ABŞ və İsrail İslam Respublikasının ruhani rəhbərliyini iflic etmək məqsədi daşıyan genişmiqyaslı bombardman kampaniyasını davam etdirdikcə iranlılar qorxu və ümid içindədirlər. Fevralın 28-də başlayan hava hücumları nəticəsində ali rəhbər Ayətullah Əli Xamenei də daxil olmaqla bir sıra İran lideri həlak olub.
Təhlükəsizlik səbəbi ilə adının çəkilməsini istəməyən 56 yaşlı Tehran sakini "Radio Farda"ya bildirib: "Xamneyinin ölüm xəbərini eşitdiyimizə sevindik. Amma indi bu ağır partlayışlar məni narahat edir. İran məhv edilməməli və parçalanmamalıdır. Ümid edirəm ki, gələcək parlaq olacaq". Ölkəni təxminən 40 il dəmir yumruqla idarə edən Xameneinin ölümü İran küçələrində bəzi insanlar tərəfindən sevinclə qeyd edilib. Lakin bir çoxları üçün bundan sonra nə baş verəcəyi sualı tez bir zamanda əsas məsələyə çevrilib. ABŞ və İsrailin hava hücumları İran teokratiyası üçün mövcudluq təhlükəsi yaradır. Bəziləri qorxur ki, İslam Respublikası süqut edərsə, təxminən 90 milyon əhalisi olan çoxmillətli ölkə qonşuları İraq və Əfqanıstan kimi vətəndaş müharibəsinə və xaosa düşə bilər. ABŞ və İsrail iranlıları ayağa qalxmağa və "ölkələrinin nəzarətini öz əllərinə almağa" çağırıblar. Lakin İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (İİKK) və Bəsic yarımhərbi qüvvələrinin üzvləri tərəfindən patrul edilən İranın böyük şəhərlərinin qəribə dərəcədə boş küçələrində hələlik üsyan əlamətləri müşahidə olunmur. Buna rəğmən, belə hal müvəqqəti sayılır. Yanvar ayında İran hakimiyyəti minlərlə insanın ölümünə səbəb olan kütləvi etirazları qəddarcasına yatırıb. Nümayişlər son illərdə avtoritar hakimiyyəti ilə tanınan rejim üçün ən böyük çətinliklərdən biri olub. 10 milyon əhalisi olan Tehranda bir çox insan evində qalır, çünki ABŞ və İsrail hərbi və hökumət hədəflərinə zərbələr endirməyə davam edir. İndilikdə ABŞ–İsrail əməliyyatının əhəmiyyətini anlamaq üçün xatırlamaq kifayətdir ki, Əli Xameneinin öldürülməsindən əvvəl bir dövlətin qoşunlarının başqa bir dövlətin başçısını öldürməsi sonuncu dəfə 1979-cu ildə baş vermişdi. Həmin vaxt SSRİ DTK-sının xüsusi təyinatlıları Əfqanıstan lideri Hafizulla Əmini öldürmüş və bununla da Sovetlərin bu ölkəyə müdaxiləsi başlamışdı. O da faktdır ki, 2001-ci ildə Əfqanıstan müharibəsi BMT-nin dəstəyinə malik idi və 2003-cü ildə İraqa müdaxilədən əvvəl ABŞ və Böyük Britaniya ən azı BMT Təhlükəsizlik Şurasının, NATO müttəfiqlərinin, ümumilikdə, beynəlxalq ictimaiyyətin dəstəyini qazanmağa çalışmışdılar. Hazırda Ağ Ev üçün BMT-nin mövqeyi daha az əhəmiyyət daşıyır; Tramp təşkilatı fəaliyyətsizlikdə və boşboğazlıqda ittiham edir.
Vaşinqton üçün Avropadakı müttəfiqlərin dəstəyi də əvvəlki qədər önəmli deyil, xüsusən də Tramp bu yaxınlarda avropalıların Əfqanıstan müharibəsi zamanı özlərini riskə atmadıqlarını bildirmişdi. ABŞ və İsrail İrana qarşı əməliyyatı beynəlxalq hüquqla nəzərdə tutulmuş tam qanuni özünümüdafiə aktı kimi təqdim edirlər. Onların fikrincə, İranda nüvə proqramı və ballistik raketlərin hazırlanması İsrail üçün ekzistensial təhlükə, ABŞ üçün isə ciddi təhlükə yaradırdı. Birbaşa danışıqlar Tehranı nüvə proqramından imtina etməyə və raketlərin hazırlanmasını məhdudlaşdırmağa inandıra bilmədi və gələcəkdə İranın mümkün hücumunun qarşısını almaq üçün ABŞ və İsrailin ilk zərbəni endirməkdən başqa yolu qalmadı.
Samirə SƏFƏROVA
