Qlo­bal Fo­rum iş­ti­rak­çı­la­rı Azər­bay­can Pre­zi­den­tin­dən mü­hüm me­saj­lar eşit­dik­lə­ri­ni bil­dir­di­lər - FOTO

IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mu çər­çi­və­sin­də "Si­vi­li­za­si­ya­lar ara­sın­da mə­də­ni kör­pü­lə­rin qu­rul­ma­sın­da par­la­ment­lə­rin ro­lu" möv­zu­sun­da pa­nel ke­çi­ri­lib. APA-nın mə­lu­ma­tı­na gö­rə, pa­ne­lin mo­de­ra­to­ru Mil­li Məc­li­sin Bey­nəl­xalq mü­na­si­bət­lər və par­la­ment­lə­ra­ra­sı əla­qə­lər ko­mi­tə­si­nin səd­ri Sə­məd Se­yi­dov olub.

S.Se­yi­dov de­yib ki, dün­ya­nın bu ağır döv­rün­də, prob­lem­lə­rin ge­niş­lən­di­yi bir vaxt­da prob­lem­lə­rə ye­ni ya­naş­ma va­cib­dir: "Kse­no­fo­bi­ya, is­la­mo­fo­bi­ya, an­ti­se­mi­tizm, in­san oğur­lu­ğu in­di re­al­lı­ğa çev­ri­lib. Biz nə edə bi­lə­rik? Mə­sə­lə­yə qlo­bal nöq­te­yi-nə­zər­dən ya­naş­ma­lı­yıq".

Çe­xi­ya De­pu­tat­lar Pa­la­ta­sı səd­ri­nin bi­rin­ci müa­vi­ni Ra­dek Von­dra­çek qeyd edib ki, Ro­ma İm­pe­ri­ya­sı ilk qlo­bal­laş­mış cə­miy­yət olub, müx­tə­lif din­lər, xalq­lar bir­gə ya­şa­yıb: "Din­lər, xalq­lar müx­tə­lif ol­sa da, on­la­rı bir­ləş­di­rən qə­dim Ro­ma qa­nun­la­rı idi. De­mok­ra­ti­ya bu is­ti­qa­mət­də ikin­ci əsas prin­sip­dir. Baş­qa söz­lə, de­mok­ra­ti­ya pis va­ri­ant­lar ara­sın­da nis­bə­tən yax­şı olan se­çim­dir. Par­la­ment­də qə­bul olu­nan qa­nun­la­rın tət­bi­qi, döv­lət­lər ara­sın­da im­za­la­nan sa­ziş­lə­rin hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­si va­cib­dir. Par­la­ment­lər mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı əla­qə­lə­rin qu­rul­ma­sın­da iş­ti­rak edir. Mə­sə­lən, Çe­xi­ya par­la­men­ti­nin Azər­bay­can par­la­men­ti ilə əla­qə­si var. Mə­də­niy­yət­lər­də bi­zi bir­ləş­di­rən də­yər­lə­ri ax­tar­ma­lı­yıq. Biz bir-bi­ri­miz­dən çox­lu şey­lər öy­rə­nə bi­lə­rik. Qlo­bal­laş­ma nə­ti­cə­sin­də udan və udu­zan ol­ma­ma­lı­dır. Yer­li mə­də­niy­yət me­qa­mə­də­niy­yət­lə zən­gin­ləş­mə­li­dir. Qlo­bal­laş­ma­nın ağ­la­ba­tan şə­kil­də tən­zim­lən­mə­si­nə bö­yük eh­ti­yac var. Bey­nəl­xalq mü­na­si­bət­lər­də azad­lıq­lar ha­mı­ya ey­ni sə­viy­yə­də şa­mil olun­ma­lı­dır. An­caq mən han­sı­sa ənə­nə­lə­rin baş­qa cə­miy­yət­lə­rə qə­bul et­di­ril­mə­si­nin tə­rəf­da­rı de­yi­ləm. Kör­pü­lə­ri yan­dır­maq­dan on­la­rı tik­mək da­ha yax­şı­dır. Biz mə­su­liy­yət və qar­şı­lıq­lı eh­ti­ram­la mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­lo­qu ya­ra­da bi­lə­rik".

Pa­kis­tan Mil­li As­samb­le­ya­sı səd­ri­nin müa­vi­ni Mur­tu­za Ca­ved Ab­ba­si de­yib ki, Şərq­lə Qərb ara­sın­da təf­ri­qə­lə­rin gər­gin­ləş­mə­si, cə­miy­yət­lər da­xi­lin­də qar­şı­dur­ma­la­rın art­ma­sı par­la­ment­lə­ra­ra­sı mü­na­si­bət­lə­rə də tə­sir gös­tə­rir: "Müx­tə­lif mə­də­niy­yət­lər və xalq­lar ara­sın­da bir­lik, vəh­dət his­si­nin ya­ra­dıl­ma­sı çox va­cib­dir. Müx­tə­lif öl­kə­lə­rin par­la­ment­lə­ri­nin üzv­lə­ri ilk növ­bə­də öz ara­la­rın­da mü­na­si­bət­lər qur­maq­la mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­lo­qa töh­fə ve­rə bi­lər. Azad­lı­ğın, to­le­rant­lı­ğın, mə­də­niy­yət­lər və din­lə­ra­ra­sı dia­lo­qun tə­min olun­ma­sı­na ça­lış­ma­lı­yıq".

Bö­yük Bri­ta­ni­ya Lord­lar Pa­la­ta­sı­nın üz­vü Za­hi­də Pər­vin Mən­sur Bö­yük Bri­ta­ni­ya­nın Azər­bay­can­da­kı əsas sər­ma­yə­dar­lar­dan bi­ri ol­du­ğu­nu xa­tır­la­dıb: "Biz mə­də­niy­yət­lər ara­sın­da kör­pü­lə­ri ti­ki­rik. Par­la­ment­lər bu kör­pü­lə­rin in­şa­sın­da əsas rol oy­na­ma­lı­dır. Dia­loq­lar prob­le­mi həll et­mə­sə də, es­ka­la­si­ya­nın, zo­ra­kı hə­rə­kət­lə­rin qar­şı­sı­nı ala bi­lər. Mən Azər­bay­can pre­zi­den­ti İl­ham Əli­ye­və Fo­ru­mun açı­lı­şın­da çı­xı­şı­na gö­rə tə­şək­kür edi­rəm. Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev san­ki bi­zim fi­kir­lə­ri­mi­zi oxu­yub".

