtiyatlarının miqdarına təsirsiz ötüşmür. Qeyd edək ki, Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları öz tarixində ən yüksək həddə ötən ilin iyul ayının yekununda çatıb. Həmin vaxt ehtiyatların məbləği 15 milyard 193,4 milyon ABŞ dolları olub. Bundan sonra valyuta ehtiyatları azalmağa başlayıb. 2015-ci ilin yanvar ayının yekununa görə isə, ehtiyatların həcmi 12 milyard 680,6 milyon dollar olub. Başqa sözlə, son 6 ayda ehtiyatlar 16,5%, və ya hər ay orta hesabla 419 milyon dollar azalıb. Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının azalması satış yönlü müdaxilələr və valyuta diversifikasiyasından irəli gələn amillərlə bağlıdır. Hələ ötən ay Mərkəzi Bank bəyan etmişdi ki, dekabr ayında qonşu ölkələrdə, xüsusilə Rusiya Federasiyasında valyuta bazarında baş verən böhran nəticəsində rublun kəskin ucuzlaşması, o cümlədən digər qonşu olkələrdə milli valyutaların məzənnəsinin əhəmiyyətli düşməsi Azərbaycanın valyuta bazarına psixoloji təsir göstərib. Nəticədə 2014-cü ilin dekabr ayının ortalarında ABŞ dollarına tələbat yaranıb və bazarda yaranan yeni durumu tənzimləmək üçün, öz funksiyasına uyğun olaraq, Mərkəzi Bank qeyri-nağd və nağd şəkildə bazara 1 milyard 127 milyon ABŞ dolları məbləğində satış yönlü müdaxilə edib. Bununla manatın sabitliyi qorunub.
Mərkəzi Bankın açıqlamasında qeyd edilirdi ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankının valyuta ehtiyatlarının ümumi həcminin statistik azalması valyuta ehtiyatlarının idarə edilməsi strategiyasına uyğun olaraq valyuta diversifikasiyasından irəli gələn amillərlə bağlıdır. Belə ki, valyuta ehtiyatları Mərkəzi Bankın investisiya strategiyasına uyğun olaraq ehtiyatların qorunması və gəlirliliyin təmin edilməsi məqsədilə, ABŞ dolları ilə yanaşı, əsasən avro və ingilis funt sterlinqi olmaqla müxtəlif sərbəst dönərli valyutalara diversifikasiya olunaraq idarə olunur. Məhz buna görə də ABŞ dollarının bu valyutalara qarşı möhkəmlənməsi təbii olaraq ABŞ dollarında yenidən qiymətləndirmə nəticəsində ehtiyatların nisbi dəyərinin dəyişməsinə gətirib çıxarır. Lakin hesab edilir ki, neftin qiymətinin tədricən yüksəlməsi fonunda Mərkəzi Bankın valyuta ehtyiatları yenidən artmağa başlayacaq.
Bununla belə hesab edilir ki, Mərkəzi Bank manatın məzənnəsini yumşaq və mərhələli devalvasiya etməyə getməlidir. Yumşaq develvasiya prosesində aylar üzrə manatın kursunun 1 faizdən az olmaqla aşağı salınması, bəzi aylarda isə hətta artması nəzərdə tutulur.
Bu, valyuta ehtiyatlarının qorunması baxımından da zəruri sayılır. İndilikdə isə proseslər onu göstərir ki, Azərbaycan daxili valyuta bazarında prosesləri idarə edir və proseslər manatın məzənnə sabitliyi üçün hansısa təhdid yaratmır. Qarşıdakı dövr ərzində isə avronun kursunda bahalaşma, dolların isə məzənnəsinin enməsi gözlənir. Bu hal Azərbaycanı daxili bazarında da dollarla bağlı proseslərin daha asan idarə olunmasına imkan verir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.07.2026 / 20:55

Rusiyada dərin yanacaq qıtlığının Azərbaycana təsirləri gündəmdə...

Tarix: 10.07.2026 / 17:50

Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 15:52

Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib

Tarix: 10.07.2026 / 14:47

Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...

Tarix: 10.07.2026 / 13:56

Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...

Tarix: 10.07.2026 / 11:58

Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana propan və gübrə göndərəcək...

Tarix: 10.07.2026 / 09:17

Azərbaycan və Rusiya Samur çayının bölüşdürülməsini müzakirə edib

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...