ABŞ-da Et­nik An­laş­ma Fon­du­nun tə­sis­çi­si və pre­zi­den­ti Rab­bi Mark Şna­yer vur­ğu­la­yıb ki, ha­ra­da baş ver­mə­yin­dən ası­lı ol­ma­ya­raq, əda­lət­siz­lik hər kə­sin na­ra­zı­lı­ğı­na sə­bəb ol­ma­lı­dır: "Tə­əs­süf ki, ABŞ-da is­la­mo­fo­bi­ya baş alıb ge­dir, məs­cid­lə­rə hü­cum­lar ar­tır. Bun­dan ən çox na­ra­hat olan­lar Kon­qre­sin yə­hu­di nü­ma­yən­də­lə­ri­dir. Yə­hu­di kon­qres­men­lər ABŞ-da­kı mü­səl­man­la­rın qay­ğı­sı­nı çə­kir. Çün­ki bi­li­rik ki, ABŞ mü­səl­man­la­rı­nın mis­si­ya­sı biz yə­hu­di­lə­rin mis­si­ya­sı­dır. ABŞ pre­zi­den­ti mü­səl­man miq­rant­la­ra qar­şı qa­da­ğa qoy­maq is­tə­yir. İlk növ­bə­də bu­na qar­şı çı­xan­lar yə­hu­di kon­qres­men­lər­dir. Kon­qres­də 45 kon­qres­men var. Azər­bay­can mü­səl­man dün­ya­sın­da bir mo­del­dir, din­lər və eti­qad­la­ra­ra­sı mü­na­si­bət­lə­rin gö­zəl nü­mu­nə­si­dir. Mən bu­nu ABŞ-da təb­liğ edən bir in­sa­nam. Azər­bay­can bu sa­hə­də nü­mu­nə­vi bir öl­kə­dir. Biz ame­ri­ka­lı­lar üçün Azər­bay­can si­vi­li­za­si­ya­sı­nı kəşf et­mə­yə ça­lı­şı­rıq. Azər­bay­can, Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev, xal­qı­nız to­le­rant­lıq, dö­züm­lü­lük ba­xı­mın­dan dün­ya üçün bir nü­mu­nə­yə çev­ri­lib".

Pa­nel mü­za­ki­rə­lər­lə da­vam edib.

"Er­mə­nis­tan Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si­ni xris­ti­an-mü­səl­man qar­şı­dur­ma­sı ki­mi qə­lə­mə ve­rə­rək din­lə­ra­ra­sı mü­na­si­bət­lə­ri gər­gin­ləş­dir­mə­yə ça­lı­şır"

"Azər­bay­can di­nin­dən, et­nik mən­su­biy­yə­tin­dən ası­lı ol­ma­ya­raq hər kə­sin hü­quq­la­rı­na tə­mi­nat ve­rən de­mok­ra­tik cə­miy­yət nü­mu­nə­si­ni təq­dim edir". "Trend"in mə­lu­ma­tı­na gö­rə, bu­nu Mil­li Məc­li­sin vit­se-spi­ke­ri Zi­ya­fət Əs­gə­rov Ba­kı­da ke­çi­ri­lən IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mu çər­çi­və­sin­də "Si­vi­li­za­si­ya­lar ara­sın­da mə­də­ni kör­pü­lə­rin qu­rul­ma­sın­da par­la­ment­lə­rin ro­lu" ad­lı pa­nel ses­si­ya­sın­da çı­xı­şı za­ma­nı de­yib.

Z.Əs­gə­rov bil­di­rib ki, dün­ya­da döv­lət­lər ara­sın­da ix­ti­laf­la­rın ara­dan qal­dı­rıl­ma­sı­nın ən sə­mə­rə­li va­si­tə­lə­rin­dən bi­ri mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­loq va­si­tə­si­lə si­vi­li­za­si­ya­la­rın bir-bi­ri­nə ya­xın­laş­ma­sı­dır:

"Par­la­ment dip­lo­ma­ti­ya­sı bu is­ti­qa­mət­də mü­hüm rol oy­na­ya bi­lər. Azər­bay­can Mil­li Məc­li­si mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­lo­qun in­ki­şa­fı üçün bü­tün im­kan­lar­dan is­ti­fa­də edir. Mil­li Məc­lis 80 öl­kə­nin par­la­ment­lə­ri ilə mü­na­si­bət­lər qu­rub, Azər­bay­ca­nın mul­ti­ku­tu­ra­lizm ənə­nə­lə­ri­ni dün­ya­da təq­dim et­mək üçün la­zım olan iş­lə­ri gö­rür. Azər­bay­can di­nin­dən, et­nik mən­su­biy­yə­tin­dən ası­lı ol­ma­ya­raq hər kə­sin hü­quq­la­rı­na tə­mi­nat ve­rən de­mok­ra­tik cə­miy­yət nü­mu­nə­si­ni təq­dim edir. Azər­bay­can­da mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­loq və mul­ti­kul­tu­ra­lizm döv­lət sə­viy­yə­si­nə qal­dı­rı­lıb. Azər­bay­can­da müx­tə­lif din­lə­rin nü­ma­yən­də­lə­ri dost və meh­ri­ban şə­ra­it­də ya­şa­yır. Ey­ni za­man­da tə­əs­süf­lə qeyd edil­mə­li­dir ki, Azər­bay­can əra­zi­lə­ri­nin 20 fai­zi­ni 25 il­dən ar­tıq­dır iş­ğal al­tın­da sax­la­yan Er­mə­nis­tan bu mü­na­qi­şə­ni xris­ti­an-mü­səl­man qar­şı­dur­ma­sı ki­mi qə­lə­mə ve­rə­rək din­lə­ra­ra­sı mü­na­si­bət­lə­ri gər­gin­ləş­dir­mə­yə ça­lı­şır. An­caq Er­mə­nis­ta­nın bü­tün bu cəhd­lə­ri hə­mi­şə ol­du­ğu ki­mi bo­şa çı­xa­caq".

Ci­bu­ti Mil­li As­samb­le­ya­sı­nın səd­ri Ba­kı­da ke­çi­ri­lən fo­ru­ma ne­cə bax­dı...

"Ba­kı­da ke­çi­ri­lən fo­rum mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­lo­qa na­il ol­maq üçün bi­zə ge­niş im­kan­lar ve­rir". Bu­nu Ci­bu­ti Mil­li As­samb­le­ya­sı­nın səd­ri Mə­həm­məd Əli Hu­məd Ba­kı­da ke­çi­ri­lən IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mu çər­çi­və­sin­də "Si­vi­li­za­si­ya­lar ara­sın­da mə­də­ni kör­pü­lə­rin qu­rul­ma­sın­da par­la­ment­lə­rin ro­lu" ad­lı pa­nel ses­si­ya­sın­da çı­xı­şı za­man de­yib.

M.Ə.Hu­məd bil­di­rib ki, mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­loq çox va­cib möv­zu­dur: "Biz öz ro­lu­mu­zu dərk et­mə­li­yik. Müx­tə­lif müs­tə­vi­lər­də əmi­na­man­lı­ğın bər­pa olun­ma­sı bi­zim fəa­liy­yə­ti­miz­dən ası­lı­dır. Bu ba­xım­dan fo­rum bö­yük əhə­miy­yə­tə ma­lik­dir. Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­lo­qun ya­ran­ma­sın­da par­la­ment­lə­rin ro­lu əvə­zo­lun­maz­dır. Biz ən mü­tə­rəq­qi təc­rü­bə­lər­dən is­ti­fa­də et­mə­li­yik ki, mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­lo­qa na­il olaq. Bu ba­xım­dan Ba­kı­da ke­çi­ri­lən bu fo­rum bi­zə ge­niş im­kan­lar ve­rir".

Ümum­dün­ya Tu­rizm Təş­ki­la­tı Ba­kı Fo­ru­mu­nu qlo­bal prob­lem­lə­rin həl­li­nin ax­ta­rı­şın­da mü­hüm va­si­tə ki­mi gör­dü

"İs­tə­ni­lən mü­na­qi­şə­li si­tua­si­ya və an­la­şıl­maz­lıq­la­rın həl­lin­də ən yax­şı va­si­tə da­nı­şıq­lar və mü­za­ki­rə­lər­dir". Bu­nu isə BMT-nin Ümum­dün­ya Tu­rizm Təş­ki­la­tı­nın tu­rizm üz­rə baş ka­ti­bi­nin mü­şa­vi­ri, Or­ta Şərq üz­rə re­gio­nal di­rek­tor Amr Ab­del Qaf­far Ba­kı­da ke­çi­ri­lən IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mun­da pa­nel mü­za­ki­rə­lər za­ma­nı de­yib.

Mü­şa­vir de­yib ki, mə­də­niy­yət­lər ara­sın­da möh­kəm mü­na­si­bət­lə­rin qu­rul­ma­sın­da ən ef­fekt­li va­si­tə tu­rizm­dir.

O qeyd edib: "Tu­rizm dost­luq üçün yax­şı əsas ve­rir: bir-bi­ri­lə­ri­nin öl­kə­lə­ri­nə sə­fər edir və hə­min öl­kə­lə­rin mə­də­niy­yə­ti, mət­bə­xi ilə ta­nış olur­lar. Bu­nun­la da in­san­lar ara­sın­da dost­luq mü­na­si­bət­lə­ri ya­ra­nır".

Eks­tre­miz­min qar­şı­sı­nın alın­ma­sın­da qey­ri-bə­ra­bər­lik­lə mü­ba­ri­zə mü­hüm rol oy­na­yır

"Eks­tre­miz­min qar­şı­sı­nın alın­ma­sın­da qey­ri-bə­ra­bər­lik­lə mü­ba­ri­zə mü­hüm rol oy­na­yır". Bu söz­lər isə BMT-nin İc­ti­mai in­for­ma­si­ya de­par­ta­men­ti­nin rəh­bə­ri Ma­hir Na­si­rə aid­dir. Ba­kı­da ke­çi­ri­lən IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mun­da pa­nel mü­za­ki­rə­lər za­ma­nı o de­yib ki, eks­tre­mizm cə­miy­yə­tə zər­bə vur­maq üçün bu gün müx­tə­lif va­si­tə­lə­rə əl atır və in­ter­net be­lə va­si­tə­lər­dən bi­ri­dir.

O de­yib: "Müx­tə­lif in­for­ma­si­ya­lar­la on­lar so­si­al cə­hət­dən zə­if tə­bə­qə nü­ma­yən­də­lə­ri­ni cəlb edir­lər. Ona gö­rə təh­si­lə çox bö­yük diq­qət ay­rıl­ma­lı­dır. Dün­ya­da 1,8 mil­yard gənc ya­şa­yır. Biz on­la­ra ya­xın ol­ma­lı­yıq. Biz on­la­rın ri­fa­hı üçün ça­lış­ma­lı­yıq".

Bol­qa­rıs­tan vit­se-pre­zi­den­ti fo­rum­da eks­tre­miz­min din və sər­həd ta­nı­ma­dı­ğı­nı bə­yan et­di

"Eks­tre­mizm din və sər­həd ta­nı­mır" - de­yən Bol­qa­rıs­ta­nın vit­se-pre­zi­den­ti İlia­na Yo­to­va bu­gün­kü gün­də ter­ror­çu­lu­ğun mü­rək­kəb for­ma­ya çev­ril­di­yi­ni bil­di­rib: "Di­ni və ideo­lo­ji mü­ba­ri­zə bu gün təh­lü­kə­yə çev­ri­lib. Biz bu­na son qoy­ma­lı­yıq. Ra­di­kal­lıq in­di xalq­la­rın mə­də­ni ir­si­nə də təh­lü­kə tö­rə­dir".

Vit­se-pre­zi­dent qeyd edib ki, sə­bəb­lə­ri­ni mü­əy­yən et­mə­dən eks­tre­mizm­lə ef­fek­tiv mü­ba­ri­zə apar­maq müm­kün de­yil: "Bu­nun üçün biz re­al si­ya­si ira­də nü­ma­yiş et­dir­mə­li­yik".

O əla­və edib ki, bu mə­sə­lə­də əsas ro­lu gənc­lik oy­na­yır: "Mə­ni bi­zim gənc­lə­ri­miz çox na­ra­hat edir. Biz tək­cə on­la­rın mü­da­fiə­si ilə məh­dud­laş­ma­ma­lı­yıq, on­la­ra qu­laq as­maq, fi­kir­lə­ri­ni din­lə­mək la­zım­dır. Biz uşaq­la­rı­mı­za təh­sil ver­mə­li­yik. On­la­rı er­kən yaş­lar­dan maa­rif­lən­dir­mə­li, gənc­lər­də ai­lə­yə, doğ­ma öl­kə­yə mə­həb­bət, elə­cə də baş­qa­la­rı­na, baş­qa mə­də­niy­yət­lə­rə və öl­kə­lə­rə hör­mət aşı­la­maq la­zım­dır".

Avs­tri­ya Xalq Par­ti­ya­sın­dan Ba­kı Fo­ru­mu­na qiy­mət...

"Bu gün dün­ya­da be­lə fo­rum­la­rın ke­çi­ril­mə­si çox əhə­miy­yət­li­dir və bir çox va­cib mə­sə­lə­lə­rin mü­za­ki­rə­si üçün ge­niş im­kan­lar ya­ra­dır". Bu­nu isə Avs­tri­ya Xalq Par­ti­ya­sı­nın Şə­hər Şu­ra­sı­nın üz­vü To­mas Ra­ja­ko­viçs de­yib.

O qeyd edib ki, Fo­rum­da dün­ya­nın çox­lu say­da öl­kə­sin­dən, bey­nəl­xalq təş­ki­lat­lar­dan nü­ma­yən­də­lər, nü­fuz­lu ic­ti­mai-si­ya­si xa­dim­lər iş­ti­rak edir, ge­niş fi­kir və təc­rü­bə mü­ba­di­lə­si apa­rır­lar: "Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­loq olan yer­də hə­mi­şə sülh, əmi­na­man­lıq olur. Bu ba­xım­dan Ba­kı­da ke­çi­ri­lən bu Fo­ru­mu yük­sək qiy­mət­lən­di­ri­rəm və be­lə bir im­kan ya­rat­dı­ğı­na gö­rə Azər­bay­ca­na tə­şək­kür edi­rəm".

Azər­bay­can­da ilk də­fə ol­du­ğu­nu de­yən qo­naq Ba­kı­nı çox bə­yən­di­yi­ni də bil­di­rib: "Bi­rin­ci də­fə­dir Azər­bay­ca­na gə­li­rəm. Ba­kı­nı be­lə tə­səv­vür et­mir­dim, çox gö­zəl şə­hər­dir".

FAO Ba­kı­nın po­zi­tiv dün­ya pro­ses­lə­rin­də ka­ta­li­za­tor ro­lu­na önəm ver­di...

"Bə­şə­riy­yə­ti na­ra­hat edən qlo­bal prob­lem­lə­rin ye­ga­nə həll yo­lu dia­loq­dur" - de­yən BMT-nin Ər­zaq və Kənd Tə­sər­rü­fa­tı Təş­ki­la­tı­nın (FA­O) baş di­rek­tor ka­bi­ne­ti­nin di­rek­to­ru Ma­rio Lyu­bet­kin da­ha son­ra  bil­di­rib.

"Si­vi­li­za­si­ya­la­ra­ra­sı mü­na­qi­şə­lər dia­loq­la həll edil­mə­li­dir, çün­ki hər­bi me­tod­lar­la həll çı­xış yo­lu de­yil. Bu fo­ru­ma müx­tə­lif öl­kə­lər­dən müx­tə­lif adam­lar top­la­şıb, hər kə­sin mə­sə­lə­lə­rə öz ya­naş­ma­sı var. Hər bir fo­rum iş­ti­rak­çı­sı öz sa­hə­si üz­rə mü­tə­xəs­sis­dir və prob­le­min həl­li il bağ­lı öz­lə­ri­nin ən yax­şı həll va­ri­ant­la­rı­nı tək­lif edə bi­lər­lər".

O qeyd edib ki, Azər­bay­can dün­ya ic­ti­ma­iy­yə­ti­nin fə­al və di­na­mik üzv­lə­rin­dən bi­ri­dir.

M.Lyu­bet­kin əla­və edib: "Siz fo­rum­lar, bö­yük təd­bir­lər təş­kil edir­si­niz və Ba­kı po­zi­tiv dün­ya pro­ses­lə­rin­də ka­ta­li­za­tor ro­lun­da çı­xış edir".

Əmək­daş­lıq ol­ma­dan ter­ro­riz­mə qa­lib gəl­mək müm­kün de­yil

"Əmək­daş­lıq ol­ma­dan ter­ro­riz­mə qa­lib gəl­mək müm­kün de­yil". Bu­nu isə Azər­bay­ca­nın XİN rəh­bə­ri El­mar Məm­məd­ya­rov Ba­kı­da ke­çi­ri­lən IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mun­da pa­nel mü­za­ki­rə­lər za­ma­nı de­yib. Na­zir bil­di­rib: "Mə­nim öl­kəm dəh­şət­li ter­ror­dan əziy­yət çə­kib. Əmək­daş­lıq et­mə­dən biz ter­ro­riz­mə qa­lib gə­lə bil­mə­yə­cə­yik".

Na­zir qeyd edib ki, ter­ro­riz­mə qar­şı mü­ha­ri­bə müx­tə­lif din­lər­lə və mə­də­niy­yət­lər­lə mü­ba­ri­zə­yə çev­ril­mə­mə­li­dir: "Bi­zi dün­ya­da ar­tan di­ni dö­züm­süz­lük na­ra­hat edir. Azər­bay­can­da biz mul­ti­kul­tu­ra­lizm və to­le­rant­lıq mə­sə­lə­lə­ri­nə bö­yük əhə­miy­yət ve­ri­rik. Ötən il Azər­bay­can­da mul­ti­kul­tu­ra­lizm ili, bu il İs­lam həm­rəy­li­yi ili elan olu­nub. Mul­ti­kul­tu­ra­lizm və to­le­rant­lıq bi­zim qə­dim ənə­nə­lə­ri­miz­dir. Bu də­yər­lər bi­zi bir­ləş­di­rir və cə­miy­yə­ti­mi­zi da­ha da güc­lən­di­rir".

İSES­CO: "Azər­bay­can de­mok­ra­ti­ya, sülh, in­ki­şaf və mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­lo­qun nü­mu­nə­si­dir"

"Azər­bay­can de­mok­ra­ti­ya, sülh, in­ki­şaf və mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­lo­qun nü­mu­nə­si­dir" - de­yən İSES­CO-nun baş di­rek­to­ru Əb­dü­lə­ziz Os­man Əl-Tü­vey­cri qeyd edib ki, dün­ya­ya sülh la­zım­dır: "Am­ma əgər nif­rət, əda­lət­siz­lik, fo­bi­ya və mü­ha­ri­bə­lər qa­lır­sa, onu əl­də et­mək müm­kün de­yil. He­sab edi­rəm ki, bu ha­di­sə­lə­rin ye­ga­nə sə­bə­bi bö­yük döv­lət­lə­rin öz işi­ni la­zı­mi şə­kil­də ye­ri­nə ye­tir­mə­mə­lə­ri­dir. On­lar öz ma­raq­la­rı uğ­run­da mü­ba­ri­zə apa­rır və BMT-nin Təh­lü­kə­siz­lik Şu­ra­sı­na öz işi­ni gör­mə­yə im­kan ver­mir. Bu­nun­la sülh və təh­lü­kə­siz­li­yin tə­min olun­ma­sı­na ma­ne olur­lar. Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da­kı mü­na­qi­şə bu ya­naş­ma­nın ba­riz nü­mu­nə­si­dir".

Əl-Tü­vey­cri qeyd edib: "Dün­ya­da müx­tə­lif mü­ha­ri­bə­lə­rin da­vam et­di­yi bir vaxt­da bö­yük döv­lət­lər qar­şı­dur­ma­la­rı da­yan­dır­ma­lı və elə et­mə­li­dir­lər ki, BMT Təh­lü­kə­siz­lik Şu­ra­sı öz işi­ni ye­ri­nə ye­ti­rə bil­sin".

Baş di­rek­to­run söz­lə­ri­nə gö­rə, bu prob­lem­lər haq­qın­da uca­dan da­nış­maq la­zım­dır: "Bu gün dip­lo­ma­tik fra­za­lar söy­lə­mə­yin de­yil, kon­kret fəa­liy­yət gös­tər­mə­yin vax­tı­dır".

UNES­CO-ya gö­rə, Ba­kı Fo­ru­mu Azər­bay­ca­nın qə­dim ta­ri­xi­ni əks et­di­rir

4-cü Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mu Azər­bay­ca­nın ta­ri­xi­ni - ənə­nə­lər, mə­də­niy­yət, mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı və din­lə­ra­ra­sı dia­loq ta­ri­xi­ni əks et­di­rir. Bu söz­lə­ri Ba­kı­da da­vam edən fo­rum za­ma­nı UNES­CO-nun baş di­rek­to­ru İri­na Bo­ko­va de­yib.

İ.Bo­ko­va Fo­rum­da iş­trak et­mə­yin onun üçün bö­yük şə­rəf ol­du­ğu­nu de­yib və Azər­bay­can Pre­zi­den­ti İl­ham Əlie­və mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­lo­qun in­ki­şa­fı sa­hə­sin­də uzun il­lər rəh­bər­lik et­di­yi­nə gö­rə min­nət­dar­lı­ğı­nı bil­di­rib: "Dün­ya­nın bi­zim bö­lüş­dü­yü­müz də­yər­lə­rin möh­kəm­lən­di­ril­mə­si üçün təh­si­lin, bi­li­yin, mə­də­niy­yə­tin, ün­siy­yə­tin və el­min yum­şaq gü­cü­nə eh­ti­ya­cı var".

Ba­kı Fo­ru­mu UNES­CO man­da­tı­na tam uy­ğun təd­bir­dir

"Miq­rant­la­rın in­teq­ra­si­ya­sı, zo­ra­kı eks­tre­miz­min art­ma­sı­na mü­qa­vi­mət, elə­cə də in­ter­net­də gənc­lə­rin ra­di­kal­laş­ma­sı - bu, IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mu çər­çi­və­sin­də ke­çi­ri­lən "Dia­lo­qun və ümum­bə­şə­ri də­yər­lə­rin təş­vi­qi: Zo­ra­kı eks­tre­miz­min qar­şı­sı­nı al­maq üçün va­si­tə­lər" möv­zu­sun­da ke­çi­ri­lən ses­si­ya­da mü­za­ki­rə olu­nan möv­zu­la­rın ki­çik bir his­sə­si­dir".

Bu­nu UNES­CO baş di­rek­to­ru­nun so­si­al və hu­ma­ni­tar elm­lər üz­rə müa­vi­ni Na­da əl-Na­şif de­yib.

Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, Ba­kı Fo­ru­mu in­san­la­rın şüu­run­da sülh fi­kir­lə­ri­nin möh­kə­lən­mə­si­nə yö­nəl­miş UNES­CO man­da­tı­na tam uy­ğun olan bir təd­bir­dir: "Dün­ya çox mü­rək­kəb yer olub. Tex­no­lo­gi­ya­lar sa­hə­sin­də nə­həng in­no­va­si­ya­la­ra bax­ma­ya­raq, biz ey­ni za­man­da ar­tan gər­gin­lik­lə üz­lə­şi­rik. Bu isə dün­ya­da qey­ri-sta­bil­li­yin möv­cud ol­ma­sı ilə bağ­lı ya­ran­mış ünu­mi eti­mad­sız­lı­ğın nə­ti­cə­si­dir".

AŞ baş ka­ti­bi­nin müa­vi­ni: "Ba­kı pro­se­si 2008-ci il­də bir ar­zu idi"

"Ba­kı pro­se­si 2008-ci il­də bir ar­zu ol­sa da, bu gün re­al­lı­ğa çev­ri­lib". APA-nın mə­lu­ma­tı­na gö­rə, bu­nu IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mu­nun rəs­mi açı­lış mə­ra­si­min­də çı­xış edən Av­ro­pa Şu­ra­sı baş ka­ti­bi­nin müa­vi­ni Qab­ri­el­la Bat­tai­ni-Dra­go­ni de­yib. O bil­di­rib ki, Av­ro­pa Şu­ra­sı üçün de­mok­ra­tik təh­lü­kə­siz­lik mü­hüm bir məf­hum­dur: "Av­ro­pa öl­kə­lə­ri bir ne­çə ami­lə xü­su­si diq­qət ye­ti­rir. Müs­tə­qil məh­kə­mə­lə­rin möv­cud­lu­ğu va­cib­dir. İkin­ci­si, ifa­də azad­lı­ğı önəm­li­dir. Üçün­cü­sü, sər­bəst top­laş­maq azad­lı­ğı tə­min olun­ma­lı­dır. Ey­ni za­man­da, ink­lü­ziv cə­miy­yət önəm­li­dir. Bir­gə ya­şa­yış gü­nü­müz­də bö­yük bir prob­le­mə çev­ri­lib. Ar­tan kse­no­fo­bi­ya və is­la­mo­fo­bi­ya­nın fo­nun­da par­ça­lan­ma ya­ra­nır. Xof və əda­vət mü­hi­ti də bu­na şə­ra­it ya­ra­dır. Mü­na­qi­şə­lər­dən qa­çan in­san­lar da cə­miy­yət­lər­də par­ça­lan­ma­ya sə­bəb olur. Biz par­ça­lan­mış cə­miy­yət­lə­ri ne­cə bir ara­ya gə­ti­rə bi­lə­rik? Re­al­lıq odur ki, heç bir sü­rət­li çö­züm yo­lu yox­dur".

Qo­naq qeyd edib ki, Av­ro­pa Şu­ra­sı­na üzv döv­lət­lər ay­rı-seç­ki­li­yə qar­şı qa­nun­lar qə­bul et­mə­li və qa­nun­lar düz­gün ic­ra olun­ma­lı­dır: "Döv­lət so­si­al hü­quq­la­rın mü­da­fiə­si­ni də tə­min et­mə­li­dir. Qə­zəb və kse­no­fo­bi­ya get­dik­cə da­ha ge­niş tə­za­hür edir. Bir çox ai­lə­lər key­fiy­yət­li təh­sil, sə­hiy­yə im­kan­la­rın­dan, la­yiq­li ya­şa­yış­dan məh­rum olur. So­si­al hü­quq­lar ai­lə­dən, ai­lə üzv­lə­rin­dən baş­la­yır. Yax­şı ida­rə olu­nan mə­də­ni müx­tə­lif­lik va­cib­dir".

AŞ baş ka­ti­bi­nin müa­vi­ni he­sab edir ki, gənc in­san­la­rın maa­rif­lən­di­ril­mə­si prio­ri­tet ol­ma­lı­dır: "Biz mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­loq ba­ca­rıq­la­rı­nın mək­təb­lər­də er­kən si­nif­lər­də dərs­lik­lə­rə da­xil edil­mə­si­nin tə­rəf­da­rı­yıq. Döv­lət ink­lü­ziv­lik mə­sə­lə­si­ni uğur­la hə­ya­ta ke­çir­mə­li­dir. Da­ha ink­lü­ziv cə­miy­yət­lə­rin for­ma­laş­ma­sı­na tə­kan ver­mə­li­yik. Bu, BMT-nin 2030-cu il üçün məq­səd­lə­rin­də də ək­si­ni ta­pıb. Mən Fo­ru­mun nə­ti­cə­lə­ri­nə bö­yük ümid­lər bəs­lə­yi­rəm".

Eks­tre­mist­lər müx­tə­lif va­si­tə­lər­lə cə­miy­yə­tin hə­ya­tı­na zər­bə vu­rur

"Eks­tre­mist­lər bu gün müx­tə­lif va­si­tə­lə­rə əl ata­raq cə­miy­yə­tin hə­ya­tı­na zər­bə vu­rur". APA-nın mə­lu­ma­tı­na gö­rə, bu­nu BMT baş ka­ti­bi­nin müa­vi­ni­nin sə­la­hiy­yət­lə­ri­ni ic­ra edən, İc­ti­mai İn­for­ma­si­ya De­par­ta­men­ti­nin rəh­bə­ri Ma­hir Nas­ser IV Dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mu çər­çi­və­sin­də "Dia­lo­qun təş­vi­qi və kör­pü­lə­rin qu­rul­ma­sı: zo­ra­kı eks­tre­miz­min qar­şı­sı­nı al­maq üçün va­si­tə­lər" ad­lı pa­nel mü­za­ki­rə­sin­də de­yib.

O bil­di­rib ki, bu gün bü­tün dün­ya in­for­ma­si­ya­nı in­ter­net va­si­tə­si­lə alır və ötü­rür: "Bu gün ter­ror təş­ki­lat­la­rı da çir­kin əməl­lə­ri­ni yay­maq üçün ümu­mi proq­ram tə­mi­nat­la­rın­dan is­ti­fa­də edir­lər. İn­ter­net də on­lar üçün bir va­si­tə­dir. On­lar müx­tə­lif me­saj­lar­la so­si­al cə­hət­dən aşa­ğı tə­mi­nat­lı in­san­la­rı cəlb edir­lər. Təh­sil, dia­loq, ic­ma­lar ara­sın­da kör­pü­lə­rin sa­lın­ma­sı çox va­cib­dir. Dün­ya­da 1 mil­yard 800 mil­yon gənc var. On­la­ra da­ha ya­xın ol­ma­lı­yıq. Gə­lə­cə­yin aça­rı on­la­rın əlin­də­dir. Biz on­la­rın ri­fa­hı üçün ça­lış­ma­lı­yıq".

BMT baş ka­ti­bi­nin hü­qu­qun ali­li­yi və təh­lü­kə­siz­lik ins­ti­tut­la­rı üz­rə müa­vi­ni Alek­sandr Zu­yev qeyd edib ki, təh­sil və mə­də­niy­yə­tin zo­ra­kı eks­tre­miz­mə qar­şı mü­ba­ri­zə­də bö­yük ro­lu var: "An­ti­se­mi­tiz­min bü­tün for­ma­la­rı müa­sir dövr­də qə­ti şə­kil­də qə­bu­le­dil­məz hal­dır. Zo­ra­kı eks­tre­miz­mi bə­zən müx­tə­lif di­ni cə­rə­yan­lar­la, bə­zən is­lam­la əla­qə­lən­di­rir­lər. Bu yan­lış­dır".

Da­ha son­ra çı­xış edən Bol­qa­rıs­ta­nın vit­se-pre­zi­den­ti İl­lia­na Ma­li­no­va İo­to­va bə­yan edib ki, gənc­lə­rə yax­şı təh­si­lin ve­ril­mə­si çox va­cib­dir: "Ey­ni za­man­da, in­san­lar hə­ya­tı­nı da ya­şa­ma­ğı ba­car­ma­lı­dır. Uşaq­la­ra aşı­la­maq la­zım­dır ki, öl­kə­mi­zi və ai­lə­mi­zi sev­mə­li­yik, baş­qa­la­rı­na da hör­mət et­mə­li­yik. Uşaq­lar­la, gənc­lər­lə iş­lə­mək, on­la­rı din­lə­mək la­zım­dır. Müa­sir dövr­də di­ni mü­ba­ri­zə­lər get­dik­cə təh­lü­kə­li hal alır. Biz bun­la­rın qar­şı­sı­nı al­ma­lı, ra­di­ka­liz­mə həm­rəy­lik­lə ca­vab ver­mə­li­yik".

NA­TO baş ka­ti­bi­nin müa­vi­ni Ta­can İl­dem çı­xı­şın­da zo­ra­kı eks­te­mizm­lə bağ­lı mü­za­ki­rə­lə­ri ar­tıq prak­ti­ka­da tət­biq et­mə­yin va­cib ol­du­ğu­nu bil­di­rib: "İn­di­yə ki­mi Azər­bay­can bir sı­ra mü­za­ki­rə­lə­rə ev sa­hib­li­yi edib və biz onun irə­li sür­dü­yü tə­şəb­büs­lə­ri dəs­tək­lə­yi­rik. Bi­zim təş­ki­lat bu­nu yük­sək qiy­mət­lən­di­rir. Ça­lış­ma­lı­yıq ki, döv­lət­lər və öl­kə­lər ara­sın­da iş­bir­li­yi­nin qu­rul­ma­sı­na na­il olaq. Bu ba­xım­dan da dəs­tə­yə eh­ti­ya­cı olan öl­kə­lə­rə kö­mək et­mə­li­yik".

BMT Ümum­dün­ya Tu­rizm Təş­ki­la­tı­nın baş ka­ti­bi: "Azər­bay­can Pre­zi­den­tin­dən mü­hüm me­saj­lar eşit­dik"

"Biz bu gün Azər­bay­can Pre­zi­den­tin­dən mü­hüm me­saj­lar eşit­dik". Bu­nu IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mu­nun rəs­mi açı­lış mə­ra­si­min­də BMT-nin Ümum­dün­ya Tu­rizm Təş­ki­la­tı­nın baş ka­ti­bi Ta­leb Ri­fai de­yib.

BMT-nin Ümum­dün­ya Tu­rizm Təş­ki­la­tı­nın baş ka­ti­bi de­yib ki, keç­miş­də baş ve­rən­lər gə­lə­cək­də tək­rar­la­nır: "Qlo­bal li­der­lər ola­raq biz va­hid gə­mi­də düz­gün is­ti­qa­mət­də irə­li get­mə­li­yik. Biz in­san­la­rın azad şə­kil­də yer də­yiş­mə­si­ni tə­min et­mə­li­yik. Bu gün bə­zi yer­lər­də dün­ya çə­tin­lik­lər­lə qar­şı­la­şır. Dün­ya bir-bi­rin­dən ası­lı­dır və biz bir-bi­ri­mi­zə da­ha bö­yük hör­mət­lə ya­naş­ma­lı­yıq".

O qeyd edib ki, bu gün dün­ya­da hər 10 iş­dən bi­ri tu­rizm­lə bağ­lı­dır: "Qar­şı­da­kı il­lər­lə tu­riz­min xü­su­si çə­ki­si da­ha da ar­ta­caq. An­caq sə­la­hiy­yə­ti­miz var­sa, həm də mə­su­liy­yət da­şı­ma­lı­yıq. 1 mil­yard 800 mil­yon in­sa­nın hə­rə­kət et­mə­si mil­li iq­ti­sa­diy­yat­la­rın in­ki­şa­fı üçün im­kan ya­ra­dır".

T. Ri­fai bil­di­rib ki, gənc­lə­rin ba­ca­rıq­la­rı müx­tə­lif yer­lə­rə get­mək­lə, yer də­yiş­mək­lə ar­ta bi­lər: "İn­san­lar sə­ya­hət et­dik­cə, zən­gin­lə­şir, bir-bi­ri­ni da­ha yax­şı ta­nı­yır. Bu gün to­le­rant­lıq və an­laş­ma ça­tış­mır. İn­san­lar bir­ləş­mə­li və ste­reo­tip­lə­rə qar­şı mü­ba­ri­zə apar­ma­lı­dır­lar. Bu il bü­tün dün­ya­da Tu­rizm İli ki­mi qeyd olu­na­caq. Bu, səy­lə­ri­mi­zi bir­ləş­dir­mə­yə şə­ra­it ya­ra­dır. Qlo­bal ça­ğı­rış­lar tə­rəf­daş­lıq yo­lu ilə ara­dan qal­dı­rı­la bi­lər. İn­san­la­ra, ət­raf mü­hi­tə hör­mət­lə ya­naş­ma­lı­yıq, bu­nun­la özü­mü­zə hör­mə­ti­mi­zi ifa­də edi­rik. Azər­bay­ca­na hə­mi­şə gə­lə­cə­yik, Azər­bay­can gö­zəl bir yer­dir, Od­lar Yur­du­dur, gö­zəl in­san­la­rı­nız var".

Er­mə­nis­ta­nın Su­ri­ya er­mə­ni­lə­ri­ni iş­ğal olun­muş əra­zi­lə­ri­miz­də yer­ləş­dir­mə­si fo­ru­mun gün­də­li­yi­nə çı­xa­rıl­dı

Ba­kı­da IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mu çər­çi­və­sin­də "Bə­lə­diy­yə or­qan­la­rın­da miq­rant və qaç­qın­la­rı qar­şı­la­ma mə­də­niy­yə­ti­nin təş­vi­qi" möv­zu­sun­da pa­nel  ke­çi­ri­lib. APA-nın mə­lu­ma­tı­na gö­rə, pa­ne­lin mo­de­ra­to­ru UNES­CO Ha­ra­re ofi­si­nin proq­ram mü­tə­xəs­si­si Şə­rəf Ah­mi­med olub.

Avs­tri­ya­nın Qraz şə­hər me­ri­ya­sın­da İn­teq­ra­si­ya və din­lə­ra­ra­sı dia­loq şö­bə­si­nin mü­di­ri və mət­bu­at ka­ti­bi To­mas Ra­ça­ko­viç miq­rant­la­rın in­teq­ra­si­ya­sı­nın va­cib ol­du­ğu­nu vur­ğu­la­yıb.

İq­ti­sa­di Həm­rəy­lik ka­fed­ra­sı­nın di­rek­to­ru (Bar­se­lo­na­nın Abat Oli­ba CEU Uni­ver­si­te­ti) Qar­men Par­ra Rod­ri­gu­ez Bar­se­lo­na­da əha­li­nin 30 fai­zi­nin miq­rant ol­du­ğu­nu bil­di­rib. 

Qlo­bal Miq­ra­si­ya Si­ya­sə­ti As­so­sia­si­ya­sı­nın pre­zi­den­ti Pat­rik Ta­ran miq­ra­si­ya­nın əsa­sən şə­hər­lə­ri əha­tə et­di­yi­ni de­yib: "Miq­rant­lar Av­ro­pa­da iş­lə­yən əha­li­nin 15 fai­zi­ni təş­kil edir. Al­ma­ni­ya­da or­ta gös­tə­ri­ci­dən yük­sək, yə­ni iş­lə­yən əha­li­nin 20 fai­zi­ni miq­rant­lar təş­kil edir. 2020-ci ilə qə­dər tək­cə uni­ver­si­tet­lər­də xü­su­si pe­şə­lə­rə ma­lik 85 mil­yon in­san tə­ləb olu­na­caq. Bu da miq­rant­la­ra eh­ti­ya­cı gös­tə­rir. Al­ma­ni­ya, İta­li­ya, Ru­si­ya­da iş­çi qüv­və­si aza­lır. Bu il ABŞ-da da iş­çi qüv­və­si azal­ma­ğa baş­la­yıb. Çin­də 2050-ci ilə qə­dər 100 mil­yon iş­çi qüv­və­si aza­la­caq. Azər­bay­can­da da do­ğu­mun sə­viy­yə­si­nin azal­ma­sı gə­lə­cək­də iş­çi qüv­və­si­nə eh­ti­ya­cı ar­tı­ra­caq. Er­mə­nis­tan, Be­la­rus ki­mi öl­kə­lər­də do­ğum sə­viy­yə­si ne­qa­tiv­dir. Cə­nu­bi Af­ri­ka da tez­lik­lə bu ne­qa­tiv cə­rə­ya­na qo­şu­la­caq. Əv­vəl­lər Mek­si­ka­dan miq­ra­si­ya ABŞ-a olub­sa, 2012-ci il­dən miq­ra­si­ya ABŞ-dan Mek­si­ka­ya is­ti­qa­mət­lə­nib. Vya­na­ya bax­saq, əha­li­nin 50 fai­zi ya xa­ri­ci­dir, ya da va­li­deyn­lə­rin­dən bi­ri xa­ri­ci­dir. Av­ro­pa öl­kə­lə­rin­də 20 fa­iz­dən çox əha­li ya xa­ri­ci­lər, ya da va­li­deyn­lə­rin­dən bi­ri əc­nə­bi olan­lar­dır".

Qaç­qın­la­rın və Məc­bu­ri Köç­kün­lə­rin İş­lə­ri üz­rə Döv­lət Ko­mi­tə­si­nin sədr müa­vi­ni Fu­ad Hü­sey­nov bu gün dün­ya­da qaç­qın və məc­bu­ri köç­kün­lə­rin sa­yı­nın 60 mil­yo­na çat­dı­ğı­nı, 20 il əv­vəl­ki dövr­lə mü­qa­yi­sə­də 3 də­fə art­dı­ğı­nı qeyd edib: "Mi­qar­si­ya pro­ses­lə­ri­ni ida­rə et­mək ha­ki­miy­yət­lə­rin qar­şı­sın­da du­ran və­zi­fə­dir. Azər­bay­can əha­li­si­nin sa­yı az ol­sa da, Av­ro­pa ilə ey­ni say­da qaç­qın və məc­bu­ri köç­kün prob­le­mi ilə üz­lə­şib. 120 min­dən çox qaç­qın və məc­bu­ri köç­kün ye­ni mən­zil­lər­lə tə­min olu­nub. Bu in­san­la­rın prob­lem­lə­ri­nin həl­li üçün 6 mil­yard və­sa­it sərf edi­lib. Azər­bay­can döv­lə­ti tor­paq­lar iş­ğal­dan azad edil­dik­dən son­ra məc­bu­ri köç­kün­lə­rin öz tor­paq­la­rı­na qa­yıt­ma­sı ilə bağ­lı Bö­yük Qa­yı­dış Proq­ra­mı ha­zır­la­yır. Bu ba­xım­dan Co­cuq Mər­can­lı kən­di­nin bər­pa­sı və sa­kin­lə­rin tor­paq­la­rı­na qa­yı­dı­şı­na ha­zır­laş­ma­sı­nı xü­su­si qeyd et­mək is­tə­yi­rəm.  Azər­bay­can­da et­nik və di­ni zə­min­də heç vaxt qar­şı­dur­ma ol­ma­yıb. Tə­əs­süf ki, bə­zi öl­kə­lər qaç­qın və miq­rant­la­rın qar­şı­lan­ma­sı­na mən­fi mü­na­si­bət bəs­lə­yir. Bu öl­kə­lər­dən bi­ri ki­mi Er­mə­nis­ta­nı qeyd et­mək olar. Er­mə­nis­tan, xü­su­sən Su­ri­ya­dan gəl­mək is­tə­yən et­nik er­mə­ni­lə­ri qə­bul et­mək is­tə­mir. Er­mə­nis­tan Su­ri­ya­dan gə­lən er­mə­ni­lə­rin Azər­bay­ca­nın iş­ğal olun­muş əra­zi­lə­ri­nə yer­ləş­di­ril­mə­si­nə səy gös­tə­rir".

Pa­nel mü­za­ki­rə­lər­lə da­vam edib.

Ma­ca­rıs­ta­nın döv­lət ka­ti­bi: "Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı dia­loq qlo­bal prob­lem­lə­ri həll et­mə­yə kö­mək edə bi­lər"

Bu gün dün­ya­da çox ha­di­sə­lər baş ve­rir və IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mu ki­mi təd­bir­lər qlo­bal prob­lem­lə­rin həl­li üçün fay­da­lı ola bi­lər. Trend-in mə­lu­ma­tı­na gö­rə, bu­nu IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mun­da Ma­ca­rıs­ta­nın Xa­ri­ci iq­ti­sa­di əla­qə­lər və xa­ri­ci iş­lər na­zir­li­yi­nin mə­də­niy­yət və elm dip­lo­ma­ti­ya­sı üz­rə döv­lət ka­ti­bi İşt­van İy­dya­ro de­yib.

O bil­di­rib: "Bu fo­rum çox va­cib­dir, be­lə ki, dia­loq­suz irə­li get­mək müm­kün de­yil. Ümid edi­rəm ki, fo­rum bü­tün dün­ya in­san­la­rı­nı bir­ləş­dir­mə­yə da­vam edə­cək".

Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, iki öl­kə ara­sın­da döv­lət­lə­ra­ra­sı mü­na­si­bət­lər yük­sək sə­viy­yə­də­dir və iq­ti­sa­di əla­qə­lə­rin in­ki­şaf et­di­ril­mə­si üçün bö­yük po­ten­si­al var.

O əla­və edib: "Biz bu mə­sə­lə üzə­rin­də iş­lə­yi­rik, tu­rizm əla­qə­lə­ri­nin sə­viy­yə­si­ni ar­tı­rı­rıq. Ötən il Azər­bay­can­dan 5000 tu­rist Ma­ca­rıs­ta­na sə­fər edib".

"Da­ha yax­şı gə­lə­cə­yin qu­rul­ma­sı na­mi­nə tu­riz­min trans­for­ma­tiv gü­cün­dən is­ti­fa­də: Müş­tə­rək mə­su­liy­yət" möv­zu­sun­da pa­nel

IV Ümum­dün­ya Mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı Dia­loq Fo­ru­mu çər­çi­və­sin­də "Da­ha yax­şı gə­lə­cə­yin qu­rul­ma­sı na­mi­nə tu­riz­min trans­for­ma­tiv gü­cün­dən is­ti­fa­də: Müş­tə­rək mə­su­liy­yət" möv­zu­sun­da pa­nel ke­çi­ri­lib. APA-nın xə­bə­ri­nə gö­rə, Pet­ra Mil­li İnam Fon­du­nun pre­zi­den­ti, şah­za­də Da­na Fi­ras bil­di­rib ki, tu­rizm in­san­lar­la ün­siy­yət ya­ra­dan bir sa­hə­dir.

Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, tu­rizm ye­ni ide­ya­lar üçün ge­niş im­kan­lar ya­ra­dır: "Tu­rizm ye­ni iş yer­lə­ri­nin açıl­ma­sı de­mək­dir. Bun­dan sa­va­yı, tu­rizm ta­rix və in­di­ki dövr ara­sın­da əla­qə ya­ra­dır. Pet­ra­nın (Pet­ra İor­da­ni­ya əra­zi­sin­də yer­lə­şir-red.) 10 min il­lik çö­rək­bi­şir­mə tex­no­lo­gi­ya­sı var. Dün­ya­nın hər bir gu­şə­sin­dən Pet­ra­ya gə­lən in­san­lar bi­zim əc­dad­la­rı­mı­zın keç­di­yi yo­la nə­zər sa­lır­lar. İn­di­ki ior­da­ni­ya­lı­la­rı­nın əc­dad­la­rı­nın hə­yat tər­zi, iba­də­ti haq­da mə­lu­mat alır­lar. Be­lə de­sək Pet­ra dün­ya­nın be­şi­yi­dir".

Şri Lan­ka­nın tu­riz­min in­ki­şa­fı və xris­ti­an di­ni iş­lə­ri üz­rə na­zir müa­vi­ni Arun­di­ka Fer­nan­do de­yib ki, öl­kə­si 30 il ər­zin­də mü­ha­ri­bə şə­rai­tin­də ya­şa­yıb: "Şri Lan­ka­da ar­tıq mü­ha­ri­bə ba­şa ça­tıb. Tu­rizm əha­li­nin ümu­mi ri­fa­hı­nın yax­şı­laş­dı­rıl­ma­sı­na xid­mət edə bi­lə­cək bir sa­hə­dir. Şri Lan­ka­da di­ni tu­riz­mi in­ki­şaf et­di­ri­rik. Şri Lan­ka­da Azər­bay­can­da ol­du­ğu ki­mi müx­tə­lif et­nik qrup­la­rın, di­ni kon­fes­si­ya­la­rın nü­ma­yən­də­lə­ri ya­şa­yır. Bu amil Şri Lan­ka­nı cəl­be­di­ci mə­ka­na çe­vi­rir. Bi­zim tu­rizm­lə bağ­lı çox gö­zəl po­ten­sia­lı­mız var. Ya­xın Şərq öl­kə­lə­rin­dən Şri Lan­ka­ya tu­rist­lər gə­lir. Şri Lan­ka ada döv­lə­ti­dir. Biz həm də ta­ri­xi­miz­dən is­ti­fa­də et­mək­lə tu­riz­mi in­ki­şaf et­di­rib, iq­ti­sa­diy­ya­tı­mı­za töh­fə ver­mək is­tə­yi­rik. Qeyd et­mə­li­yəm ki, Şri Lan­ka əha­li­si­nin 70 fai­zi yox­sul­luq həd­din­dən aşa­ğı sə­viy­yə­də ya­şa­yır".

Kam­bo­ca Kral­lı­ğı Tu­rizm Na­zir­li­yi Bey­nəl­xalq Əmək­daş­lıq və ASE­AN De­par­ta­men­ti­nin di­rek­to­ru Thok Sok­hom öl­kə­sin­də baş ve­rən mü­ha­ri­bə­nin acı nə­ti­cə­lə­ri haq­da da­nı­şıb. O vax­ti­lə Kam­bo­ca­ya dəs­tək gös­tə­rən So­vet İt­ti­fa­qı­na min­nət­dar­lı­ğı­nı ifa­də edib: "Bə­li, mən So­vet İt­ti­fa­qı­na min­nət­da­ram. Ona gö­rə ki, vax­ti­lə mə­nim xal­qı­mın nü­ma­yən­də­lə­ri Ba­kı­da təh­sil alıb Kam­bo­ca­da in­fras­truk­tu­run ya­ra­dıl­ma­sı­na töh­fə ve­rib­lər. Bə­zi mə­bəd­lə­ri­mi­zin 2000 il­dən çox yax­şı var. Bi­zə qar­şı sank­si­ya­lar tət­biq olu­nur­du. Biz o mə­bəd­lə­ri bər­pa et­mək üçün ad­la­rı­nı açıq­la­maq is­tə­mə­di­yim yer­lə­rə mü­ra­ci­ət et­dik. Bi­zim mü­ra­ci­ət­lə­ri­mi­zə mən­fi ca­vab ve­ril­di. Kam­bo­ca ha­zır­da sa­bit bir öl­kə­dir. Kam­bo­ca­nın ən bö­yük sər­və­ti onun in­san­la­rı­dır. Öl­kə­mi­zin çox hə­ra­rət­li, üzü gü­lər in­san­la­rı var".

Bel­çi­ka Xa­ri­ci İş­lər Na­zir­li­yi­nin Flan­dri­ya De­par­ta­men­ti­nin baş ka­ti­bi Ko­en Ver­la­ext qeyd edib ki, Flan­dri­ya­da tu­rist­lər əsa­sən dö­yüş­lə­rin baş ver­di­yi yer­lə­rə, hər­bi qə­bi­ris­tan­lıq­la­ra baş çə­kir­lər.

Azər­bay­ca­nın mə­də­niy­yət və tu­rizm na­zi­ri Əbül­fəz Qa­ra­yev pa­nel iş­ti­rak­çı­la­rı­na Azər­bay­ca­nın 20 fa­iz əra­zi­si­nin iş­ğal al­tın­da ol­du­ğu­nu  xa­tır­la­dıb. Na­zir əla­və edib ki, iş­ğal qey­ri-sa­bit­lik de­mək­dir: "İş­ğal olan yer­də sa­bit­lik­dən söh­bət ge­də bil­məz. Mən şəx­sən məs­lə­hət gö­rər­dim ki, tu­rist­lər mü­na­qi­şə­lə­rə mə­ruz qal­mış yer­lə­rə get­mə­sin­lər".

Pa­nel mü­za­ki­rə­lər­lə da­vam et­di­ri­lib.